Yrða

kostr

nafnorðkarlkyn
, kostar, kostir, old kostu, which is used in old poets as Sighvat ( 39), Arnór ( 50); but the usual form in the as well as in usage is kosti; [ kustus = δοκιμή, 2 Cor. ii. 9, xiii. 3; and kost = fare, food]:—a choice, the fundamental notion being trial;
I. condition, chance, but mostly with the notion of a hard choice; eru nú tveir kostir til, sá annarr, at …, hinn annarr, at …, 199; sá er hinn þriði kostr, ii. 83; munu þér hinn sama kost fyrir höndum eiga sem vær áttum, at verja fé yðvart ok frelsi … en at öðrum kosti, 8; hann sá engan sinn kost annan, en hann lét fallask þvers undan laginu, 246, 24; sám vér þann helzt várn kost at firrask fund hans, 70; nú má Flosi sjá sinn kost, hvárt hann vill sættask til þess at sumir sé utan sætta, 250; það er hverjum manni boðit, at leita sér lífs meðan kostr er, 202; einbeygðr kostr, the only choice left, 58.
2. choice, terms; hvern kost vili þér nú göra Ingjaldi? 3; ek göri þér skjótan kost, 6; göra e-m tvá kosti, 212, 57; tók Kali þenna kost, 214.3. a chance, opportunity, possibility; göra kost á e-u, 155, 271; mun ek öngan kost á göra, I will give no choice in the matter, will not do it, 149; kost muntú láta at etja, 90:—kostr er á, or kostr e-s, a thing is possible, there is a chance, 254, 263; ef þess er k., ii. 56; Háreks var ekki við k., there was no question as to H., Ísl. ii. 315; þá er mín er eigi við kostr, when I am gone, 363:—eiga e-s kosti, to have a chance of, be able, allowed, i. 63, 468, 84, 160, 184, 57, 132, 16, 60, 531, 20 B.4. a match, of an unmarried woman; Sigríðr hét dóttir hans ok þótti beztr kostr á Hálogalandi, 25; hann átti dóttur eina er Unnr hét, hón var væn kona ok kurteis ok vel at sér, ok þótti sá beztr k. á Rangárvöllum, (); Hallr kvað góðan kost í henni, H. said she was a good match, 180, 88, 187; engi kostr þótti þá þvílíkr sem Helga hin Fagra í öllum Borgarfirði, Ísl. ii. 206: giving a woman away, hann spyrr hverr ráða eigi fyrir kosti hennar, who was to give her away, 9 new ; mey til kosta, a maid to be married, 81, ( kossa), liggja heima sem mær til kosta, iii. 409, (ráða-kostr, a match); kvennkostr (), góðr kvennkostr.5. choice, state, condition; þat mun mína kosti hér fram draga, at þú átt ekki vald á mér, 120; kostum drepr kvenna karla ofríki, the tyranny of man crushes a woman’s right, 69; drap þá brátt kosti, then the state grew worse, id.; sjá fyrir sínum kosti, to take care of oneself, x. 236; eigi mun honum þykkja batnað hafa várr kostr, 287; eigi treystusk menn at raska kosti þeirra, people dared not meddle with them, disturb them, 146; bændr vildu verja kost sinn, defend themselves, ix. 306; síðan lét Simon varðveita kost hennar, guard her affairs, vii. 233; þá heldr hann kosti sínum, then he holds his place, loses not his right, ii. 209; ú-kostir, afar-kostir, a hard, evil choice; ör-kostr, lack of choice, poverty.
II. cost, expence; allan þann kost er hann hefir fyrir haft, 321; sá er vitna þarf skal standa þeim kost allan, 358; hver maðr er sik ok sín hjú heldr á sínum kosti, 78; þat skip höfðu bæjar-menn látið göra af sínum kosti, ix. 270; hann hélt sik ríkmannlega at klæðum ok öllum kosti (fare), ii. 278; hann lét alla sína félaga á sinn kost þann vetr, 9; hví hann var svá djarfr at taka slíka menn upp á kost hans, 149, ; hann gaf sér mikinn kost til (he took great pains), at koma þeim öllum í vingun við Guð, 108; þóat hann hefði mörgu sinni mikinn kost (pains) til gefit, 116; hann lézk þar vildu sína kosti til leggja (do his best), at þeir Hákon deildi enga úhæfu, i. 22.III. means; er (þeir) synja ölmusu, er kosti höfðu til, 64; hafa meira kost, to be the strongest, ii. 361; eiga alls kosti við e-n, to have it all in one’s power, to be the strongest; Jökull gaf honum líf ok átti áðr alls kosti við hann, 10; eiga alla kosti, iv. 296, 481; Bessus er slíks átti kosti við hann er hann vildi gört hafa, 101; eiga nokkurs góðs kosti, 96; hafa lítils kosti, to have small chance, be little worth, : means, provisions, meðan mér endask föng til, þótt ek véla um mína kosti, though I am left to my own supplies, 66; bauð hann Oddi alla kosti með sér, ii. 540; ef vér hittumk síðar svá at þeir hafi meiri kosli (forces), v. 87; bændr efldu þá kost hans um búit, iii. 196 C: stores, tvau skip hlaðin vænum kosti, xi. 436; hér sé ek beggja kost, I see here plenty of either, Sighvat; mungát né aðra kosti (fare), setjask í kosti e-s, viii. 58; bændr uggðu at sezt mundi á kost þeirra, ok kurruðu ílla, i. 549: victuals, provisions, kost, selja silfr fyrir kost, i. 450; hveiti ok annarr kostr, 112; Kirkja á þetta í kosti, tvær vættir skreiðar, vætt smjörs, vætt kjöts, 34; tvau hundruð í haustlagi, tíu aura í kosti, 42: board, bóndi skal halda honum kost, 374; þá bauð Ketill fé fyrir kost hennar, 4; til kostar ok klæða, fare and clothing, 108; at konungs kosti, at the king’s table, i. 782; far-k. (), a ship, vehicle; liðs-k., forces, troops.IV. cost, quality; af léttum kosti, x. 173; þat sax var afburðar-járn kosti, of fine steel, id.
2. good things; friði fylgja allir kostir ok öll fríðindi, 29; kyn ok kostr (quality), 4. 9; fátt fríðra kosta, 45: þeir kostir skulu ok fylgja, at þik skal aldri kala í skyrtunni, ii. 529, 531; þá ferr hann ór skyrtu sinni, ok hélt hón öllum kostum sínum, 539: fatness, ubertas glebae, jarðarinnar kost ok feitleik, 167; þar vóru allgóðir lands-kostir, i. 55; er mér sagt gott frá landa-kostum, at þar gangi fé sjálfala á vetrum en fiskr í hverju vatni, 20, 25, 225, ; af kostum skal þessu landi nafn gefa ok kalla Markland, i. 539.3. virtue; þeir stígask yfir af hermönnum Krists fyrir helga kosti, 27; Kristni þróask at mannfjölda ok kostum, 677. 8; eigi er þat rúnanna kostr, … heldr er þat þinn kostr, 162, in usage.4. a good quality, virtue; segja kost ok löst, to tell fairly the good and bad of a thing; skalt þú segja kost ok löst á konunni, 23; hann sagði kost ok löst af landinu, 30; löstu ok kostu bera ljóða synir blandna brjóstum í, 134; ú-kostr, a fault, flaw; mann-kostir, virtues.5. of a horse, a fine pace; hestr óð kafs af kostum, Sighvat.
V. and usages; til kostar, well! all right! well done! er þat til kostar, ef eigi flýjum vér fyrir mönnunum, xi. 139; þat er til kostar, ef …, well done, if …, 33; er þat ok til kostar (it is a comfort) at Höskuldi muni þá tveir hlutir ílla líka, 70: because, allra mest af þeim kosti, at …, 33: sagði Ósvífr at þeir mundi á kostum (indeed) finna, at þau Guðrún vóru eigi jafnmenni, 122; þeim kosti, in that case, i. 40; engum kosti, by no means, 4. 21; at þeim kosti, on that condition, ii. 239; at öðrum kosti, else, otherwise, 8, 749; at þriðja kosti, thirdly, 14, i. 395; at síðasta, efsta kosti, in the last instance, last emergency, 221; at fæsta kosti, at least, i. 61; at versta kosti, in the worst case, 101; at minnsta kosti, at least: , alls kostar, quite, in every respect, 674 B, passim; eigi eins kostar, not very, not peculiarly, Ísl. ii. 322; annars kostar, as for the rest, 108 B; nokkurs kostar, in any wise, xi. 79, i. 74; sums kostar, in some respect, ii. 547, v. 69, 89; þess kostar, in this case, thus, xi. 79, 36, (St.): , þá kostu, as , in such a manner, i. 327; fyrir hvern kost, by every means. ☞ Kostr, in sense I, is in old writers often omitted, and left to be supplied by the adjective or pronoun, þann ( kost) munu vér af taka, 188; at hann mundi verða þann upp at taka, 157, 222; er þá ok sá einn ( kostr) til, 227, vii. 265; er oss nú engi annarr til, 143, 405; er yðr engi annarr á görr en snúa aptr, 207; Hákon jarl er alltrauðr undir trúna at ganga, ok þykkir vera harðr ( kostr) á annat borð, xi. 39.
:
Skammstafanir og tilvitnanir
  • m.karlkyn (e. masculine)
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • acc.þolfall (e. accusative)
  • MSS.manuscript, manuscripts.
  • mod.modern.
  • Ulf.Ulfilas.
  • Germ.German.
  • Dan.Danish.
  • i. e.id est.
  • begin.beginning.
  • Ed.edition, editions, edited.
  • MS.manuscript, manuscripts.
  • cp.compare.
  • q. v.quod vide.
  • v. l.varia lectio.
  • Lat.Latin.
  • freq.frequent, frequently.
  • spec.specially.
  • plur.fleirtala (e. plural)
  • adverb.adverbially.
  • adv.atviksorð (e. adverb)
  • e. g.exempli gratia.
  • viz.namely.
  • COMPDSsamsett orð (e. compounds)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
  • Dropl.Droplaugar-sona saga. (D. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Band.Banda-manna saga. (D. II.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Jb.Jóns-bók. (B. III.)
  • K. Á.Kristinn-réttr Árna biskups. (B. III.)
  • Gullþ.Gull-Þóris saga. (D. II.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Pm.Pétrs-máldagi. (J. I.)
  • Vm.Vilkins-máldagi. (J. I.)
  • B. K.Björgynjar Kálfskinn. (J. II.)
  • Clem.Clements saga. (F. III.)
  • Hdl.Hyndlu-ljóð. (A. II.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Hým.Hýmis-kviða. (A. I.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Rb.Rímbegla. (H. III.)