gefa · Yrða: íslensk orðabók

þágufall/þolfall

láta (e-n) hafa (e-ð) að gjöf

hann gaf henni hring

þau gáfu afmælisbarninu góða gjöf

mér var gefin þessi bók

henni voru gefnir leðurhanskar

þágufall/þolfall

veita (e-m) (e-ð)

hann gaf mér leyfi til að skreppa frá

þeir gefa okkur kost á að andmæla

vinnustaðurinn gefur frí í dag

föngunum var gefið frelsi

þágufall/þolfall

veita (e-m) mat, drykk, næringu, fóðra (e-n)

ég þarf að gefa kettinum

hann gaf gestinum að borða

hún gaf börnunum súpu og brauð

gestunum var gefið vín og snittur

þolfall

gefa sig

láta undan, bresta, bila

gamla brúin gaf sig undan vörubílnum

vatnsrör gaf sig í frostinu

þessir skór eru farnir að gefa sig

þolfall

gefa sig á vald <tilfinningunum>

láta tilfinningarnar ná tökum á sér

þágufall

gefa sér <þetta>

setja sér þessa forsendu, þessar aðstæður, "setjum svo að ..."

gefum okkur að allir jöklar á landinu bráðni, hvað verður þá?

það gefur <góðan byr>

það er góður byr

það gefur á bátinn

sjór skvettist yfir bátinn

þolfall

gefa + að

gefa sig að <þessu>

beina kröftum sínum og tíma að þessu

hún hefur gefið sig alveg að góðgerðarmálum

gefa + af

<jörðin> gefur <lítið> af sér

bújörðin veitir lítinn ágóða eða uppskeru

þolfall

gefa + á

gefa sig á tal við <hana>

byrja að tala við hann, hefja samræður við hann

ég gaf mig á tal við lögregluþjón

gefa + eftir

gefa eftir

láta undan, slaka á (kröfum, reglufylgni)

launþegar ætla ekkert að gefa eftir í samningunum

láta undan, þenjast, teygjast

buxurnar eru þröngar en efnið gefur vel eftir

þágufallgefa <honum> <ekkert> eftir

vera ekkert verri en hann

hún er góð í skák en hann gefur henni ekkert eftir

ódýru þvottavélarnar gáfu þeim dýru lítið eftir í könnunum

þolfall

gefa + fram

gefa sig fram

láta vita af sér, koma sér á framfæri

tvö vitni að árekstrinum hafa gefið sig fram

þjófurinn gaf sig fram við lögregluna

gefa + frá

gefa frá sér <lykt>

láta frá sér <lykt>

blómin gefa frá sér sæta angan

hvalir geta gefið frá sér hátt hljóð

gefa frá sér <verkefnið>

láta það frá sér, hafna því

þolfall

gefa + fyrir

gefa <mikið> fyrir <hestinn>

borga mikið fyrir hestinn

hvað gáfuð þið fyrir þennan bíl?

gefa <ekki mikið> fyrir <orð hans>

taka lítið mark á orðum hans

þágufall/þolfall

gefa + inn

gefa <henni> inn lyf

láta hana taka lyf, gefa henni lyf

þolfall

gefa + í

gefa í

auka hraðann (á bíl)

hún gaf í þegar þorpið var að baki

gefa sig í <þetta>

beina kröftum sínum og tíma að þessu

þolfall

gefa + saman

gefa <þau> saman

gifta þau

þau voru gefin saman í lítilli kirkju

þágufall/þolfall

gefa + til baka

gefa <honum> <smápeninga> til baka

láta hann hafa smápeninga yfir búðarborðið

búðarkonan gaf mér of lítið til baka

þolfall

gefa + upp

gefa <þetta> upp

skýra frá þessu, veita upplýsingar um þetta

maðurinn sem hringdi gaf ekki upp rétt nafn

hún vill ekki gefa upp aldur sinn

gefa upp <tekjur sínar>

greina frá tekjum sínum á skattframtali

gefa upp <boltann>

kasta upp bolta, t.d. í blaki

þolfall

gefa + út

gefa út <bækur>

annast útgáfu á bókum

bókin er gefin út í stóru upplagi

→ sjá: gefast sagnorð, gefinn lýsingarorð, uppgefinn lýsingarorð