Yrða

atkvæði

nafnorðhvorugkynat-kvæði
[kveða at orði].
I. a technical phrase, in law; svá skal sækja at öllu um fjártökuna, sem þjófsök fyrir utan a., the proceeding is all the same with the exception of the technical terms, ii. 190; at þeim atkvæðum er Helgi hafði í stefnu við þik, the expressions used by Helgi in summoning thee, 354.
β. a word, expression in general; þat er þrífalt a., mannvit, siðgæði ok hæverska, 431, 303; en þó vér mælim alla þessa hluti með breiðu a., in broad, general terms, 21, 1.γ. now used for a syllable, and in many compds such as, eins atkvæðis orð, a monosyllable; tveggja, þriggja … atkvæða …, , a dissyllable, : ‘kveða at’ also means to collect the letters into syllables, used of children when they begin to spell. Old writers use atkvæði differently in a grammatical sense, = pronunciation, sound, now framburðr; þeir stafir megu hafa tveggja samhljóðenda a., hverr einn, (Thorodd) 165; eins stafs a.; a. nafns hvers þeirra; þá er þat a. hans í hverju máli sem eptir lifir nafnsins (in the last passage = the name of the letter), 168.
II. a decision, sentence, almost always in ; beið hann þinna atkvæða, 78; var því vikit til atkvæða (decision) Marðar, 207; bíða atkvæða Magnúss konungs um álög ok pyntingar, vi. 192: , var þat biskups a., his decision, v. 106; hvi gegnir þetta a. (sentence) jarl, rangliga dæmir þú, 656 B; þínu boði ok a., command and decisive vote, 203; af atkvæði guðanna, by their decree, 9, 53.
β. now a law term = vote, and in a great many compds: atkvæða-greiðsla, division; atkvæða-fjöldi, votes; a. munr, majority,
III. a decree of fate, a spell, charm, in a supernatural sense, = ákvæði; af forlogum ok a. ramra hluta, 23; konungr sagði úhægt at göra við atkvæðum, … to resist charms ( akvedni, where it is uncertain whether the reading is ákv- or atkv-); a. Finnunnar, the spell of the Finnish witch, 22; svá mikil a. () ok ilska fylgði þessum álögum, i. 404, iii. 239, x. 172.
:
Skammstafanir og tilvitnanir
  • n.hvorugkyn (e. neuter)
  • esp.especially.
  • gramm.grammar.
  • etc.et cetera.
  • viz.namely.
  • plur.fleirtala (e. plural)
  • sing.eintala (e. singular)
  • MS.manuscript, manuscripts.
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • COMPDSsamsett orð (e. compounds)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Boll.Bolla-þáttr. (D. V.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Anecd.Anecdoton. (H. II.)
  • Þiðr.Þiðreks saga. (G. I.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Bret.Breta sögur. (G. I.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)