Yrða

hagr

lýsingarorð
1. handy, skilful, to bagr, ; hagr á tré, ii. 146; hagr á járn, 18; hagr maðr á tré ok járn, 4, 34; hann var hagr maðr, Ísl. ii. 325; hann húsar upp bæinn, því at hann var allra manna hagastr, 171; því at þú ert umsýslu-maðr mikill ok hagr vel, i. 290; Hreiðarr bað Eyvind fá sér silfr nokkut og gull, Eyvindr spurði ef hann væri hagr, vi. 214; þann mann er hagastr var á öllu Íslandi á tré, i. 132; hann valdi þann mann til kirkju-görðar, er þá þótti einn hverr hagastr vera, sá hét Þóroddr Gamlason, 163, 235; Völundr var hagastr maðr svá at menn viti í fornum sögum, 89: of a lady, hón var svá hög (so handy at needlework) at fár konur vóru jafnhagar henni, 147; hón var væn kona ok hög á hendr, Ísl. ii. 4; Margrét hin haga, i. 143: of dwarfs, hagir dvergar, 7; whence dverg-hagr, skilful as a dwarf.2. = hagligr, of work; sem ek hagast kunna, as handily as I could, 17: skurð-hagr, skilled in carving; orð-hagr = hagorðr; þjóð-hagr, a great artist.2. , hags, hagir, [as to the root vide haga, also the preceding word]:—state, condition; honum þótti þá komit hag manna í únýtt efni, 12; hefi ek sagt þér allt er yfir minn hag hefir gengit, , 126, 155; at njósna hvat um hag Ástríðar mundi vera, i. 68; annan vetr eptir var Halldóra með barni, og lauksk seint um hag hennar, and she got on slowly, of a woman in labour, i. 199; hann sagði með undrum hans hag fram flytjask, he said that his affairs went on in a strange way, i. 380; en nú tekr hagr minn at úhægjask, 370.
β. in affairs; hversu komtu hér, eðr hvat er nú um hagi þína? i. 79; hversu hann skyldi nú með fara eðr breyta högum sínum, 215; var þat brátt auðséð á hennar högum (doings), at hón mundi vera vitr, 22; ef þér segit nokkrum frá um hagi vára Rúts, 7; lands-hagir, public affairs.
II. means; ef hann hefir eigi hag til at færa þau fram, i. 232; hann skal færa þeim manni er nánastr er, þeirra manna er hag á til viðtökunnar, 248; en ef erfingi hefir eigi hag til framfærslu, 250; ef maðr týnir svá fé sínu, at hann á eigi hag at gjalda alla landaura, ii. 410; ráða-hagr, a match; fjár-hagr, money affairs.
2. advantage, favour, gain; svo eru hyggindi sem í hag koma, a saying; bera kvið í hag e-m, to pronounce for one, i. 176; hallat hefi ek víst, segir konungr, ok þó í hag þér, ii. 272; greiddisk eigi byrrinn mjök í hag þeim, iii. 446; hrolldi hvatvetna þat er til hags skyldi, 95; ó-hagr, disadvantage.3. adverbial phrase, at högum, suitably; eigi skiptir þat högum til, ‘tis not meet, ‘tis a shame, unfair, 79; eigi hefir hér at högum verit til skipt, 99; Kormakr kvað eigi at högum til skipta, ef hann sparir eigi við þik sverðit, en hann sparir við oss, 80; the phrase, fara sínum högum ok munum, to do at one’s leisure, as one is pleased. hags-munir, profit; at hann gerði hinum hagsmuni, fimm aura eðr meira fjár, í kaupinu, ii. 241 ( in usage).
Skammstafanir og tilvitnanir
  • adj.lýsingarorð (e. adjective)
  • opp.opposed.
  • q. v.quod vide.
  • m.karlkyn (e. masculine)
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • cp.compare.
  • plur.fleirtala (e. plural)
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • mod.modern.
  • freq.frequent, frequently.
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Gísl.Gísla saga. (D. II.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Ölk.Ölkofra-þáttr. (D. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Sæm.Sæmundar Edda. (A, C. I.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Hdl.Hyndlu-ljóð. (A. II.)
  • Vkv.Völundar-kviða. (A. II.)
  • Jb.Jóns-bók. (B. III.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Þorf. Karl.Þorfinns saga Karlsefnis. (D. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Korm.Kormaks saga. (D. II.)