Yrða

grein

nafnorðkvenkyn
, ar and ir; the greinar means branches, in other senses greinir: [ green; gren; not found in , Saxon, nor ]:
I. a branch of a tree, ‘lim’ is the foliage; af hverri grein draup hunang sætt, 32. 4; vínviðar-greinir, vine branches, Stj, 200; pálma-viðar-g., a palm branch; kvíslask með stórum greinum, spread with large branches, 441, 443; þar vex fyrst upp einn bulr af rótunum, ok kvíslast síðan með mörgum greinum ok limum, 555.II. a branch, arm:
1. hafs grein, an arm of the sea, 287; í sjau staði er skipat þessarar listar greinum, ; vísinda grein, branch of science ( fach); lærdóms-grein, branch of doctrine; sundr-skiptingar grein, subdivision, 287; tvífaldleg grein, double kind, ii. 352; þessi er grein (particulars) á kaupeyris tíund, id.; sannkenningar hafa þrenna grein, 122; Guð er einn í Guðdómi en þrennr í grein (of the Trinity), iii. 662; einkanligr í grein, ii. 21; allar greinir loptsins ok jarðarinnar, 144 (); hann greindi í tvær greinir ok tuttugu, 78; í þessi grein, on this head, in this case, 11.
β. denoting cause, reason; fyrir þá grein, therefore, 124; fyrir sagða grein, for the said reason, , 682; fyrir þá (þessa) grein, 22, 23, 167, passim; finnr hann til þess þrjár greinir, 208 new ; at þér upp lúkit nokkurri grein fyrir mér, at þat megi skilja, 660.γ. a point, head, part; meðr samri grein, under the same head, i. 521; í annari grein, in the second place, iv. 7, 156, i. 216; með slíkri grein sem hér segir, 82; í öllum greinum, Mk. 9; sagða grein, the said point, head, iii. 13; í nokkurum greinum, in some points, i. 3; hverja grein, in every point, 177; fyrir allar greinir, in all respects, 616; en er biskup vissi þessar greinir, the points, particulars (of the case), i. 727.
2. denoting distinction, discernment, division; höggva svá títt at varla mátti grein sjá, 64; sjá grein handa, to discern one’s hands, ii. 5; fyrir utan alla grein, without exception, i. 281; hver er grein setningar háttanna, disposition of the metres, 120; hljóðs grein, distinction of sound, accent, id., 182; göra grein góðs ok ills, 20; setja glögga grein, to make a clear distinction, 677. 5; fyrir greinar sakir (for the sake of distinction) er diphthongus fundinn í norrænu, 178; sundr-grein ok saman-setning, 177; ok veit ek þó grein allra stunda, v. 335; litlar greinir ok tengingar höfum ver konungs-málanna ór flokki yðrum, you take little notice of the king’s errand, 138; bera grein á e-t, to discern a thing, ; þar kann ek at göra grein á, I can explain that, i. 419.
β. understanding; þau (the idols) hafa enga grein, x. 232; vitr ok frábærrar greinar, xi. 429; glöggrar greinar, sharp-witted, ii. II; sumum gefsk anda-grein, spiritual discernment, 20.γ. a record; þessa grein konungsdóms hans ritaði fyrst Ari, this record of the king’s reign was first written by Are, 188; í greinum ok bóklegu námi, δ. a part, head, paragraph, in a book (); ritningar-grein, a quotation from Scripture.
3. denoting diversity, difference; en þó er hér, herra, grein í, ii. 78; en þó er þar grein á, hvárt …, 124; ok voldi því grein tungna þeirra er hann var konungr yfir, 458; at grein var á trú þeirri er hvárt þeirra hafði til Guðs, 470; sú er grein á syslu biskups ok konungs, at …, 803.
β. dissent; brátt görðusk greinir í um samþykki konunganna, vi. 185; varð mart til greina með þeim, 195; greinir ok sundrþykki, ix. 428; var þá grein mikil með fólki um konungs-tekjuna, x. 41; vald fyrir utan alla grein, power without dissent, absolute, undisputed power, i. 281; grein eða áskilnaðr, 298; en ef verri menn gengu á milli þá vóru jafnan greinir talaðar, ii. 411; urðu margar greinir með þeim Kolbeini Tumasyni, ii. 1.
:
Skammstafanir og tilvitnanir
  • f.kvenkyn (e. feminine)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • mod.modern.
  • Dan.Danish.
  • Swed.Swedish.
  • Germ.German.
  • Engl.English.
  • prop.proper, properly.
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • pref.preface.
  • Ed.edition, editions, edited.
  • i. e.id est.
  • COMPDSsamsett orð (e. compounds)
  • Pass.Passiu-Sálmar.
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Alg.Algorismus. (H. III.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Rb.Rímbegla. (H. III.)
  • Band.Banda-manna saga. (D. II.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Dipl.Diplomatarium. (J. I.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • K. Á.Kristinn-réttr Árna biskups. (B. III.)
  • Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
  • Bret.Breta sögur. (G. I.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Eluc.Elucidarium. (F. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Mork.Morkinskinna. (E. I.)
  • Greg.Gregory. (F. II.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)