kross
nafnorðkarlkyn
; the earliest poets use the form, but as , helgum crúci, 92 (in a verse); merki crúcis, Líkn. 52, which form remains in the name Krysi-vík, Kryci-vika, ; [like and cross, cruci, kreuz, Swed.-Dan. kors, from crux]:—a cross, , , , passim.
2. the holy rood, crucifix, in the Roman Catholic times; Valgarðr braut krossa fyrir Merði ok öll heilög tákn, 167; taka kross í hönd sér, of one taking an oath, i. 64; hann lét einn gullkross göra ok síðan vígja, vi. 142; í bríkum ok krossum, i. 132. These holy roods were erected on high roads, and worshipped,—hón hafði bæna-hald sitt á Krosshólum, þar lét hón reisa krossa, 111; þeir höfðu krossa tvá, þá er nú eru í Skarði inu eystra, merkir annarr hæð Ólafs konungs en annarr hæð Hjalta Skeggjasonar, i. 21: , kirkja eðr kross, fara til kirkju eða kross, to go to worship at church or cross, (St.); hann kom hvárki til kross né kirkju, 21; hafnar-kross, i. 607, (see höfn); hinn þriðja dag í Jólum at kveldi var hón at krossi, she was worshipping at a cross, 370, 607; kross-smíð, the carving of a cross, 1334. Many local names bear witness to this cross-worship, which answers to the hörgar of the heathen age, the passage in ; Þorkell er svá baðsk fyrir at krossi, gott ey gömlum manni, gott ey ungum manni, 45. Kross, Kross-á, Krossár-dalr, Kross-áss, Krossa-nes, Krossa-vík (whence Krossvíkingar, Ísl. ii), Kross-holt, Kross-hólar, Kross-sund, as also Krysi-vík () in southern , from a harbour cross being erected there, , , the map of , and Holy Rood:—the name of several ancient poems, Kross-drápa, Kross-vísur. 3. the sign of the cross (signa or signa sig); Skíði görði skyndi-kross skjótt með sinni loppu, Skíða R. 125; í kross, cross-wise, in form of a cross; þat kallaði hann svá er í kross var sprungit, 383; ok var hvártveggi brenndr í kross, 209; þat hafði hann helzt til trúar, at hann blés í kross yfir drykk sínum, 103.4. a cross used to summon people to a meeting (the Fiery cross), called skera kross, i. 166, 446, 447, i. 11, 348, 378, answering to the heathen her-ör.
:
- krossalauss,
- krossband,
- krossbinda,
- krossbúza,
- krossdúkr,
- krossfall,
- krossfé,
- krossferill,
- krossför,
- Krossgildi,
- krossgötur,
- krosshús,
- krossmaðr,
- krossmaðra,
- krossmark,
- krossmerki,
- Krossmessa,
- krossmessudagr,
- krosspísl,
- KrossSaga,
- krossskjöldr,
- krossskurðr,
- krosstákn,
- krosstíðir,
- krosstré,
- krossurt,
- krossvarða,
- krossvegr,
- krossviðr,
- krossvíti.
Skammstafanir og tilvitnanir
- m.karlkyn (e. masculine)
- Lat.Latin.
- masc.karlkyn (e. masculine)
- pr.proper, properly.
- q. v.quod vide.
- A. S.Anglo-Saxon.
- Engl.English.
- Hel.Heliand.
- Germ.German.
- allit.alliteration, alliterative.
- cp.compare.
- l. c.loco citato.
- Icel.Iceland, Icelander, Icelanders, Icelandic.
- prob.probably.
- Scot.Scottish.
- adv.atviksorð (e. adverb)
- COMPDSsamsett orð (e. compounds)
- EddaEdda. (C. I.)
- Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
- N. T.New Testament.
- Pass.Passiu-Sálmar.
- Vídal.Vídalíns-Postilla.
- Nj.Njála. (D. II.)
- Grág.Grágás. (B. I.)
- Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
- Landn.Landnáma. (D. I.)
- Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
- Art.Artus-kappa sögur. (G. II.)
- Ann.Íslenzkir Annálar. (D. IV.)
- Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
- Glúm.Víga-Glúms saga. (D. II.)
- Fs.Forn-sögur. (D. II.)
- N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)