Yrða

þjóð

nafnorðkvenkyn
, þjóðu, so always in old writers, þjóð; [ renders ἔθνος by þjuda; þeôd; þiôd; diot]:—a people, a nation; þessar þjóðir er svá heita, Rusci, Polavi, i. 142; þú spenr allar þjóðir frá blótum, 623. 25; heiðnar þjóðir, heathen people, 625. 170, 293, ; öll Kristileg þjóð, ii. 22; Tyrkir, ok Blökumenn, ok mörg önnur íll þjóð, ii. 126; með mikinn her ok marga ílla þjóð, 127; með öllum þjóðinn, 67; vísaðu þeir mörgum þjóðum á réttan veg, 29; allar þjóðir þjóna yðru valdi, 117; af öllum þjóðum ok tungum, 119; hinn sjúki svaraði á þá tungu, sem hann hefði með þeirri þjóðu fæddr verit, Pr. 458; allar skepnur … allar þjóðir, 461; þjóð veit ef þrír’ro, a saying, Hm, 6l; þjóð eru þrír tigir, thirty make a þjóð, . 108; allri þjóðu, Ýt.; heldr er honum þægr í hverri þjóðu (among any people), sá er á hann trúir, (Unger) 290; hann er lofaðr af allri þjóðu Gyðinga, id.; mikla þjóð, a mighty people, 116; suðr-þjóðir, the southerners, : turma is rendered by þjóð, 269; fira þjóð, a community of men, ; þyrja þjóð yfir, : in compds, sal-þjóð, household, ; sigr-þjóð, ; al-þjóð, all people, ; ver-þjóð or yr-þjóð,
2. like ‘lög’ and ‘þing,’ þjóð may assume a local sense, thus, Sví-þjóð = Sweden; Goð-þjóð = the Gut-þjuda, II. in olden times þjóð- in composition (like þeod) was intensive = great, powerful, very; but in quite modern times (the last 30–40 years) a whole crop of compds with þjóð- has been formed to express the sense of national; þjóð-réttr, þjóð-frelsi, þjóð-réttindi, þjóð-vili, þjóð-vinr, national rights, freedom, ; as also þjóð-ligr, national, popular, liberal; ó-þjóðligr, illiberal, unpopular; but all such phrases sound foreign, and are not vernacular.III. names; Þjóð-arr; Þjóð-ólfr; Þjóð-rekr (= Diet-rich); Þjóð-hildr, ; Þjóð-marr, Dit-mar, B. þjuþ, = το ἀγαθόν, occurs only in a compounded form; ó-þjóð, bad people, Vellekla; óþjóða-lýðr, tramps and refuse, utyske; unþjuþs = κακόν. In many compds it is difficult to say whether the primitive is þjuda or þjuþ; in words like þjóð-á, -drengr, -góðr, -glaðr, -hagi, -skáld, -skati, -mart, -niðr, -lygi, -vel, we prefer the latter.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • f.kvenkyn (e. feminine)
  • dat.þágufall (e. dative)
  • mod.modern.
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Hel.Heliand.
  • O. H. G.Old High German.
  • Lat.Latin.
  • q. v.quod vide.
  • Goth.Gothic.
  • etc.et cetera.
  • pr.proper, properly.
  • Germ.German.
  • Dan.Danish.
  • cp.compare.
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Post.Postula sögur. (F. III.)
  • N. T.New Testament.
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Barl.Barlaams saga. (F. III.)
  • Róm.Rómverja saga. (E. II.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Akv.Atla-kviða. (A. II.)
  • Lex. Poët.Lexicon Poëticum by Sveinbjörn Egilsson, 1860.
  • Skm.Skírnis-mál. (A. I.)
  • Vkv.Völundar-kviða. (A. II.)
  • Hkv.Helga-kviða Hundingsbana. (A. II.)
  • Ad.Arinbjarnar-drápa. (A. III.)
  • Gg.Grógaldr. (A. II.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Sæm.Sæmundar Edda. (A, C. I.)