Yrða

nótt

nafnorðkvenkyn
, nætr, nætr; the old writers mostly spell this word thus (not nátt), agreeably with its sound and form; this, however, is not a real ó, but a remains of the old umlaut ́ (n́tt); nótt, 26, 1. 2, 24, 25, 2. 12, 42, 29, 30, 50 new : nótt, 112; miðja nótt, () i. 36 (four times), 32, 37; þvátt-n́tt, id.: nótt, 187, 6; nóttina, 62, 72, 115, 118 (twice), 187, 12, 28, 29, 89, ii. 381: nóttom, 6, 2. 51; so also in old rhymes, nótt, óttu, vi. (in a verse): the spelling with á chiefly occurs in Norse or in writers influenced by the Norwegians, dag ok nátt, 15, and so rhymed in Skíða R. 194; náttinni, 15, 16: nætr, passim; náttar only in a few compds: nætr, but næternar (), i. 33, 36. In most kindred languages with á, not ó: [ nahts; and night; naht; nacht; natt; noct-is; νύξ, νυκτ-ός.] ☞ A nóttu is used in poets, ii. 479 (in a poem of 1548); eg var að ráða árið um kring það Egill kvað á nóttu, in a ditty of á Skarðsá; and even in , þessa nóttu þegar í óttu, það til bar, Pétr; but in old vellums this form is not attested; for the 39, line 8 (sáttir á einni nóttu), is a conjectural addition, as the vellum ( Reg.) ceases at line 7 of that verse.
B. The night; en at miðri nótt, 187, 29; of miðja nótt, id.; nótt ok degi, 54; nótt með degi, day and night, 14; í alla nótt, all night long, 418; um nóttina, through the night, vi. 16; þá nótt, that night, ii. 322; nótt ok dag, night and day; í nótt, to-night, 283, 416: the last night, 564, Ísl. ii. 156; í alla nátt Skíða R.; um nætr sakir, for one night, 53: in some phrases the only is used, bæði um nætr ok um daga, both by day and by night, 63 new : so also, bjóða góðar nætr ! to bid good night,—Guð gefi þér góðar nætr ! Jóla-nótt, Yule night, () passim; haust-nótt, an autumn night; hý-nott, the bridal night; nótt ina helgu, the holy night = weih-nachten = Christmas night, 295, 297. The years of one’s age were counted by the Yule nights, i. 31, 32, see the remarks to Jól:—sayings, nótt skal nema nýræða til = ἐν νυκτι βουλή, Spenser’s ‘night, they say, gives counsel best,’ Hrafnag. 22; það er tjaldað til einnar nætr, a tent raised for one night, brief and shifty; láta þar nótt sem nemr, see nema; það er ekki öll nótt úti enn. Time was (and still is) counted, not by days, but by nights (as years are by winters); eigi síðarr en nótt sé af þingi, i. 101; enda skal eigi Leið vera fyrr en fjórtán nætr eru frá alþingi, 122; tveggja nátta Leið, id.; sjau nóttum fyrir sumar, ii. 244; þá er sextán nætr eru liðnar frá þingi, 80; nefna féránsdóm fjórtán nóttum eptir vápna-tak, 81; fám nóttum siðarr, i. 321; hann var eigi lengr á Leið en þrjár nætr, ix. 267; níu nóttum síðarr, 23; þrjátigi nóttum síðar, : hence, mánuðr þritog-náttar, a calendar month, 7, , ein-nættr, ; an infant is in Iceland said to be so many ‘nights’ old, tíu nátta gamalt, einnar nætr. So Tacitus tells us that the Germans of his day, nec dierum numerum ut nos sed noctium computant, 11; it still survives in ‘fort-night:’—in poetry the winter is called bear’s night (bjarnar-nótt, húns-nótt), , i. (in a verse), Rekst.
II. mythical, Nótt, the giantess Night, daughter of Nörfi and the mother of Earth and Day, , ,
C. :
I. náttar-: náttar-lega, u, night-quarters, 169. náttar-tal, a tale or number of nights, náttar-tími, a, = nætrtími, 16, 71, ii. 371. náttar-þel, , in the phrase, á náttarþeli, at dead of the night, vii. 57, x. 413, 284, 74, i. 139, i. 62.II. nætr-: nætr-björg, help through the night, 43. nætr-elding, the ‘eld of night,’ the end of night (see elding), iv. 263, xi. 241, 20, 787. nætr-ferðir, night wanderings, iii. 478. nætr-friðr, peace, truce during the night, 98, nætr-frost, a night frost. nætr-fyllr, one night’s fill, i. 144. nætr-gagn, a chamber-pot. nætr-gali, a, [from the nattergal, nachtigall], the nightingale, () nætr-gamall, one nigbt old, 522. nætr-gestr, a night guest, one who stays the night, 30. nætr-gisting, the staying a night. nætr-greiði, a, a night’s entertainment, i. 94. nætr-greiðing, = nætrgreiði, iii. 209, 219. nætr-göltr, a roving about by night. nætr-kuldi, a, night-cold, 97. nætr-langt, night-long. i. 77. nætr-ligr, nocturnal, 627. nætr-skemtan, night-enjoyment (euphem. = cohabitation), iii. 210. nætr-staðr, = náttstaðr; in the saying, einginn ræðr sínum nætrstað. nætr-tími, a, night-time. nætr-vist, night-quarters, i. 69.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • f.kvenkyn (e. feminine)
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • mod.modern.
  • nom.nefnifall (e. nominative)
  • Ed.edition, editions, edited.
  • acc.þolfall (e. accusative)
  • dat.þágufall (e. dative)
  • MSS.manuscript, manuscripts.
  • irreg.óreglulegt (e. irregular)
  • Teut.Teutonic.
  • Goth.Gothic.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • O. H. G.Old High German.
  • Germ.German.
  • Swed.Swedish.
  • Lat.Latin.
  • Gr.Greek.
  • sing.eintala (e. singular)
  • e. g.exempli gratia.
  • Cd.Codex.
  • plur.fleirtala (e. plural)
  • i. e.id est.
  • cp.compare.
  • etc.et cetera.
  • ch.chapter.
  • COMPDSsamsett orð (e. compounds)
  • n.hvorugkyn (e. neuter)
  • m.karlkyn (e. masculine)
  • v. l.varia lectio.
  • Dan.Danish.
  • adj.lýsingarorð (e. adjective)
  • Sdm.Sigrdrífu-mál. (A. II.)
  • Hkv.Helga-kviða Hundingsbana. (A. II.)
  • Vþm.Vafþrúðnis-mál. (A. I.)
  • Gkv.Guðrúnar-kviða. (A. II.)
  • Skm.Skírnis-mál. (A. I.)
  • Alm.Alvís-mál. (A. I.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Kb.Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • Íb.Íslendinga-bók. (D. I.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Vkv.Völundar-kviða. (A. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • BjörnBiörn Halldórsson.
  • Hallgr.Hallgrímr Pétrsson.
  • Jd.Jómsvíkinga-drápa. (A. III.)
  • Gísl.Gísla saga. (D. II.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Bjarn.Bjarnar saga. (D. II.)
  • Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • K. Þ. K.Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • BoldtBoldt. (J. II.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Rd.Reykdæla saga. (D. II.)
  • Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
  • Hrafn.Hrafnkels saga. (D. II.)
  • Fbr.Fóstbræðra saga. (D. II.)
  • Rb.Rímbegla. (H. III.)
  • Gullþ.Gull-Þóris saga. (D. II.)