Yrða

bragð

nafnorðhvorugkyn
[ bregða].
I. the fundamental notion is that of a sudden motion:
1. a while, moment, auga-bragð; in adverb, phrases, af bragði, at once, 17, 18, 2; af (á) skömmu bragði, shortly, vi. 272, viii. 236, 348; í fyrsta bragði, the first time (rare), 532, 129; skams bragðs, used as quickly, in a short time, i. 336, 337, viii. 348, ; ‘at a brayd,’ ‘in a brayd,’ Ballads.2. a quick movement; við-bragð ( bregða við), knífs-bragð ( bregða sverði), a slash with a knife.3. in many phrases, verða fyrri (skjótari) at bragði, til bragðs, to make the first move; þeir hafa orðit fyrri at b. at stefna en vér, 241, ii. 106; svá at þú verðir skjótari at b. at veiða þenna níðing, i. 206, ix. 288; vera í bragði með e-m, to lend one a helping hand, mostly in something uncanny, 5, i. 722; snarast í bragð með e-m, id., 254; taka e-t bragðs, til bragðs or bragð, to take some step to get clear out of difficulties, 263, 199, ix. 407, 75 new ; þat var b. (step, issue) Atla, at hann hljóp …, 53; úvitrligt b., a foolish step, 78; karlmannligt b., a manly issue, 194; gott b., 39; úheyriligt b., an unheard-of thing, 212.
II. [bregða A. III], a ‘braid,’ knot, stitch, chiefly in ; hekla saumuð öll brögðum, a cloak braided or stitched all over, ii. 70; fáguð brögðum, all broidered, v. 345, 34; rístu-bragð, a scratched character.
2. in wrestling, bragð or brögð is the technical phrase for wrestlers’ tricks or sleights; mjaðmar-bragð, leggjar-bragð, hæl-bragð, klof-bragð …, the ‘bragð’ of the hip, leg, heel …, 33; [fang-bragð, wrestling], hence many wrestling terms, fella e-n á sjálfs síns bragði, to throw one on his own bragð.3. a trick, scheme, device, [ brægð, bræd; braid = cunning, Shakesp.], chiefly in , með ymsum brögðum, margskyns brögð, i. 274, x. 237; brögð í tafli, a trick in the game, a proverb, when things go not by fair means, ii. 318; ferr at fornum brögðum, in the old way, 79 new : but also , sér konungr nú bragð hans allt, xi. 106; hafði hann svá sett bragðit, x. 305, 196 (a trick); ek mun finna bragð þar til, at Kristni mun við gangast á Íslandi, i. 290; bragð hitta þeir nú í, 82.
β. with a notion of deceit, a trick, crafty scheme; með brögðum, with tricks, ii; búa yfir brögðum, to brood over wiles, i. 290; hafa brögð undir brúnum, to have craft under one’s eyebrows, look crafty, 2; undir skauti, under one’s cloak, id., i. 730; beita e-n brögðum, metaphor from hunting, to deal craftily with one, 42, Ísl. ii. 164; hafa brögð við e-n, 382, 378; vera forn í brögðum, old in craft, of witchcraft, Ísl. ii. 399: hence such phrases as, bragða-karl, a crafty fellow, 161; bragða-refr, a cunning fox; brögðóttr, crafty, In ‘bragder’ means an exploit, action, whilst the implies some notion of subtlety or craft; yet phrases as, stór brögð, great exploits, ii. 299; hreysti-brögð, hetju-brögð, great deeds, (above I. 3.)
III. [bregða C; bræd, breath], countenance, look, expression; hón hefir hvíti ok b. várt Mýramanna, Ísl. ii. 201, ; þannig er bragð á þér, at þú munir fás svífast, thou lookest as if …, brögð undir brúnum above, ii. 51; heilagleiks b., to look like a saint, i. 152; þat b. hafði hann á sér sem, 24; ekki hefir þú b. á þér sem hérlenzkir menn, x. 227; þannig ertu í bragði sem …, thou lookest as if …, Ísl. ii. 149; með illu bragði, ill-looking, i. 170; með hýru, glöðu b., ii. 505; með beztu bragði, stern, 21. 1; með hryggu bragði, with gloomy look; með betra bragði, in a better mood, 11; bleyði-mannligr í b., cowardly, ii. 69: , Sturla görði þat bragð á, at hann hefði fundit …, S. put that face on a thing, ii. 176.IV. [bergja, gustare], taste; vatns-bragð, beisku-bragð, bitter taste, of water; ó-bragð, a bad flavour,
2. [= bragr], mode, fashion; in vinnu-brögð, working; hand-bragð, handicraft; lát-bragð, manners; trúar-brögð, religion, mode of faith; afla-brögð, mode of gaining one’s livelihood, : very in usage, but in old writers no instance bearing clearly upon the subject is on record; however the phrase, bragð er at e-u, a thing is palpable, tangible: lítið bragð mun þar at (it must be very slight) ef þú finnr ekki, 136; ærit b. mun at því, 58; görðist þar at svá mikit b., it went so far that …, i. 187, 158 new
Skammstafanir og tilvitnanir
  • n.hvorugkyn (e. neuter)
  • cp.compare.
  • temp.temporal.
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • adv.atviksorð (e. adverb)
  • v. l.varia lectio.
  • Engl.English.
  • loc.local, locally.
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • Ed.edition, editions, edited.
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • sing.eintala (e. singular)
  • etc.et cetera.
  • Swed.Swedish.
  • Icel.Iceland, Icelander, Icelanders, Icelandic.
  • freq.frequent, frequently.
  • mod.modern.
  • Hrafn.Hrafnkels saga. (D. II.)
  • Gs.Grótta-söngr. (A. II.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
  • Js.Járnsíða. (B. III.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Gísl.Gísla saga. (D. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Háv.Hávarðar saga. (D. II.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Finnb.Finnboga saga. (D. V.)
  • Bret.Breta sögur. (G. I.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
  • Band.Banda-manna saga. (D. II.)
  • Rm.Rígsmál. (A. II.)
  • Njarð.Njarðvíkinga saga. (D. II.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Pass.Passiu-Sálmar.