ná

sagnorðþágufall

1

geta tekið (e-ð), heppnast að fá tak (á e-u)

ég næ ekki því sem er í efstu hillunni

hún náði ekki blettinum úr skyrtunni

við náum strætó ef við hlaupum

hann reyndi að drepa fluguna en náði henni ekki

2

hafa tíma til (e-s), takast að gera (e-ð)

hann náði ekki að klára verkefnið fyrir skólann

3

takast, öðlast, fá (e-ð)

ná árangri

ná bata / heilsu

ná markmiðinu

ná tali af <honum>

ná tökum á <vélinni>

4

spanna (vegalengd, tíma, upphæð)

vegurinn nær að fjallinu

eldhússkápurinn nær alveg upp í loft

hún nær bróður sínum í öxl

þessi smápeningar ná ekki 100 krónum

5

komast (eitthvert)

þau náðu heim fyrir myrkur

ná langt

komast langt á sínu sviði

þessi ungi fiðluleikari á eftir að ná langt

6

standast (próf)

allir nemendurnir náðu prófinu

7

skilja, heyra og festa (e-ð) í minni

ég náði ekki alveg nafninu á honum

náðuð þið því sem fyrirlesarinn sagði?

8

ná sér

fá bata, batna

ég verð heima meðan ég er að ná mér

hún náði sér af kvefinu um síðir

9

ná + fram

ná fram hefndum

geta hefnt sín

ná fram <kröfum sínum>

takast að fá kröfur sínar uppfylltar

10

ná + í

a

ná í <blýant>

sækja <blýant>

þeir náðu sér í kaffi í eldhúsið

viltu ná fyrir mig í vatnsglas?

b

ná sér í <aðgöngumiða>

útvega sér miða

hvar gastu náð þér í svona flottan jakka?

hann er búinn að ná sér í nýja kærustu

c

ná í <hana>

fá samband við hana, geta talað við hana (einkum í síma)

kennarinn var á fundi, ég náði ekki í hann

11

ná + í gegn

<frumvarpið> nær í gegn

frumvarpið er samþykkt

12

ná + niðri

ná sér niðri á <henni>

ná fram hefndum á henni, hefna sín á henni

13

ná + saman

<þeir> ná <vel> saman

þeir mynda gott samband, góðan skilning sín á milli

hún og nýi starfsmaðurinn náðu strax ágætlega saman

14

ná + til

a

ná til <hans>

komast í tæri við hann, komast nálægt honum

ég ætla að skamma hana ef ég næ til hennar

b

ná til <almennings>

komast í gott samband við almenning

kennarinn nær vel til nemendanna

15

ná + undir

ná undir sig <héraðinu>

fá völd í héraðinu

Napóleon náði undir sig Ítalíu

16

ná + upp

a

ná sér upp aftur

verða aftur heill (eftir t.d. veikindi, áfall)

b

<vindurinn> nær sér upp

vindurinn magnast

17

ná + utan um

ná utan um <vandamálið>

ná tökum á öllum þáttum vandamálsins

18

ná + yfir

<kortið> nær yfir <bæði löndin>

kortið spannar bæði löndin

bókmenntasagan nær yfir hundrað ára tímabil

→ sjá: nást so