Yrða

undir

forsetning
with and ; an older monosyllabic und is often used in poets, 44, 11, 16, 58; und valkesti, und árum, ; und hánum, : unt = und, 26 (Bugge): [ undar; , , and under; untar; unter]:—under, underneath, below.
A. With , undir hesti hans, 158; tréit u. honum, underneath him, 202; mána vegr und hánum, ; skipit undir þeim, 42, 78; troða undir fótum, ii. 172; bera undir hendi sér, 237, 200; sverðit brotnaði undir hjaltinu, 43; sitja undir borðum, 68; róa undir seglum, viii. 131; skip þungt undir árum, heavy to row. 354; undir túngarði, 138; u. veggnum, 49; u. haugnum, 94; u. heiðinni, 277; fjöll undir jöklum, i. 540; liggja undir nesi einu, 43; undir garðinum, 374; und kvernum, 44: und Miðgarði, 11; undir Þríhyrningi, 89, 114; undir Hrauni, 52; undir Felli, 16, of places seated under a fell, passim.
2. hvárt þat fé hefði undir því kvikendi alizt, of a dam, ii. 312; undir þeim var alinn Freyfaxi, she (the mare) was the dam of F., 195.II. usages; alla sem undir honum eru, 677 B; u. þeim biskupi eru ellifu hundrað kirkna, 332; búa u. e-m, i. 107; undir hendi, höndum e-m, hönd (B.I. fine); eiga undir sér, to have under one, in one’s power, iv. 271, 250, 33, i. 20; see eiga (A. IV. 2): eiga fé undir e-m, to have money in his hands, deposited with him, 101; taka tíu hundruð u. Eiríki bónda, ten hundred in E.’s keeping, ii. 6; tvau hundruð u. sonum herra Stepháns, i. 11; þeim manni er féit er undir, i. 184; er und einum mér öll hodd Hniflunga, 26.
2. under, depending on; svá var ávísat sem u. væri bani ykkar beggja, 12; örlög vár eru eigi u. orðum þínum, 339; hans líf stendr þar u., 219; undir því væri, at ek hefða góð málalok, 47; hvárt þykkir þer u. því sem mest, 263; mikit þótti spökum mönnum undir, at …, 38; undir þínum þokka þykkir mér mest af þínum frændum, I am most concerned for what thou thinkest, 72.3. undir vitni e-s, 623. 15; u. handlagi e-s, i. 11; hann á vin undir hverjum manni, he has a friend in every man, i. 290; jafnan er munr undir manns liði (= í manns liði), a man’s help is something, i; þó at smátt sé und einum, though one man (more or less) makes little difference, Hallfred; um þá gripi er görsemar eru undir, things of value, 80; lítil eru tiðendi u. förum mínum, xi. 118; fela ván sína alla u. Guði, 686 B. 2; eiga traust u. e-m, i. 261; undir trausti, skjóli, hlífð … e-s, 623. 15; u. griðum, ii. 194; segja hvat honum er undir fréttinni, () i. 51; mjök var undir heimboði við þik, at vér vildim, 236; hvat undir mun búa bæn þessi, 764; þat bjó mest undir ferð Áka, at …, xi. 45; jarl spyrr hvat undir kveðju sé, iii. 567.
III. or adverbial usages; vóru þau úbrunnin undir, underneath, 208; mér þótti hann vera í rauðum hosum undir, 214; var þar undir niðri skógr, 580; meðan töður manna eru undir, whilst the hay is down, of hay mown, but not got in, 192; hart mun þykkja u. at búa, 90.
2. at þat sé eigi verr undir, enn vara, of not less value, substance, 172; ef mér þætti nökkut u. um mik, if I thought it mattered aught, 19; þykki mér mikit u., at …, does it matter much to thee? 65; hverjum manni muni þykkja nokkut undir, at …, i. 176.
B. With , under, underneath, sub, denoting motion; var settr undir hann stóll, 269; koma fótum undir sik, 202; fara undir skipit, 376; kominn undir jarðar-menit, 60; renna u. hendr e-m, 41; þeim tók undir hendr, 38; kom u. kverk öxinni, 84; láta u. belti sér, 168; setjask u. borð, 176; heimtask út u. akkerin, ix. 44; stýra u. veðr, … beita undir veðr, i. 540; leggja út u. Eyjar, 125; riða austr u. Eyjafjöll, 216; sigla suðr u. England, i. 129; leggjask niðr u. hauginn, 94; ganga u. hamar-skúta nökkurn, 264; hleypa heim undir Þríhyrning, 105.
2. of time; hrökk undir miðdegi, it drew close to midday, i. 506; the phrase, það er komið undir dagmál, hádegi, … náttmál, of time, close to, hard upon.II. usages; gefa hann undir vápn yður, 354; leggja virðing konungs undir vápn mín, to let it depend on, x. 199; jarl hverr skyldi hafa und sik þrjá hersa (= undir sér), 182; Hjört þótti mér þeir hafa undir, they had him under, had him on the ground, 95; leggja undir sik, to lay under oneself, subjugate, i. 3; skattgilda undir sik. 402; ganga undir e-n, to submit to, i. 37, 156, 166; játtask undir e-t, ix. 227; taka vel … u. e-t, 150; þjóna u. e-n, to serve under, x. 23; draga u. sik, 61; arf berr undir e-n, devolves upon, i. 179; þessa laxveiði gaf hann undir kirkjuna, he made it over to the church, i. 272; Sámsey er undir biskup, is under a bishop, xi. 230; þær eignir liggja undir þá ætt, vi. 432; leita ráðs u. e-n, xi. 80, 686 B. 13; vikja máli u. e-n, 77; skírskota u. e-n, 86, 352, i. 348; bera fé u. e-n, to bribe, 114. v. 187; játa sik undir at gjalda, to engage oneself, ii. 2; leggja e-t undir þegnskap sinn, upon one’s honour, () i. 48; þá mælti Einarr svá undir málit, interrupt it, i. 66 C.
2. special phrases; ef kona tekr mann undir bónda sinn, if she be untrue to her husband, i. 351, i. 236; því fylgðu engir mann-lestir, þvíat ek tók engan mann undir Gísla, I was true to G., 15; land styrkvara undir bú, at heyföngum, stronger in the way of household, yielding more crops, iii. 271; bjóða fé í leigu u. sik, to offer money for a passage, 128; taka penning veginn u. blóðlát, for letting blood, 2. 10; taka eyri u. hvert lispund, id.; líða undir lok, to come to-an end, 156.
III. , sól er undir, the sun is under, i. 104; dagr er undir, iii. 384; slá u. sem mest má þessa viku, to mow as much as possible this week, so as to prepare for drying it the next, 150; standa undir með e-m, to back, i. 20.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • prep.forsetning (e. preposition)
  • dat.þágufall (e. dative)
  • acc.þolfall (e. accusative)
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • Dan.Danish.
  • O. H. G.Old High German.
  • Germ.German.
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • ellipt.elliptical, elliptically.
  • Lat.Latin.
  • cp.compare.
  • mod.modern.
  • MS.manuscript, manuscripts.
  • Ls.Loka-senna. (A. I.)
  • Hdl.Hyndlu-ljóð. (A. II.)
  • Þkv.Þryms-kviða. (A. I.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Lex. Poët.Lexicon Poëticum by Sveinbjörn Egilsson, 1860.
  • Haustl.Haustlöng. (A. I.)
  • Akv.Atla-kviða. (A. II.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Háv.Hávarðar saga. (D. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Njarð.Njarðvíkinga saga. (D. II.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Rb.Rímbegla. (H. III.)
  • Vígl.Víglundar saga. (D. V.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Dipl.Diplomatarium. (J. I.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Karl.Karla-magnús saga. (G. I.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Gísl.Gísla saga. (D. II.)
  • Kb.Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)
  • K. Þ. K.Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • H. E.Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
  • Rétt.Réttarbætr. (B. II.)