Yrða

telja

sagnorð
tel, telr, tel, teljum, telit, telja; talði and taldi, tölðu; telði; tel, teldú; taliðr, taldr, and talinn; older form talt, then talið: talið, 20; thus in i. 401, 22, all forms occur, tolð, taulld, töld, talin, see also the references below: with tel-k, 22: telr-at, () i. 178: [ tellan, telian; tell; tælle; zählen.]
B. To tell, count, number; árum at telja, 6; nú hefi ek dverga talða, 12; meðan teljum hans ætt til goða, , 14; talði aura, 3. 37; t. fé í haga, skalat fyl telja, ii. 258; skalat úmögum fé t., 142; t. ætt e-s, ; töldu margir kyn sitt til hans, 12; sá maðr talði frændsemi, telja knérunnum, … ef maðr telr rangt, i. 28; talðir til arfs, 172; talðir, i. 482; þótt þú eigir frændsemi at t. við mik, 42: t. sér e-t, to claim; Þórarinn krókr taldi sér dalinn, 4; þá taldi hann til ríkis, ii. 70.
II. to tell, say, mention; ef it betra telk, ; fyr telja ( fortælle) fornspjöll, 1; telja böl af trega, … t. móðug spjöll, … trauðmál talið, … tregróf um talið, to tell a woful tale, 12, 1, 9, 21; t. tíva fyr fyrða liði, to tell tales of the gods before men, 160: to call, say, þat tel ek undr, ; hann talði litla sína fýsi at róa lengra, he said he had little mind for roving farther, 20; talði honum happ ef …, 87; lífs tel ek ván önga, 88; as a law term in pleading in court, tel ek (I declare) hann eiga at verða um sök þá sekan, 229; tel ek hann af sök þeirri sekjan fjörbaugs-mann, i. 365, 366; eigi síðarr enn nú er talið, told, 18; þá talði Þórðr Gellir tölu um at Lögbergi, … ok talði hvat honum varð fyrir, áðr …, then Thord Gellir spoke at length on the Law-hill, and told how much trouble it cost him, ere …, 8.
2. to talk, speak; Skeggi kvað engan mann t. af sér þat er hann ætti, talk it from him, talk him out of his own property, 93 A; telr hann merkiliga tölu, preached a remarkable sermon, i. 465; fær Porus talt huginn í þá, he put courage into them by his speech, 142; talði hann honum allt hversu hann kom þangat, 10; Saulus talði á mót Gyðingum, spoke against the Jews, 656 C. 13; Gyðingar tölðu i gegn Páli, 15; Guð, sá er svá telr (tölr ) ‘gefit allt’…, 43; tjá ok telja, ii. 157.
III. with ; telja af, to dissuade, 765: telja at e-u, to blame, find fault with, object to, i. 35, x. 38, 252, 66: t. á e-n, to charge (átölur); með því at hvárir-tveggi teli nökkut á aðra, x. 28; þeir þóttusk mikit eiga at telja á við Dani, 50, 26; er talið einlát á hendr honum, he is charged with ‘einlát, i. 178, 282: t. fram, to tell out, count out; t. kvið fram, i. 53; t. vætti fram, 233: t. eptir, to grudge. ii. 150 (eptir-tölur): t. ofan, to dissuade, xi. 11: t. upp, to tell up, enumerate, 22, i. 21, 80: t. fyr, to tell, narrate, record ( fortælle), 1; t. fyrir e-m, to persuade (for-tölur), 160; t. trú fyrir e-m, to preach the gospel for one, 623. 28, 656 C. 19: t. til, to claim, 338, xi. 388; t. til við e-n, to count, plead; á ek hvárki at t. til við þik mægðir né frændsemi, 213; skaltú til telja skatna marga, : t. um e-t, langt es um þat at telja, ‘tis a long tale to tell, 655 xiii. A. 2; t. um fyrir e-m, to persuade, xi. 105: t. við, to speak against, 29.IV. the term, telja fyrir vindi, to be going well through the water, of a ship, but only in the ; var byrr góðr ok tölðu (tolþo ) snekkjurnar ekki lengi fyrir vindi, the wind was fair, and the smacks were making good way, 104; töldu snekkjurnar ekki lengi fjörðinn fyrir vindinum, iv. 237, ; skipin vóru örskreið ok töldu vel fyrir vindinum, the ships were fast, and went well before the wind, i. 100; töldu snekkjurnar skjótt fyrir vindinum, 412; the phrase is now obsolete, but an analogy is found in lesa (lesa …, as in the phrase lesa hafit, 28).V. , telsk saman frændsemi þeirra, they prove to be relations, i. 350; ekki var ek hér til með þjófum talin, vi. 106; em ek eigi ráðspakr taliðr, 1; þú munt taliðr ættar-spillir, Ísl. ii. (in a verse); teljask með dugandi mönnum, xi. 270; í Bjarka-málum eru tölð (tóð erroneously) mörg gulls heiti, i. 400, 22; engi fær talt með tungu, Líkn.; nú hefi ek talt tíu landreka, ii. 524 (in a verse); er þat enn útalt (untold) at …, vi. 222; svá mikit sem til telsk, in proportion (til-tala), i. 270; þat telsk svá til, it turns out, of accounts; teljask undan, to excuse oneself, decline, iii. 109, x. 99, 200.
2. to say of oneself; teljumk ek nú aðili at sök þeirri, i. 365, 366; talðisk eigi vita sér ván verka-manna, told that he knew of none, 48; telsk mér þat helzt í hug ( animum inducere), 521; þat talðisk lengstum í huginn at hugsa, ef …, 195; þeir tölðusk ílla við komnir, 51.3. , talið silfr, counted silver, the wadmal-standard, to vegit, i. 500; ú-taldr, untold, uncounted; van-talið, of-talið.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • pres.nútíð (e. present)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • pret.þátíð (e. preterite)
  • subj.viðtengingarháttur (e. subjunctive)
  • imperat.boðháttur (e. imperative)
  • part.lýsingarháttur (e. participle)
  • neut.hvorugkyn (e. neuter)
  • plur.fleirtala (e. plural)
  • v. l.varia lectio.
  • i. e.id est.
  • pron.fornafn (e. pronoun)
  • suff.suffix.
  • neg.negative.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • Dan.Danish.
  • Germ.German.
  • Cod.Codex.
  • prepp.forsetning (e. preposition)
  • naut.nautical.
  • l. c.loco citato.
  • esp.especially.
  • reflex.reflexive.
  • Lat.Latin.
  • opp.opposed.
  • Gh.Guðrúnar-hefna. (A. II.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Stor.Sona-torrek. (A. III.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Kb.Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • Ht.Hátta-tal. (C. I.)
  • Skv.Sigurðar-kviða. (A. II.)
  • K. Þ. K.Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Gullþ.Gull-Þóris saga. (D. II.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Og.Oddrúnar-grátr. (A. II.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Yt.Ynglinga-tal. (A. II.)
  • Hým.Hýmis-kviða. (A. I.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Jb.Jóns-bók. (B. III.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)
  • Str.Strengleikar. (G. II.)
  • Blas.Blasius saga. (F. III.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Hdl.Hyndlu-ljóð. (A. II.)
  • Greg.Gregory. (F. II.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)