rúm
nafnorðhvorugkyn
[ rúms = τόπος; common to all languages]:—room, space; hvergi nær hafði þar rúm lið þeirra, 276; gafsk honum svá rúm, 532; ok rúm hindrar þik eigi at vera hvar er þú vill, 136; fá rúms, to get space, 106: the phrase, e-m liggr e-t í miklu rúmi, it takes up much room, is of great concern, i. 208, iv. 80, iii. 522, 210, 152; í léttu rúmi, of little concern: the saying, ekki fyllir annars rúm, everything has its own place.
2. a room, seat, place, 58; þeir skolu sitja á miðpalli, þar eigu biskupar várir rúm, i. 4; gef mér rúm, 52; ef þeir menn koma til lögréttu er þar eigu setur, en aðrir hafa sezk í rúm þeirra, þá skolu þeir beiða sér rúma, 5; búðar rúm, 24; ór lögsögu-manns rúmi at sjá, 26; Egill gékk til rúms þess er dóttir jarlsins hafði setið um daginn, en er menn skipuðusk í sæti sín, þá gékk jarls-dóttir at rúmi sínu, hón kvað—Hvat skaltú sveinn í sess minn! 248; hverr í sínu rúmi, 4; í biskups rúmi sá ek sitja, i. 155; þokaði hann um manns rúm, 25; í dag mun ek búa rúm yðvart á himnum, 656 C. 37; aldrei gékk hann ór rúmi sínu nema jarl gengi, 69; hann vann sem áðr ok sat í rúmi sínu, 200.3. a place of rest, a bed; hann sá rekkju eina, … er þetta rúm var mátuligt, 5, 7; hann gékk til rúms síns ok lagðisk niðr í klæðum sínum, 326; síðan rannsakaði hann rúmit er hón hafði hvílt í, 566; Hallfreðr lá í lokhvílu … í því lagði í rúmit, 200; var biskup færðr heim í Skálaholt, ok var gört rúm hans í kirkju, i. 63, 201, 4. ; the ships of the ancients were divided into ‘rooms,’ one for each pair of oars; each room consisted of two ‘half-rooms’ (hálf-rými), one for each oar, thus a ship of thirty ‘rooms’ had sixty oars, see Vidal. Skýr. sessum at telja; á Lang-ormi vóru fjögur rúm ok þrjá-tigi, i. 219 (fjögur rúm ens sétta tigar, i. 294, ), viii. 181; hann var sjau rúm ok tuttugu, i. 30; var þat skip þrítugt at rúma tali, ok ekki mikit í sér, … þat skip kallaði hann Tranann, i. 275; mikit skip, þar vóru sex rúm ok tuttugu, viii. 131; var þat þrítugt rúmum, 372. The interesting passage in ix. 33 ( 14) is an instance of ships with double rows of oars; Knútr inn ríki hafði skip furðu-liga stór, hann hafði sjálfr dreka þann er svá var mikill, at sextugr var at ruma tali … Hákon hafði annan dreka, var sá fertugr at rúma tali, 161: the Hálfd. Eyst. S. 26 (of a ship, tirætt at rúma tali) is a mere fable: only a few of the oar-rooms are known by special names, stafn-rúm, the two fyrir-rúm (eptra ok fremra), the two austr-rúm (one fore and one aft, or even four, senn jósu vér í fjórum rúmum, Fms, vi, in a verse), the klofa-rúm, krappa-rúm, ; betra er autt rúm en ílla skipað, better an empty seat than an ill-filled one, 82 (in a verse).
Skammstafanir og tilvitnanir
- n.hvorugkyn (e. neuter)
- Ulf.Ulfilas.
- Teut.Teutonic.
- i. e.id est.
- naut.nautical.
- viz.namely.
- s. v.sub voce.
- v. l.varia lectio.
- cp.compare.
- ch.chapter.
- e. g.exempli gratia.
- q. v.quod vide.
- COMPDSsamsett orð (e. compounds)
- Eg.Egils saga. (D. II.)
- Stj.Stjórn. (F. I.)
- Hm.Hává-mál. (A. I.)
- Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
- Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
- Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
- Al.Alexanders saga. (G. I.)
- Am.Atla-mál. (A. II.)
- Grág.Grágás. (B. I.)
- Fs.Forn-sögur. (D. II.)
- Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
- Vígl.Víglundar saga. (D. V.)
- Post.Postula sögur. (F. III.)
- Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
- BjörnBiörn Halldórsson.
- Nj.Njála. (D. II.)
- Hkr.Heimskringla. (E. I.)
- Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
- Landn.Landnáma. (D. I.)