Yrða

hverr

nafnorðkarlkyn
1. , hverar:I. a cauldron, boiler; hver kringlóttan af eiri, 564; heyrði til höddu er Þorr bar hverinn, 168, Hym. 1, 3, 5, 9, 13, 27, 33, 34, 36, 39 (of a boiler); hefja af hvera, 42, = taka ofan pottinn; in 3, 6, 9, 10, ketill and hver are synonymous: hver-gætir, a cauldron-keeper, cook, 58: hvera-lundr, a cauldron groove, 39: Hver-gelmir, local name of the northern Tartarus, the abyss, .II. in volcanic this word was taken to express the hot springs, and it is so used to the present day (in often hverir), 191, 141 (hverar), i. 322, 1294, and in local names. In the west the largest hverar are those in Reykjahólar, Eggert 382; in the north the Reykja-hver; Hvera-vellir in the wilderness Kjöl, 637; Reykjadals-hverar, among which the largest is the Uxa-hver, and Baðstofu-hver, 640, 641. In the east there are only a few, see 798; whereas the south is very rich in such springs, especially the neighbourhood of Haukadal (Geysir, Strokkr), see 1294; Grafar-hver, 890; Reykjaness-hverar, 895, (whence Hver-hólmr, the name of a holm); the springs in Krísuvík, 897; the hverar in Reykja-holt and Reykja-dalr: they are found even in glaciers, as in Torfa-jökull, 766.: hverafuglar, hverahella, hverahrúðr, hveraleir, hveraslý, hverasteinar, hveravatn, hvera-lundr in an origin of this poem is suggested by Prof. Bergmann in his Poëmes Islandaises, Paris 1838, p. 183, as the verse seems to refer to volcanic agencies.2. interrog. and ; at the present day hvur, with u throughout, and in printed books usually spelt hvör, a form no doubt derived from the dual hvárr (hvorr), used in a sense: for its declension, see Gramm. p. xxi; an hverjan, 39; hverjan morgin, 22, ii. 71 (in a verse); hverjan dag, 11, 18, 23, 41, 8, 14, 20, 29; hverjan veg, 18; whence the contracted form hvern. [The Gothic has a threefold interrog. , a hwas, hwo, hwa; a dual, hwaþar; and a hwarjis, hwarja, hwarjata. To the first of these pronouns answers the old form hvar, hwa, who, who, ho, hvo, quis; but this pronoun is defective, and remains only in the hvat, , hwa, hwat, what, was, Dan.-Swed. hvad, quid: the hveim is obsolete, hvamme, whom, hvem: the hví (see hvat II, III): a hvar (hva-r) seems to be used a few times in old ( of the Grágás), but it is uncertain, as the word is usually abbreviated her or hur: a hves ( hwes, whese) occurs, hves lengra, how much farther? (St.) 50; til hves, to what? 65: possibly the hós, 33, is a remnant of the old To the dual answers the hvárr (hvaðarr), To the answers the hverr, with characteristic j, which is used in and alike. In the the two forms, hvat and hvert, are distinguished thus, that hvat (hvað) is interrog., hvert , hvað barn, what bairn? but hvert barn, every bairn.]A. Interrogative, = quis, quae, quid? who, what, which? as substantive and adjective, direct and indirect; hvers fregnit mik? 22; hverjar ro þær meyjar? 48; hverir æsir? 30, 8, 34; hverr er sá enn eini? ii. 529; hverir hafa tekið ofan skjöldu vára? 68; hverju skal launa kvæðit? Ísl. ii. 230; hverr er sá maðr? ii. 269; telja til hvers hann hafði neytt eði hvers úneytt, i. 155; spyrja hverja þeir vilja kveðja, ii. 24; kveða á þingmörk hver eru, i. 100; (segja) hverjar guðsifjar með þeim eru, 30; hugsa til hvers þú munt færr verða, i. 83; vita hverr þú ert, ii. 269; vita hvert biðja skal, ; þeir þóttusk sjá til hvers aetlað var, ix. 461; eigi veit ek til hvers ek má ætla, i. 541; hón segir honum hvers efni í eru, how matters stood, 539; þeir vissu hverju hann ætlaði fram at fara, i. 291; hann segir hverrar ættar Ólafr var, 81; sögðu með hverju (erendi) þeir höfðu farit, 281.
2. with the notion of qualis; en hvat kemr þér í hug, hverr (qualis) ek muna vera þeim Írum, ef? …, ii. 529; þeim þótti úsýnt hverr friðr gefinn væri, v. 24; sá einn veit, hverju geði styrir gumna hverr, 17.
B. Indefinite pronoun, = quisque, every one, each, used both as substantive and as adjective:
1. as ; with , þat sæti ætlaði sér hverr sona hans, i. 7; manna, seggja, lýða, gumna hverr, every one of the men, every man, 14, 17, 53–55, 49; fróðra hverr, every wise man, 7; ráðsnotra hverr, 63: , as in the sayings, hverr er sjálfum sér næstr; bærr er hverr at ráða sínu; djarfr er hverrum deildan verð; fróðr er hverr fregnvíss; hverr er sinnar hamingju smiðr; dauðr verðr hverr, Hallfred; hail er heima hverr, ; kveðr hverr sinnar þurftar: lét harm þar tala um hvern þat er vildi, and passim: with a possess, , ef sér ferr hverr várr, each of us, 329.2. as , á hverju þingi, ii. 300; hverjan dag, every day, , , ; í hverri tíð, at any time, 112; hver undr, 115; hverjum manni, 6; meiri ok sterkari hverjum manni, i. 148; hver spurning liítr til svara, 307; hverr gumi, 13, passim.3. as , í hverju, evermore; veðrit óx í hverju, vi. 379; þykir harðna sambúðin í hverju, grew ever worse and worse, xi. 441; veðrit óx í hverri, Skáld. H. 4. 14.II. any; fyrir utan hverja hjálp, 159: if following after a , es meiri fögnuðr boðinn á þessi tíð en á hverri annarri, (St.); hefir þetta með meirum fádæmum gengit heldr en hvert annarra, 33 new III. adding the particle er or sem, whosoever, whichsoever, whatsoever; hvers sem við þarf, i. 306; þá á þá sök hverr er vill, i. 10; hverr er svá er spakr, 2; hverju sinni er, whensoever, 27 and passim.IV. with another or ; hverr at öðrum, one after another, 91, 158; hvert at öðru, ii. 556; hvert sumar frá öðru, i. 92; hverja nótt eptir aðra, 53, 150; at öðru hverju, now and then, adverbially; hverir tveir, every two and two, by twos, iv. 299; þriðja hvert ár, every three years, ii. 64; á hverjum þremr árum, id., 573; dag inn sjaunda hvern, K. ÞK.; þriðja hvert sumar, 299; annan hvern dag, níundu hverja nótt, 21, 190.
2. hverr … sinn, every … his; hverr maðr í sínu rúmi, 51; hverr sér, each separately; sér hverr, each in particular, every one; at serhverju hofi, at every single temple, 336 (App.); þó at ek greina eigi ser hvat, though I do not tell each thing in detail, i. 64; sérhverja atburði, 134; sérhverjum hlut, v. 333; sérhverjum þeirra, 256, 35, ii. 175; sérhvern fingr, iii. 345; sérhvern mann, i. 149; allir ok sérhverir, all and several, everyone, ii. 36, 140, 43, i. 468; einn ok sérhverr, one and all, every one, 161; hverr sem einn, each as one, all like one man, 165, 91, 93, 40, 4; hvereinn, every one.
C. Relative, = qui, quae, quod, who, which, only in later writers of the end of the 13th and the 14th centuries, and since in , , Hymns; at first it was seldom used but with the particles er, at, as in who that …, which that …; þat herbergi, í hverju er …, in which that …, ; takandi vátta, hverir at sóru fullan bókareið, ii. 2; með fullkomnum ávexti, hverr at þekkr mun verða, v. 159 and passim: singly, tvær jarðir, hverjar svá heita, v. 27; Guðs orð, hver frjófgask munu, v. 159; Gerhardus, hverr með fögrum píslar-sigri fór brott, ; með hverjum hann hugar-prýði vann, iii. 567.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • m.karlkyn (e. masculine)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • mod.modern.
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • Icel.Iceland, Icelander, Icelanders, Icelandic.
  • freq.frequent, frequently.
  • COMPDSsamsett orð (e. compounds)
  • pron.fornafn (e. pronoun)
  • indef.óákveðinn (e. indefinite)
  • proncd.pronounced.
  • plur.fleirtala (e. plural)
  • acc.þolfall (e. accusative)
  • sing.eintala (e. singular)
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Scot.Scottish.
  • Engl.English.
  • Swed.Swedish.
  • Dan.Danish.
  • cp.compare.
  • Lat.Latin.
  • neut.hvorugkyn (e. neuter)
  • q. v.quod vide.
  • Ulf.Ulfilas.
  • Germ.German.
  • dat.þágufall (e. dative)
  • masc.karlkyn (e. masculine)
  • Goth.Gothic.
  • nom.nefnifall (e. nominative)
  • MSS.manuscript, manuscripts.
  • e. g.exempli gratia.
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • North. E.Northern English.
  • απ. λεγ.απαξ. λεγόμενον.
  • subst.substantive.
  • absol.absolute, absolutely.
  • adj.lýsingarorð (e. adjective)
  • adv.atviksorð (e. adverb)
  • esp.especially.
  • compar.miðstig (e. comparative)
  • Ed.edition, editions, edited.
  • relat.relative.
  • i. e.id est.
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Gm.Grímnis-mál. (A. I.)
  • Gkv.Guðrúnar-kviða. (A. II.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Sd.Svarfdæla saga. (D. II.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Ann.Íslenzkir Annálar. (D. IV.)
  • Itin.Itinerarium or Travels of Eggert Ólafsson, 1772.
  • Hým.Hýmis-kviða. (A. I.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Vþm.Vafþrúðnis-mál. (A. I.)
  • Kb.Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Ls.Loka-senna. (A. I.)
  • Fsm.Fjölsvinns-mál. (A. II.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Sól.Sólarljóð. (A. III.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Glúm.Víga-Glúms saga. (D. II.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Band.Banda-manna saga. (D. II.)
  • Str.Strengleikar. (G. II.)
  • Þiðr.Þiðreks saga. (G. I.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Skm.Skírnis-mál. (A. I.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Eluc.Elucidarium. (F. II.)
  • H. E.Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)
  • Barl.Barlaams saga. (F. III.)
  • N. T.New Testament.
  • Vídal.Vídalíns-Postilla.
  • Dipl.Diplomatarium. (J. I.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)