Yrða

eiga

sagnorðþolfall
1
vera eigandi (e-s), hafa (e-ð) til eignar
hann á hús og bíl
þau eiga mikla peninga
hann átti litla prentsmiðju
við eigum enga mynd af henni
þú mátt eiga þessa bók
2
tengjast skyldmenni, vini eða óvini
hún á tvo bræður
þau eiga fjögur börn
3
fæða (barn)
hún átti drenginn um nóttina
4
hafa (e-ð) (aðild, þátttöku, hlutdeild)
eiga þátt í <verkefninu>
hann á eflaust þátt í bankaráninu
eiga hlut að máli
vera aðili að málinu
eiga frumkvæði(ð) að <hugmyndinni>
eiga möguleika á <fjárstyrk>
eiga upptökin að <þessum ráðagerðum>
<þeir> eiga <ýmislegt> sameiginlegt
5
þágufall/þolfall
eiga sér <draum>
hafa draum í brjósti
ég á mér þá von að geta flutt í sveitina
6
láta <hana> eiga sig
skipta sér ekki af henni, láta hana í friði
þegar stelpan er með frekju læt ég hana eiga sig
láta <þetta> eiga sig
skipta sér ekki af þessu, láta þetta vera
látum uppvaskið bara eiga sig þangað til á morgun
7
eiga <þetta> skilið
verðskulda þetta
<hann> má eiga það
það verður að sýna honum það réttlæti
8
sem háttarsögn, táknar skyldu, tilmæli
hann á að mæta í vinnuna klukkan átta
hún á að búa til kaffið í dag
við eigum að loka öllum gluggum
ætti ég að biðja hana afsökunar?
9
sem háttarsögn, táknar óvissu, getgátu, gefna forsendu
hann á að heita besti vinur minn!
hvað eiga þessar myndir að tákna?
hún á að hafa stolið bílnum og skemmt hann
10
eiga + að
a
eiga <hana> að
hafa hana til að leita til, hafa hana sér til stuðnings
við eigum hana að ef við lendum í vandræðum
b
vera eins og <hún> á að sér að vera
vera eins og hún er venjulega, eins og hún er vön
hann var daufari en hann átti að sér að vera
11
eiga + eftir
eiga eftir að <vökva blómin>
vera ekki búinn að vökva blómin
eiga eftir <tvo kafla>
vera búinn að lesa allt nema tvo kafla
í lok mánaðarins átti hann næstum ekkert eftir af kaupinu sínu
12
eiga + fyrir
eiga fyrir <nýjum skóm>
eiga næga peninga til að kaupa sér nýja skó
hann er svo blankur að hann á ekki fyrir bíómiða
13
eiga + heima
eiga heima <í Osló>
hafa heimili sitt, búa þar
eiga (ekki) heima <þarna>
passa ekki inn þarna
svona ljótur sófi á ekki heima í svona flottri stofu
14
eiga + hjá
eiga <100 krónur> hjá <henni>
hún skuldar mér 100 krónur
15
eiga + inni
eiga inni <ógreidd laun>
mér eru skulduð laun
við eigum inni heimboð hjá henni
16
eiga + í
a
eiga í <vandræðum>
vera í vandræðum, erfiðleikum
þeir áttu í erfiðleikum með að fá bankalán
b
eiga í <ófriði>
vera sífellt í ófriði (við nágrannaríkin)
þau hafa átt í deilu við nágrannana
c
eiga <hlut> í <fyrirtækinu>
vera eigandi að því að hluta
hún átti ekkert í húsnæðinu sem hún bjó í
d
eiga í sig og á
hafa nóg til að framfleyta sér, hafa í sig og á
17
eiga + með
a
eiga <erfitt> með <þetta>
veitast þetta erfitt
hún á bágt með að ganga upp stiga
þið eigið auðvelt með að finna hótelið
b
eiga ekkert með að <koma hingað>
hafa engan rétt til að koma hingað
18
eiga + saman
a
<vinirnir> eiga <vel> saman
þeir hæfa hvor öðrum vel
litirnir í stofunni eiga ágætlega saman
b
eiga <íbúðina> saman
vera eigendur hennar í sameiningu
19
eiga + til
a
eiga til <sykur>
hafa sykur í fórum sínum, í skápnum
búðin átti ekki til hrökkbrauð
b
eiga ekki til <öfund>
hafa ekki snefil af öfund í eðli sínu
c
eiga <þetta> til
gera þetta stundum, við og við
við eigum það til að fara í fjallgöngur
20
eiga + undir
eiga allt undir <velvild hans>
vera alveg háður velvild hans
21
eiga + við
a
eiga við <þetta>
meina þetta
ég átti við að þeir gætu orðið gjaldþrota
hvað áttu við?
b
<svona klæðnaður> á <ekki> við
hann er ekki viðeigandi, hæfir ekki
í svona veislu á vel við að halda stutta ræðu
<þetta> á <vel> við <hana>
þetta hæfir henni vel, hentar henni vel
þessi vinna átti ekki við mig
það á vel við hann að búa einn
c
<lampinn> á <vel> við <skrifborðið>
hann passar vel við það
þessi hárgreiðsla á vel við síðan kjól
d
eiga við <pappírana>
fikta í pappírunum
hver hefur átt við myndavélina mína?
e
eiga við <vanheilsu> að stríða
berjast við veikindi
→ sjá: eigast so
Framsöguháttur
Nútíð
Þátíð
1.p.
á
átti
2.p.
átt
áttir
3.p.
á
átti
Viðtengingarháttur
Nútíð
Þátíð
1.p.
eigi
ætti
2.p.
eigir
ættir
3.p.
eigi
ætti
Nh.
eiga
Sagnb.
átt
Lh. nt.
eigandi
Boðháttur
Stýfður
Eintala
Fleirtala
Bh.
eig
eigðu
eigið
Spurnarmyndir
Framsöguháttur
Nútíð
Þátíð
2.p.
áttu
áttirðu
Viðtengingarháttur
Nútíð
Þátíð
2.p.
eigirðu
ættirðu