Yrða

lúka

sagnorð
lýk; lauk, laukt ( laukst), lauk; luku; lyki; part, lokinn; ljúka, which form is not found in old writers; [ louk; Shetl. lock; lukke]:
I. to shut; lúka korn-hlöðum, 212: but mostly with , lúka upp, to open; lúka aptr, to shut, both with and , in usage with solely; lúka upp mína kistu, 46 new ; but, lýkr þá upp kistunni, (in the same page): ok hjarra-grind, svá at menn lúki upp af hrossi ok aptr ef vill, ii. 264; eru menn skyldir at lúka löghlið aptr á löggarði, ef sá maðr lýkr eigi aptr hliðit, 265; hann lýkr aptr fjósinu ok býr svá um at ekki má upp lúka, 29; hann lýkr aptr eptir sér ramliga, 30; lúka upp hurðum, Vall. 218: lúka upp augum, to open the eyes, i. 318; but, lúka aptr augum, to shut the eyes: tak þú nú við kistu-lyklum mínum, þvíat ek mun þeim eigi lúka optar, 94; síðan lauk hann upp skemmuna, vi. 189; lúka upp dyrnar, viii. 332; tóku þá frá slagbranda ok luku upp hurðina, 135: nokkuru síðar var lokit (upp) úti-hurðu, i. 627; so also, lúka sundr munni, to open the mouth, 25 new II. , lúka upp, to open one’s mind, declare, speak out; en er jarl hafði því upp lokið (when he had made known) at hann mundi fylgja þeim, 54; nú skal þat upp lúka fyrir yðr er mér hefir lengi í skapi búit, 32; Guð heyrði bæn hans ok lauk upp fyrir honum öllum þessum hlutum, revealed to him all these things, 5.
2. as a law term, lúka upp görð, to deliver a judgment, of an umpire, 49, 77; málin kómu í dóm Vermundar, en hann lauk görðum upp á Þórsness-þingi, 246; vil ek nú lúka upp sættar-görð milli þeirra Steinars ok Þorsteins, 735, passim; see görð.3. lúka við, to end; vera má at svá lúki við, áðr vit skiljum, at þér þykki alkeypt, 266.4. lúka yfir, to come to a bitter end; eigi vil ek við sonu þína sættum taka, ok skal nú yfir lúka með oss, 200; þar á móti freistar hinn frækni hversvetna, áðr yfir lúki, the bold will not give up as long as any chance is left, 100; ok hugði, at þá mundi bráðast yfir lúka hans ætt ok þeirra frænda ef hann hætti til þeirra afar-kosta, it would then come to a final issue, viii. 24.
III. to end, bring to an end, finish; nú lúku vér hér Hólmverja-sögu, Ísl. ii. 118; ok lúku vér hér þessum þætti, 384; lúku vér svá Vápnfirðinga-sögu, (fine); lið allt mundi vera niðri í Eyjum at lúka heyverkum, 113; þá er menn höfðu lokið lögskilum at mæla, when men had done, finished their pleading, 52.
2. as a law term, to bring a case to a conclusion, discharge; vilju vér nú lúka málinu þótt þú ráðir einn skildaganum, 81; at vit Guðmundr görim um ok lúkim málinu, 35; er hann hafði lokit erendum sínum, iii. 280; vil ek nú svá at einu lúka málum mínum at þér líki vel ok Einari, 731.3. the phrase, lúka vel, ílla við e-n ( lúka málum), to behave well (ill), deal fairly (unfairly), with a person, with the notion of a final dealing; at þeim mundi fjándskapr í þykkja ef hann lýkr ílla við þá, 114; at hann mundi enn ílla við þá lúka, 23; Bolli fékk Sigríði gjaforð göfugt, ok lauk vel við hana, 362.4. lúka e-u af, to finish: lúka við e-t, id.5. in usage, ljúka and ljúka e-u, to have done eating; ljúka úr askinum, to eat up one’s platefull, leave nothing; eg get ekki lokið því, I cannot eat it all.
IV. to pay, discharge, with of the amount; lúka e-m e-t, svá mikit fé sem vér eigum konunginum at lúka, vi. 148; ok lúka í gulli eðr brendu silfri, i. 31; nú bera þeir vitni er hann lauk skuld þeirri allri sér af hendi, i. 32; luku þeir jarli fé svá at honum gazt at, 59 new ; hann skal lúka Hallvarði fjóra mánaðar mati, 295: , hina fyrstu skuld lýk ek með þessu Grímhildi systur, 324: to discharge, of duties, Snorri kvaðsk mundu lúka erendum þeirra, 212.V. it opens; er í sundr lauk firðinum, when the fjord (the entrance) opened, 59; ok er þeir kómu fyrir Reykjanes, ok þeir sá firðinum upp lúka, 128.
2. it is at an end; followed by , lokit skal nú okkarri vináttu, Ísl. ii. 238; áðr en lúki þessi stefnu, x. 358; var þess ván, at ílla mundi íllum lúka, that it would end badly with a bad man, iii. 314; ok er lokit var drápunni, Ísl. ii. 237; ok lýkr þar nú sögunni, here the Saga ends, 186, 276; ok lýkr þar þessi sögu, (fine) and passim; ok lýkr hér nú Laxdæla-sögu, 334; þá var lokit öllum vistum nema hval, all stores at an end, all eaten up, i. 208; honum lézk allokit allri ván, all hope gone, 198; lauk svá þessum málum, 733; áðr þeim fundi lúki, 52.
VI. , svá lauk at lyktum, it ended so that …, Ísl. ii. 269; lýkr svá, at þeir kaupa þessu, it ended so that they struck the bargain, 216; lýkr þar frá honum at segja, there it ends to tell of him, passim; nær munu vit gangask áðr en lýkr, 176; þú munt ærit mjök elska féit, áðr lýkr, 7.VII. to be opened, open; fjallit lauksk upp norðan (opened), 28, 52; ok þegar lauksk hurðin á hæla honum, 2:—to come to an end, ok er um þetta allfjölrætt á þingi hversu þessi mál mundu lúkask, 109: hér lýksk (here ends) sjá bók, (fine):—gékk Haldóra með barni, ok lauksk seint um hennar hag. H. was heavy with child, and it went slowly on with her, i. 199; at þessarar konu eymd yfir lúkisk á einhvern hátt, can come to some end, ii. 173:—to be discharged, skal þetta fé upp lúkask (be paid out) af lögmanni, ii. 12.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • pres.nútíð (e. present)
  • pret.þátíð (e. preterite)
  • mod.modern.
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • subj.viðtengingarháttur (e. subjunctive)
  • Scot.Scottish.
  • Dan.Danish.
  • prep.forsetning (e. preposition)
  • acc.þolfall (e. accusative)
  • dat.þágufall (e. dative)
  • Ed.edition, editions, edited.
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • ellipt.elliptical, elliptically.
  • qs.quasi.
  • impers.ópersónulegt (e. impersonal)
  • absol.absolute, absolutely.
  • reflex.reflexive.
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Fbr.Fóstbræðra saga. (D. II.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Gísl.Gísla saga. (D. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Háv.Hávarðar saga. (D. II.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)
  • Njarð.Njarðvíkinga saga. (D. II.)
  • Vápn.Vápnfirðinga saga. (D. II.)
  • Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
  • Ölk.Ölkofra-þáttr. (D. II.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Boll.Bolla-þáttr. (D. V.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Anal.Analecta. (D. II.)
  • Þiðr.Þiðreks saga. (G. I.)
  • Krók.Króka Refs saga. (D. V.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Valla L.Valla Ljóts saga. (D. II.)
  • Gullþ.Gull-Þóris saga. (D. II.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Íb.Íslendinga-bók. (D. I.)