lag
nafnorðhvorugkyn
[leggja], a stratum, layer; vóru þá Varbelgir at taka af þau lög sem eptir vóru brúarinnar, ix. 512: in usage, lag í vegg, a layer or course of masonry.
II. shape, forma:
1. a laying in order, due place, right position; leggja stýri í lag, to ship the rudder in its place, hook it on, vii. 47; leggja stýri ór lagi, to unship the rudder, 67; ganga ór lagi, to be displaced, get wrong, viii. 291; fóru nú brýnn hans í lag, his brows became smooth and straight, of a man frowning, 306; koma lagi á e-t, to make a thing right, get a thing into order, xi. 28; hann kvaðsk eigi lagi mundu á koma fyrir næstu vetrnætr, 67; fylkingar hans komask vel í lag, his ranks fell into good order, 142; brugðit er nú lagi ór því sem vant er, matters go wrong, not as they were wont to go, 183 new ; nærri lagi, pretty well.2. companionship, fellowship, in an enterprise of peace or war; leggja saman lag sitt, to enter into fellowship, 88; þeir áttu mikit lag við Þveræinga, 73; bundu þeir jarl lag sitt saman, i. 20; kom til lags við Sigurð jarl sá maðr er hét Rauðr, 194; þá réðsk til lags með honum Einarr þambarskelfir, v. 4; taka e-n til lags ok félagsskapar, x. 202; hann fór til lags með Sörkvi Karli ok herjaði, 183: of living together, hann réðsk til lags við Beru, 13; fé-lag, : cohabitation, eiga lag við konu, to cohabit, 47, 247, 27, i. 247, vi. 122; taka konu til lags, i. 852; fylgja e-m at lagi ( not in wedlock), i. 94, 97; fá lag konu, 299.3. market price, tax, as in the godi of a district had to ‘lay,’ set or regulate the market price, S. 2; gjalda allt at því lagi sem þar gengr, i. 213; leggja lag á mjöl, ii. 404; leggja lag á varning manna, Ísl. ii. 126; sagði þann vanda at hann legði lag á varning manna, id.; hundraðs-lag, 53; fjár-lag, tax, i. 500.4. a thrust, stab, 97, 253, 231, 379, 450, ii. 94, and passim; see leggja.5. regular time; árar-lag (), a boating term, time, stroke; hafðu lagið, keep time! hafa seint, fljótt lagið, kunna ekki árarlagið: so in the saying, allt vill lagið hafa, all things require time and tact, or require to be done in a due manner; ó-lag, disorder; það er allt í ólagi, það er ólag á því:—, lag is the lull between the breakers, the nick of time for landing; but ólag, the wrong time, when the breakers are dashing against the shore; one of these waves is called dauða-lag, see the interesting passage in i. 660.6. [ lay], an air, tune; hétu þeir er bundnir vóru á hinn heilaga Thorlák biskup, at þeir skyldi lausir verða, lögum nokkrum (söngum, ), ii. 33: in usage, of hymns, hymna-lag, a hymn-tune, of the Ambrosian hymns; sálma-lag, a psalm-tune; vísna-lag, a song-tune; rímna-lag, a ballad-air: also used of metres, in old metric, Haðar-lag, () 140; Togdrápu-lag, 137; tog-lag, 138; Fornyrða-lag, 142; Bálkar-lag, id.; Galdra-lag, 143; Flagða-lag, 245; it is possible that songs composed in these metres were a kind of ‘airs’ accompanied by singing.
II. in layers; í tvennu lagi, in two layers, double, i. 156; í öllu lagi, in every respect, in everything, quite, 6 new ; í mörgu lagi, in many respects, vi. 133, 123; í sumu lagi, in some respects, vi. 207.2. with or , denoting degree; í meira lagi, considerably, rather, 80; í fyrra lagi, rather early, among the earlier, Ísl. ii. 126; minnsta lag, the least share, iii. 238; í verra lagi, among the worst, 9; í hljóðara lagi, rather silent, 370; í fastara lagi, 9; í lengra lagi, þann dag svaf Unnr í lengra lagi, U. slept that day longer than she was wont, 14; í lægra lagi, 107; í hærra lagi, í fremra, síðara lagi, passim; í mesta lagi, very greatly; sá er í mesta lagi strauma þeirra er á Breiðafirði eru, 56, 156; í heldra lagi, ii. 72, 92; Helias var í fyrsta lagi spámanna, H. was one of the first of prophets, 29; í elzta lagi sona hans, among the oldest of his sons, 12; í nærra lagi, rather close, 3; í flesta lagi, very numerous, 26:—sér í lagi, laid by itself, apart, ii. 93; meðallagi (), average.
B. Lög, only in , [ what is ‘laid,’ gesetz, θεσμός; the law seems to be a word, for and Saxon use other words; lov; lag]:—law; proverbs, með lögum skal land byggja en með ólögum eyða, 106; svo eru lög sem hafa tog, Kveldv. i. 45: various law phrases, segja lög, to say the law, tell what is law, technically used of the law-speaker who had to read the law in public, and who, in cases of dispute, had to say what was the law; svá er mælt at sá maðr skal vera nokkorr ávallt á landi óru er skyldr sé til þess at segja lög mönnum, ok heitir sá lögsögu-maðr, i. 1; biskup skal lög segja en eigi leikmenn, i. 720; hlýðir þat hvergi at hafa eigi lög í landi, 149; sem ek veit sannast ok réttast ok helzt at lögum, in the oath formula, 232; leiða í lög, to introduce a law; eptir þat leiddi Skapti Þóroddsson í lög fimmtardóm ok allt þat er upp var talit, 151; þú hefir þó mest at gört, segir Gestr, þótt öðrum verði auðit í lög at leiða, 163; taka e-t í lög, id., i. 158; leggja lög á e-t, id.; dæma e-m lög, 57; mæla lög, vii. 142; ræna e-n lögum, 102; bjóða, festa lög fyrir sik, passim; setja lög, xi. 75, ii. 48; halda vel log sín, 76.II. law community, communion, as also a law-district; þyki mér sem málum várum sé komit í únýtt efni, ef eigi hafa ein lög allir, en ef sundr-skipt er lögunum þá mun sundr-skipt friðinum, 164; í hverri þessi deild landsins er sitt lögþing ok sín lög, yfir hverjum lögum er lögmaðr, 65; þrælar mínir eru ekki í lögum eðr landsrétt við aðra menn, id.; kaupeyri mun ek fá þér svá mikinn at þú megir ganga í hraustra manna lög, 254; þóat menn vildi þangat ráðask er eigi vóru í þessum lögum, xi. 76; sögðusk hvárir ór lögum við aðra, 164; leiða e-n í lög, to introduce a person as a lawful citizen, naturalise, i. 357; eru þeir nú leiddir í lög með þeim Jómsvíkingum, xi. 80; lendum mönnum ok sýslumönnum í hverjum lögum (law community) sem þeir sjá at bezt ber ok hæfir, 56; innan laga várra, i. 7; ef maðr kemr ór lögum várum í fylki annat með bú sitt, 98; en þat görðisk þar, at annarr maðr at öðrum nefndi sér vátta ok sögðusk hvárir ór lögum við aðra enir Kristnu menn ok enir heiðnu, i. 22: in a geographical sense, almost as a local name, Gulaþings-lög, Eiðsævis-lög, Þrænda-lög, passim:—in nicknames of great lawyers, Laga-Eiðr, new ; Laga-Ulfljótr, (1860) 94.:
- lagaafbrigði,
- lagabeiðsla,
- lagaboð,
- lagaboðorð,
- lagabók,
- lagabrjótr,
- lagabrot,
- Lagabætir,
- lagadeilur,
- lagadómr,
- lagaeiðr,
- lagaflækjur,
- lagafrestr,
- lagafrétt,
- lagagipt,
- lagagrein,
- lagagæzla,
- lagahald,
- lagahellur,
- lagahlýðni,
- lagakaup,
- lagakefli,
- lagakvánfang,
- lagalauss,
- lagaleiga,
- lagalyriti,
- lagalöstr,
- lagamaðr,
- lagamál,
- lagaorð,
- lagapróf,
- lagarefsing,
- lagarétting,
- lagaréttr,
- lagaripting,
- lagasetning,
- lagaskilnaðr,
- lagaskilorð,
- lagaskipan,
- lagaskipti,
- lagasnápr,
- lagasókn,
- lagastefna,
- lagatak,
- Lagatíð,
- lagaundanfærsla,
- lagaúrskurðr,
- lagavápn,
- lagavegr.
Skammstafanir og tilvitnanir
- n.hvorugkyn (e. neuter)
- freq.frequent, frequently.
- mod.modern.
- e. g.exempli gratia.
- metaph.metaphorical, metaphorically.
- Lat.Latin.
- i. e.id est.
- Ed.edition, editions, edited.
- q. v.quod vide.
- Icel.Iceland, Icelander, Icelanders, Icelandic.
- ch.chapter.
- naut.nautical.
- Engl.English.
- v. l.varia lectio.
- esp.especially.
- adverb.adverbially.
- compar.miðstig (e. comparative)
- superl.efsta stig (e. superlative)
- COMPDSsamsett orð (e. compounds)
- plur.fleirtala (e. plural)
- prop.proper, properly.
- cp.compare.
- Germ.German.
- Gr.Greek.
- Scandin.Scandinavia, Scandinavian.
- Dan.Danish.
- Swed.Swedish.
- Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
- Al.Alexanders saga. (G. I.)
- Eg.Egils saga. (D. II.)
- Grett.Grettis saga. (D. II.)
- Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
- Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
- Nj.Njála. (D. II.)
- Gullþ.Gull-Þóris saga. (D. II.)
- Karl.Karla-magnús saga. (G. I.)
- Þiðr.Þiðreks saga. (G. I.)
- Ver.Veraldar saga. (E. II.)
- H. E.Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
- Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
- Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
- Hænsaþ.Hænsa-Þóris saga. (D. II.)
- Grág.Grágás. (B. I.)
- B. K.Björgynjar Kálfskinn. (J. II.)
- Ísl. Þjóðs.Íslenzkar Þjóðsögur.
- EddaEdda. (C. I.)
- Ht.Hátta-tal. (C. I.)
- Band.Banda-manna saga. (D. II.)
- Fs.Forn-sögur. (D. II.)
- Hrafn.Hrafnkels saga. (D. II.)
- Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
- Str.Strengleikar. (G. II.)
- Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
- Stj.Stjórn. (F. I.)
- Fagrsk.Fagrskinna. (K. I.)
- Konr.Konráðs saga. (G. III.)
- Gísl.Gísla saga. (D. II.)
- D. N.Diplomatarium Norvagicum. (J. II.)
- N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
- Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
- Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
- Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
- Bárð.Bárðar saga. (D. V.)
- Þórð.Þórðar saga hreðu. (D. V.)