vegr
nafnorðkarlkyn
1. , vegar; but vegs, 295, 262; vegsins, 56; vegi and veg; with the article veginum, 544; but veg, i. 9: vegir and vegar, 544; vega and vegu, the former is the better form, for the root is ‘vig,’ not ‘vigu;’ vega is also used in old adverbial phrases, as alla vega, marga vega: [ wigs = ὁδός; , and weg; way; vej; väg; via; the root word is vega, ]:—a way, road; vegir er renna til bæja, 413; vegir allir, 543; þröngastir vegir, ix. 366, passim.2. phrases; fara vel til vegar, to be well on ones way, go on, ix. 283; ganga til vegar, to be in the way towards, to come to an issue, vii. 136, 355; komask til vegar, 51; einum verðr e-ð að vegi, to find one’s way out; koma e-u til vegar, to put one in the way, 320; göra veg á við e-n, to travel with one, come to an understanding; göra endiligan veg á máli, to bring it to an issue, i. 905; var þat endiligr vegr hér á, ii. 11; venda sínum vegi, to wend one’s way, xi. 425; verða á veg e-s, i. 9; ríða í veg með e-m, on the way, iii. 110; um langan veg, a long way off, 410, 7, 30; um farinn veg, á förnum vegi, see fara (A. VI. 2).II. special, partly adverbial, phrases; víða vega, far and wide, 655 ix. C. 1; miðja vega, midway, 5; annan veg, another way, () i. 153; á hvárn tveggja veg, both ways; á hægra veg. on the right hand, x. 16; á vinstra veg. ; tvá vega, both ways, x. 14; á alla vega, to all sides, () i. 148; á alla vega frá, 119; flýði sins vegar hvár, vii. 250, 11; sinn veg hverr, 36; flýja víðs vegar, to fly scattered about, 530, vi. 87; á verra veg, to the worse, i. 270; á alla vega, in every way, manner, respect. 222, xi. 76; á marga vega, ii. 148; á þrá vega, 157; fjóra vega, on four sides, iv. 506.
2. engi veg, in no way, 43; hverngi veg, howsoever () i. 75; annan veg, otherwise, vii. 263; einn veg, one way, in the same way, i. 490; er eigi einn veg farit úgæfu okkarri, 183; engan veg, in nowise, ii. 150: , eins vegar, on one side, ; annars vegar, viii. 228; hins vegar, on the farther side; síns vegar hverr, one on each side, Pr. 71, 67 new ; til vinstra vegsins, 56; skógrinn var til hægra vegs, 295.
III. a region, county; in local names, Austr-vegir, Suðr-vegir, Nór-egr.IV. peculiar forms are megin ( ) and megum ( , see p. 421, col. 2), dropping the initial v and prefixing the m from a preceding dative, the true forms being -egum, -eginn, as in báðum-egum, öllum-eginn, sínum-eginn, hinum-egum, þeim-egin, tveim-egum, whence báðu-megin … tveim-megin; the v remains in tveim vegum, 418; nörðrum veginn, 32, 97; nörðra veginn, 97; tveim veginn, 414 B.2. suffixed to pronouns, einn, hinn, hvern, þann, sinn, in the forms -ig, -og, -ug; einn-ig, also; hinn-ig or hinn-og, the other way; hvern-ig, hvern-og, how; þann-ig, þann-og, thither; sinns-egin, sinn-og, (see these words, as also hinn B, p. 264; sinn B, p. 529; so also in Nór-egr, )B. vegna, a (?); þær heiðar er vatnsföll deilir af tveggja vegna, on both sides, i. 440; stukku menn frá tveggja vegna, 289; senda fjögurra vegna, i. 209.
II. á vegna e-s, on one’s behalf; this is only found in later vellums, and is said to be derived from the von wegen (Grimm’s Gramm. iii. 266); which etymology is strongly supported by the fact, that af vegna or á vegna (= von wegen) is the oldest form; af hins fátæka vegna, 151; af staðarins vegna, 55; kom á stefnu fyrir oss Sira Einarr ráðsmaðr af vegna Hóla-kirkju, ii. 18; á vegna (= af vegna) Árna, 131.2. then, dropping the particle, simply vegna; vegna e-s, on one’s account or behalf, on the part of; jarls vegna, x. 113, ; staðarins vegna, iii. 9, v. 9; minna vegna, on my behalf, iii. 154 (a late vellum); várra vegna, i. 436; sem Halldórr hafði áðr fram leitt sinna vegna, ii. 5; Loðinn gaf upp sinna vegna, x. 99.3. lastly, in usage it has become a regular with , having displaced the old fyrir … sakir; but in this sense it is hardly found in vellums; but in inaccurate paper transcripts it is often substituted for the ‘sakir’ of the vellum; old 100 and 24 fine; alls vegna, 63 old ; but fyrir alls sakir, new 13,
C. : vegabót, vegarfall, vegarganga, vegalauss, vegaleysi, vegamót, vegarán, vegaskil, vegsummerki.2. , vegs, glory, honour; er yðr þat vegr mikill, 410; þótti þeim miklu minni vegr at þessum, 67; leita e-m vegs, 78; með miklum veg, ok þó eigi allir með jöfnum veg, x. 170; skína með mikilli birti ok veg, i. 77; rekinn frá öllum veg, es fyrr vas prýddr öllum veg, 13; þeim sé vegr ok veldi, lof ok dýrð, 623. 57: so in the phrase, hafa veg ok vanda af e-u, to have both the honour and the responsibility of a thing.
Skammstafanir og tilvitnanir
- m.karlkyn (e. masculine)
- gen.eignarfall (e. genitive)
- dat.þágufall (e. dative)
- pl.fleirtala (e. plural)
- acc.þolfall (e. accusative)
- Ulf.Ulfilas.
- A. S.Anglo-Saxon.
- O. H. G.Old High German.
- Germ.German.
- Engl.English.
- Dan.Danish.
- Swed.Swedish.
- Lat.Latin.
- q. v.quod vide.
- metaph.metaphorical, metaphorically.
- Ed.edition, editions, edited.
- sing.eintala (e. singular)
- v. l.varia lectio.
- mod.modern.
- prep.forsetning (e. preposition)
- cp.compare.
- ch.chapter.
- l. c.loco citato.
- COMPDSsamsett orð (e. compounds)
- Eg.Egils saga. (D. II.)
- Bret.Breta sögur. (G. I.)
- Hbl.Harbarðs-ljóð. (A. I.)
- Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
- Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
- Boll.Bolla-þáttr. (D. V.)
- Háv.Hávarðar saga. (D. II.)
- Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
- Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
- Dipl.Diplomatarium. (J. I.)
- Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
- EddaEdda. (C. I.)
- Gísl.Gísla saga. (D. II.)
- Grág.Grágás. (B. I.)
- Kb.Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)
- Mar.Maríu saga. (F. III.)
- Ver.Veraldar saga. (E. II.)
- Landn.Landnáma. (D. I.)
- SkáldaSkálda. (H. I.)
- D. N.Diplomatarium Norvagicum. (J. II.)
- Blas.Blasius saga. (F. III.)
- Nj.Njála. (D. II.)
- Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
- Art.Artus-kappa sögur. (G. II.)
- Fbr.Fóstbræðra saga. (D. II.)
- B. K.Björgynjar Kálfskinn. (J. II.)
- Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
- Stj.Stjórn. (F. I.)
- Vm.Vilkins-máldagi. (J. I.)
- H. E.Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
- Vd.Vatnsdæla saga. (D. II.)
- Fs.Forn-sögur. (D. II.)
- Þórð.Þórðar saga hreðu. (D. V.)
- Eluc.Elucidarium. (F. II.)