hugr
nafnorðkarlkyn
, hugar, hugi and hug, hugir; an older form hogr occurs in very old , hog-gði, 655 xxv. 2, and still remains in the compds hog-vrr , see p. 280: [ hugs = νους, but only once, in Ephes. iv. 17, whereas he usually renders νους by other words, as fraþi, aha, muns; hyge; hugi; hugu; hu; håg; hyggja, hugga, hyggð, -úð () are all kindred words and point to a double final]:—mind, with the notion of thought, answering to gedanke; hugr er býr hjarta nær, 94; engi hugr má hyggja, v. 241; enn er eptir efi í hug mínum, 623. 26; í hug eða verki, in mind or act, vi. 9; koma e-m í hug, to come into one’s mind, to bethink one, iv. 117, ii. 120, 325; vera í hug e-m, to be in one’s mind; þat mun þér ekki í hug, thou art not in earnest, 46, iv. 143; hafa e-t í hug, to have a thing in mind, intend; renna hug sínum, to run in one’s mind, consider, vii. 19; renna hug or hugum til e-s, 114; koma hug á e-t, to call to mind, remember, 623. 16; leiða e-t hugum, to consider, 623; leiða at huga, 1; ganga, líða, hverfa e-m ór hug, to forget, 157, vi. 272; snúa hug sínum eptir (at, frá) e-u, to turn one’s mind after (to, from) a thing, iv. 87, 204; mæla um hug sér, to feign, dissimulate, 33 new , 2. 15, 70; orka tveggja huga um e-t, to be of two minds about a thing, 31; orkask hugar á e-t, to resolve, 207 new ; ef þér lér nokkut tveggja huga um þetta mál, if thou be of two minds about the matter, 112 new ; ok ljær mér þess hugar (thus emend.) at né einn fái fang af honum, I ween that none will be a match for him, xi. 96.
II. denoting mood, heart, temper, feeling, affection; góðr h., a good, kind heart, 118; íllr h., ill temper, spite, id.; heill h., sincerity, 4; horskr h., 90; í góðum hug, in a good mood, vi. 110, ix. 500 (), 453; in , vera í hugum góðum, i. 441 (in a verse); or simply, í hugum, ‘in one’s mind,’ cheerful, 9, 11; bæði reiðr ok í hugum, both when angry and when glad, 168; í reiðum hug, in angry mood, vi. 4; í hörðum hug, in hard (sad) mood, distressed, 655 xii. 3; í íllum hug, in evil mood; af öllum hug, from all one’s heart, 686 B. 2 (Matth. xxii. 37), 125: and , alls hugar, from all one’s heart, 68; all hugar feginn, (St.): reynask hugi við, to try one another’s mind, make close acquaintance, iii. 446; því at hón vildi reynask hugum við hann (examine him), 128; hugir þeirra fóru saman, their minds went together, they loved one another, 138.III. denoting desire, wish; leggja hug á e-t, to lay to heart, take interest in, 46; leggja mikinn hug á um e-t, 42; leggja allan hug á e-t, 44, 55; leggja lítinn hug á e-t, to mind little, x. 61; to neglect, 96; leggja hug á konu, to love a woman, 137, i. 303; leika hugr á e-u, to long, wish for a thing, hón er svá af konum at mér leikr helzt hugr á, vii. 103, 254; hugir þínir standa til þess mjök, 53; e-m rennr hugr til e-s, to have affection for one, i. 279; e-m er hugr á e-u, to have a mind for a thing, be eager for, have at heart; mér er engi hugr á at selja hann, I have no mind to sell him, i. 80, iv. 30, vii. 276; er þér nú jammikill hugr á at heyra draum minn sem í nótt? 22, ii.
2. in , personified, almost like fylgja or hamingja, , a person’s ill-will or good-will being fancied as wandering abroad and pursuing their object; for this belief see the Sagas passim, in dreams; þá vakti Torfi mik, ok veit ek víst, at þetta eru manna hugir, 55; þetta eru íllra manna hugir til þín, 65; hvárt syfjar þik, Járnskjöldr faðir? Eigi er, Járndís dóttir, liggja á mér hugir stórra manna, art thou sleepy, father? Not so, daughter, but the minds of mighty men weigh upon me, i. 258: popular sayings referring to the travelling of the mind, fljótr sem hugr manns, swift as thought ( gedankenschnell), the tale of the race of Hugi and Thjalfi, , and of Odin’s ravens Hugin and Munin.
IV. with the notion of foreboding; svá segir mér hugr um, ‘so says my mind to me,’ I forebode, 127; kveðsk svá hugr um segja, sem konungr myndi úmjúklega taka því, 51; kvað sér ílla hug sagt hafa um hennar gjaforð, her wedlock had boded him evil, Ísl. ii. 19; en kvaðsk þó úvíst hugr um segja, hver …, he had little hope, how …, i. 360; e-m býðr e-t í hug, it bodes one, Ísl. ii. 32; bauð konungi þat helzt í hug, at …, 195, 21 (see bjóða IV); göra sér í hug, to imagine, viii. 338; telja sér í hug, id., ii. 322, 204.V. denoting courage; hugr ræðr hálfum sigri, a stout heart is half the battle, a saying, vi. 429 (in a verse); hugr ok áræði, 71; með hálfum hug, half-heartedly, faintly; með öruggum hug, fearlessly; herða huginn, 407, 241; engi er hugr í Dönum, i. 338; treysta hug sínum, 112 new ; hugar eigandi, bold, i. 522 (in a verse), 200; bregðask at hug, 48; þat segi þér, at mér fylgi engi hugr, vii. 297; engi hugr mun í vera, 356, passim.VI. : hugarangr, hugarbeiskleikr, hugarbót, hugarburðr, hugarekki, hugarfar, hugarfýst, hugarglöggr, hugargóðr, hugarhræring, hugarhvarf, hugarkraptr, hugarlátliga, hugarlund, hugarótti, hugarreikan, hugarspeki, hugarstyrkr, hugarstyrkt, hugarválað, hugarvíl, hugaræði.B. : hugást, hugblauðr, hugbleyði, hugblíðr, hugboð, hugboðit, hugborð, hugborg, hugbót, hugbrigðr, hugdirfð, hugdirfl, hugdjarfr, hugdyggr, hugfallast, hugfastliga, hugfastr, hugfár, hugfeldr, hugfesta, hugfróun, hugfró, hugfullr, huggóðr, huggæði, hughraustr, hughreysta, hughreysti, hughryggr, hughvarf, hughægr, hugkvæmi, hugkvæmiligr, hugkvæmr, huglauss, hugleggja, hugleiða, hugleiðing, huglétt, hugléttir, hugleikit, hugleysa, hugleysi, huglítill, hugljúfi, hugljúfr, hugmaðr, hugmannliga, hugmóðr, hugmynd, hugprúðr, hugprýði, hugrakkr, hugraun, hugreifr, hugrekki, hugrenning, hugreynandi, hugró, hugrúnar, hugsjó, hugsjón, hugsjúkr, hugskot, hugsnjallr, hugsótt, hugspakligr, hugspakr, hugspeki, hugspæi, hugsteinn, hugsterkr, hugstiginn, hugstoltr, hugstórr, hugstyrkr, hugstæðr, hugsvala, hugsvalan, hugsvinnr, Hugsvinnsmál, hugsýki, hugsýkja, hugtregi, hugtrúr, hugveikr, hugvekja, hugvit, hugvitr, hugvitsmaðr, hugværr, hugþekkliga, hugþekkr, hugþokkaðr, hugþokkan, hugþokki, hugþótti, hugþungt.II. in in a few words, mostly poëtical: hugum-prúðr, = hugprúðr; Hjálmarr inn h., a nickname, hugum-sterkr, -stórr, -strangr, = hugstórr, , 1. 1, , 38, i. 418.
Skammstafanir og tilvitnanir
- m.karlkyn (e. masculine)
- gen.eignarfall (e. genitive)
- dat.þágufall (e. dative)
- pl.fleirtala (e. plural)
- MSS.manuscript, manuscripts.
- e. g.exempli gratia.
- etc.et cetera.
- Ulf.Ulfilas.
- A. S.Anglo-Saxon.
- Hel.Heliand.
- O. H. G.Old High German.
- Dan.Danish.
- Swed.Swedish.
- q. v.quod vide.
- Germ.German.
- Ed.edition, editions, edited.
- v. l.varia lectio.
- plur.fleirtala (e. plural)
- cp.compare.
- adverb.adverbially.
- esp.especially.
- i. e.id est.
- COMPDSsamsett orð (e. compounds)
- adj.lýsingarorð (e. adjective)
- Hm.Hává-mál. (A. I.)
- Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
- Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
- Nj.Njála. (D. II.)
- Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
- Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
- Skv.Sigurðar-kviða. (A. II.)
- Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
- Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
- Fær.Færeyinga saga. (E. II.)
- Hkv.Helga-kviða Hundingsbana. (A. II.)
- Am.Atla-mál. (A. II.)
- Þjal.Þjalar-Jóns saga. (G. III.)
- Grett.Grettis saga. (D. II.)
- Odd.Stjörnu-Odda draumr. (D. V.)
- Sól.Sólarljóð. (A. III.)
- Stj.Stjórn. (F. I.)
- Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
- Hkm.Hákonar-mál. (A. III.)
- Hým.Hýmis-kviða. (A. I.)
- Post.Postula sögur. (F. III.)
- Fs.Forn-sögur. (D. II.)
- Eg.Egils saga. (D. II.)
- Rd.Reykdæla saga. (D. II.)
- Dropl.Droplaugar-sona saga. (D. II.)
- Háv.Hávarðar saga. (D. II.)
- Þórð.Þórðar saga hreðu. (D. V.)
- EddaEdda. (C. I.)
- Hkr.Heimskringla. (E. I.)
- Korm.Kormaks saga. (D. II.)
- Glúm.Víga-Glúms saga. (D. II.)
- Jd.Jómsvíkinga-drápa. (A. III.)