Yrða

hár

lýsingarorð
1. , há, hátt, vide Gramm. p. xix; hæri or hærri, hæstr; hæðstr and hærstr, which are found in old printed books, are bad forms; for the inflexions, (which vary much, sometimes inserting f or v, sometimes not,) see the references below; in usage the v is usually dropped, but the cases are bisyllabic, háir, háar, háa, háum, instead of the old hávir, hávar, háva, háfum or hám; the definite form in old writers is hávi or háfi, in hái: [ hauhs = ὑψηλός; heah; high; hoh; hoh; hoch; old Frank, hag or hach; hög; höj; all of them with a final guttural, which in has been changed into j; the final labial f or v, which in olden times was so before a vowel, may be compared to laugh, rough, in ; the g remains in the cognate word haugr]:—high; stiga sex álna háfan, 129; í hám fjalla-tindum, 144 (); á háfum fjöllum, 181; há fjöll, Getsp.; á hám gálga, 45; á bekk hám, 2; hár bylgjur, (); á borg inni há, 18; á há fjalli, 17, i. 26 (in a verse); enar hæstu fjalla hæðir, 59; hár turn, iii. 63; skaptið var eigi hæra, en …, 285 (of a spear); hátt hlaup, a high leap, from a high place, i. 166; hæri en grön er vex á hæsta fjalli, 152; hávar bárur, 13: hávar unnir, 2. 16; háfan garð, vi. (in a verse); hávu grasi, 120; but há grasi. 17; upp-háfa skúa, high boots, vii. 321: phrases, bera hæra skjöld, hlut, to carry the highest shield, lot, i. 383, 322.2. tall; hárr maðr vexti (tall of stature), manna hæstr, very tall, i. 155; hárr maðr ok harðvaxinn, vii. 321.3. a metrical term; syllables in rhyme having the same consonants and quantity of vowels are jafn-háfar, in the same strain; kvattú svá? ‘gröm skömm’ eigi eru þær hendingar jafn háfar; ‘hrömm skömm’ þat væri jafnhátt, vi. 386.II. high, sublime, glorious; hærri tign, i. 214; enir hæstu Guðs postular, 625. 82; í hærra haldi, vii. 112; margar ræður þvílíkar eða enn hæri, or still sublimer, 635; hljóta háfan sigr, a glorious victory, 2. 69; háfan ávöxt, kv. 17; hæstu daga, hæstu hátíðir, the highest days or feasts (hátíð), x. 22.
2. at the highest pitch; meðan hæstir eru stormar um vetrinn, 46; at hann væri kyrr meðan hæst væri vetrar, in the depth of winter, ix. 480; meðan hæst væri sumars, in the height of summer, 43; hátt vetrar megin, ; há-degi, há-vetr, há-sumar (below).3. loud; blása hátt (a trumpet), 47; brestr hár, xi. 10, 375; mæla hátt, to speak loud, 33; ok söng í hátt, it gave a loud sound, 83; kveða við hátt ok öskurliga, v. 164; þó þetta væri eigi hátt talat í fyrstu, ix. 250; æpa hátt, 653; hafa hátt, to make a noise; gráta hástöfum (below), há-vaði (below); hón verðr há við, she became clamorous, excited, Ísl. ii. 350; hlæja hátt, to laugh loud, 2. 15.
III. a name, both Hár and Hávi, ; Hávi and Hár are names of Odin the High, whence Háva-mál, the name of a poem, the Sayings of the High.
2. prefixed in the names Há-kon, Há-leygr, Há-rekr, Há-mundr, Há-steinn, Há-varðr, Há-varr; and in local names, Háfa-fell,
IV. as adverb; geisa hátt, 146 (); skín hann nú því hærra, v. 241; unna e-m hærra en öðrum, to love one higher (more) than another, i. 198; taka e-n hátt, to make much of one, i. 727; stökkva hátt, to make a high leap, look high, 57; sitja skör hærra en aðrir, a step higher, i. 7.B. : háaltari, hábakki, hábakkaflæðr, hábeinn, hábjarg, hábogaðr, háborð, hábrók, hábrókan, hábrókask, hádegi, hádegisskeið, háeyrr, háfeti, háfjall, háflæðr, háfæta, háfættr, háhestr, hákirkja, háleggr, háleikr, háleitliga, háleitligr, háleitr, háliga, háligr, hálimar, hámessa, hámessumál, hámælgi, hámæli, hámæltr, hánefjaðr, hánefr, hápallr, háreysti, háreystr, hásalir, hásegl, háseymdr, háskeptr, háskóli, hástaðr, hástafir, hásteint, hástigi, hásumar, hásumartími, hásæti, hásætisborð, hásætiskista, hásætismaðr, hásætisstóll, hátalaðr, hátimbra, hátíð, hátíðaraptan, hátíðardagr, hátíðarhald, hátíðisdagr, hátíðiskveld, hátíðliga, hátíðligr, hávaði, hávaðamaðr, hávaðamikill, hávaðasamr, hávarr, háværr, háværð, hávegir, hávella, hávetr, hávetri.
2. háfr, [ hai], a dog-fish, squalus acanthius, 162. In compds há- marks fish of the shark kind, as há-karl (), a shark, carcharias, : há-kerling, = hákarl: há-meri, squalus glaucus: há-mús, chimaera monstrosa, Linn.; also called geirnyt, Eggert 360: há-skerðingr, = hákarl, (Gl.), ii. 337, 359, 69: háskerðinga-lýsi, shark’s oil, i. 395: háfs-roð, shark’s skin, shagreen.3. , há, háir, a thole, 35, 125, i. 215, 313; whence há-benda, u, = hamla, ; há-borur, , ; há-reiðar, rowlocks, ‘thole-gear,’ synonymous with hamla; inn féll (sjór) um söxin ok háreiðarnar, iii. 66, ( , háborurnar); leggja árar í háreiðar, to lay the oars in the rowlocks, xi. 70 (v. 1. to hömlur), 101, x. 285; lágu þar árar í háreiðum, 360 ( to hömlu-böndum), : há-seti, a, a ‘ thole-sitter,’ oarsman, to the captain or helmsman, i. 90, i. 98, 44, 62 new , vi. 239, 246: há-stokkar, the gunwale, i. 385, 390.
β. in poetry a ship is called há-dýr, , há-sleipnir, the horse of rowlocks.
4. [ hær; hair; har; Dan.-Swed. hår; caesaries]:—hair, including both crines and capilli, 162, 2, 288; fara ór hárum, to change the hair, of beasts, passim; eitt hár hvítt eðr svart, Matth. v. 36; höfuð-hár, the hair of the head; lík-hár, the hair on the body, breast, or hands of men, to the head; úlfalda-hár, iii. 4; hross-hár, horse-hair; hunds-hár, kattar-hár.
:
☞ For the hair of women, see 1, 78, 117, 2, 30, 21, passim; of men, 121, 63, and passim.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • adj.lýsingarorð (e. adjective)
  • fem.kvenkyn (e. feminine)
  • neut.hvorugkyn (e. neuter)
  • compar.miðstig (e. comparative)
  • superl.efsta stig (e. superlative)
  • mod.modern.
  • e. g.exempli gratia.
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • O. H. G.Old High German.
  • Hel.Heliand.
  • Germ.German.
  • Swed.Swedish.
  • Dan.Danish.
  • freq.frequent, frequently.
  • etc.et cetera.
  • pref.preface.
  • i. e.id est.
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • cp.compare.
  • mythol.mythology, mythologically.
  • pr.proper, properly.
  • n.hvorugkyn (e. neuter)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • COMPDSsamsett orð (e. compounds)
  • m.karlkyn (e. masculine)
  • q. v.quod vide.
  • f.kvenkyn (e. feminine)
  • acc.þolfall (e. accusative)
  • prop.proper, properly.
  • Cd.Codex.
  • Brit. Mus.British Museum.
  • v. l.varia lectio.
  • opp.opposed.
  • Ed.edition, editions, edited.
  • Lat.Latin.
  • ch.chapter.
  • Vm.Vilkins-máldagi. (J. I.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Fsm.Fjölsvinns-mál. (A. II.)
  • Akv.Atla-kviða. (A. II.)
  • Ht.Hátta-tal. (C. I.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Gm.Grímnis-mál. (A. I.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Gh.Guðrúnar-hefna. (A. II.)
  • Skv.Sigurðar-kviða. (A. II.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Merl.Merlinus Spa. (A. III.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • Glúm.Víga-Glúms saga. (D. II.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Fær.Færeyinga saga. (E. II.)
  • Ann.Íslenzkir Annálar. (D. IV.)
  • Itin.Itinerarium or Travels of Eggert Ólafsson, 1772.
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Pm.Pétrs-máldagi. (J. I.)
  • H. E.Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Þiðr.Þiðreks saga. (G. I.)
  • Arna-Magn.Arna-Magnacanus.
  • Lex. Poët.Lexicon Poëticum by Sveinbjörn Egilsson, 1860.
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Fbr.Fóstbræðra saga. (D. II.)