Yrða

sjá

sagnorð
sé, sér, sér, sém, séð, sé, or later, sjám, sjáð, sjá; sá, sátt, sáttu (sáttu rhymes with rétti, vi. in a verse), sá, sám, sáð, sá: sé, sér, and later sjá; sæi: sé, séðú: sénn; séð (sét): a medial form sjámk, sámk: with sér-at, sák-a ek, I saw not; sá-at, saw not; sátt-a-ðu, thou sawest not, (in a verse): the form is,— sé, sér, sér, sjáum, sjáið, sjá; sá, sást, sá, sáum, sáuð, sáu; sjái, sjáir, sjái: sæi; sjá, sjáðú; seðr, keeping the ð throughout: [ saiwan = ὁραν; seon; see; sehen; see.]
A. To see; sé þú, 12; sé þar harm ljótan, faðir, 58; sé hérna, 22, 656 B. 10; sé nú, seggir, 3. 8; sé þar nú, hve fjándinn var djarfr, ii. 184; séð nú, góðir hálsar, viii. 116, sé nú; sé hér nú handlín mitt, viii. 308; sé þú nú vandliga á kostina segir jarl, xi. 31; séðú (see thou) hve vel þeir seðu (sewed), 163; merki minna verka, þau er allir menn síðan um sé (vident), 19; sé þér (= séð ér) eigi at Heklungar flýja, viii. 119; sáttú Sigrlinn, 1; nema þú mey sér (videas), 1. 29; þóttú fagrar sér (videas) brúðir bekkjum á, 28; gefit mér rúm, at ek of sé (videam) son minn, 623. 56; at þú sér (videas) hit sanna, 655 xvi. B. 4; eigi var ek svá heimskr at ek sæ(i) (viderem) eigi at ek var fanginn, 356; séð ér sagði hann, at lægir seglin þeirra, 182; séð þér eigi ( ), iii. 44, (sjái, ); er þér séð (videatis, = sjáit) yfir þat at ér hittið í váginn, xi. 124; sá þeir konur úti hjá Rangæinga-búð, 3; þá er hann hafði séð (seeth ) hana, i. 185; þangat er opt sénn hauga-eldr, 767; var þá sénn (seinn ) eldligr stöpull falla af himni, 645. 127; sjá draum, to see a dream, 155: , blindir sjá, haltir ganga, 625. 95; þeir sá eigi heldr augum en hnakka, i. 268; FIosi kvað þar gott at sitja ok mega víða sjá, 224; var konungr sjálfr við ok sá, 69.
2. to look; konungr sá til hans, 46; konungr sá við honum ok mælti, 32; hann hélt upp exinni ok sá á um hríð, 180; þat var einn morgin snemma at maðr sá út á Hrúts-stöðum (looked out of the door) … hann kvaðsk sjá mann ríða, 148; Kári spratt upp ok sá út, 152, 14; Gunuarr sá í móti tunglinu, 118; sjá í gaupnir sér, 21, 13, 115.3. with ; sjá á e-t, to look on; á þik sjálfan at sjá, 6, 13; sá á skjöld hvítan, 21: impers á sér, it can be seen, 40; það sér á: to take care of, ek mun á sjá þetta mál fébóta-laust, 358; at þér sjáið á með Högna, 113:—sjá eptir um e-t, to look after, 536: to miss, ætlu vér at eigi moni aðrir eiga meirr eptir sínum hlut at sjá, Ísl. ii. 384; nær er þat minni ætlan at þeir þvkkisk nokkut eiga eptir sínum hlut at sjá, 228; þykkisk ér til Hlíðar-enda eiga eptir nokkurum hlut at sjá? 75:—sjá fram, to see forwards, 40, 43:—sjá fyrir e-u, to provide for, manage, 14; sjá hverr fyrir sínu skipi, … sjá fyrir skipunum, x. 146; en þeir er úhræðnastir vóru, sá ekki fyrir því (cared not) þótt honum yrði nekkvat til meins, 655 iii. 3; eigi mun nú fyrir öllu verða um sét, v. 306; ef þú sér vel fyrir, 102; sjá þú ( = sé) fyrir, 148; þeir báðu hann fyrir sjá, 259; verðr hverr fyrir sér at sjá, 264; at fyrir þeirri konu sé vel séð, sem þér er gipt, 22; ef ek gæta vel fyrir mér séð, 22: ironic., sjái hann fyrir þér, 28: to put out of the way, 131, iii. 112, 40:—sjá í, Hrafnkell sá eigi mjök í kostnað, 22: to see into, sér hann ekki í þetta, 264:—sjá til, to look for; sjá til launa, trausts, fulltings, i. 203, 130, i. 190; æ sér gjöf til gjalda, 296, 146: to see after, take care of (til-sjón):—sjá um, to see to, take care of, 543, x. 116, 5, 40, 63: ef nokkurr verðr til at sjá um með honum meðan hann er ungr, i. 256; Höskuldr sá um með honum, svá at hann hélt bústað sínum. 26; ok bað, at biskup sæi um með honum, 42;—sjá við, to beware of, 25, vi. 18, 382, 42, 474:—sjá yfir, to look over, survey; sjá yfir akra sína, iv. 35; sjá yfir ráð e-s, 418; sjá yfir féskipti. x. 115; hann skyldi sjá yfir, at þat greiddisk allt vel, 227; sjá yfir, at hann görisk eigi of stórr. 50; hann sá eigi yfir (he saw no way) at þeir kæmisk til bæja, Biarn. 53; ekki mátti yfir sjá hvern veg hníga mundi, iv. 97; mega þeir þá eigi yfir sinn hlut sjá (= sjá eptir sínum hlut), 98 B.II. to look out for, detect, and the like; ef hón sæi nokkura útlenda höfðingja vilja ágirnask ríki hans, i. 76; móðir yðar mun þenna mann hafa fyrir séð (sieth ), 141; má ek eigi á manni sjá, ef þú hefir eigi slíkan hug, 714; ek sá eigi gátur þær, er …, i. 532; eigi kann biskup glöggra sjá mann á velli enn ek, x. 326, ii. 173; skulu þeir sjá þat fé, hvárt þat sé gilt eðr eigi, i. 392; sjá lögskipti at landi, ii. 254; ef þú sér eigi lögskipti at landi, id.; þá hann riði ofan í Eyjar at sjá verk húskarla sinna, 107; sjá eiða at mönnum, x. 161, 144, i. 444; sjá hlut til handa e-m, ix. 243; má Flosi sjá sinn kost, hvárt hann vill sættask, 250; sjá ráð fyrir e-u, sá hóm þat at ráði at heitask Þórolfi, 36; at þú kunnir eigi at sjá sóma þinn, 77; má þat hverr maðr sjá er nokkura hugsun hefir, 656 A. i. 31; hann sá hverir sauðirnir feigir vóru, 292; sét (seit ) er nú hversu vera vill, 202; sét er þat (it is clear) at hvárr-tveggi ykkarr man vera haldinorðr …, ii. 18; kann ek eigi þat sjá, at ek mona sækja eptir manninum, xi. 152.III. one sees; þá mátti eigi sjá, 261; úgörla sá veguna, 544; at ekki sjái sverðin, i. 16; var þar gör dys ok sér þess merki, 152; ef nokkut mátti á sjá, 30; eðr of sér, now one sees, next in turn, Bragi; brátt sér þat á; Ólafi, at …, 36; má þat ok sjá, at …, 88; var andlit hans sem í blóð sæi, 232.
B. Reflex., sjásk, to fear; fátt hygg ek yðr sjásk, 12; sá er á sinni æfi sásk aldregi háska, vi. 413 (in a verse); búendr sásk háska, i. 232 (in a verse); menn sásk orm, vi. 362 (in a verse); létt sésk Atli ofu þína, 3. 33; reiði sásk þeir Húna, 2; Knútr sásk fátt, R. 69; sásk eigi þeir sverða söng, v. 228 (in a verse); ætt áttu, er ek sjámk, that I fear, 2. 16; þó sjámk frænda reiði, 14; nú sjámk hitt, at …, (in a verse); meirr sjámk hitt, at …, Ísl. ii. 244 (in a verse); þó sjámk hitt, at …, yet I do fear, Sighvat; þó sjámk meirr um Munin, ; sá sésk fylkir fæst at lífi, he fears not for his life, 11; þeirrar sýnar (er) sámk ey, the sight which ever I fear, that never-to-be-forgotten sight, 1. 26; sjámk vér hans of hugi, 15 ( sjá).
2. with ; þeir þögðu yfir ok létu ekki á sjásk, they let nothing be seen, hide it, 115, Ísl. ii. 247:—sjásk fyrir, to look before one, to hesitate; sá er ekki sésk fyrir, who never blushes, 16; er svá röskliga vann at ok sásk ekki fyrir, 270; er Agli of mjók ættgengt at sjásk lítt fyrir, 226:—sjásk um, to look about; sásk konungr um, 43; vera upp á gjár-bakkanum, ok sjásk þaðan um, 224; sésk um () hvat aðrir góðir kaupmenn hafask at, 21 B; þá litu allir út nema konungr, hann stóð ok sásk eigi um, 119; hann var á bæn ok sásk ekki, iv. 276, : , at þeim hefði kynliga um sésk, that they had made a queer oversight in this, made a strange blunder, 23; hón var trúmaðr mikill, þótt henni sæisk lítt um þetta, she was a true believer, although she made an oversight, sinned in this respect, i. 451:—e-m sésk yfir, to overlook, by a slip or blunder; mun þeim þetta yfir sjásk, 231, 234, 126 A (yfir-sjón).II. to see one another; vit munum aldri sjásk síðan, 202; hann kvað þau Kormak aldri sjásk skulu, 40; þeir sásk við Barðhólma, ix. 54: with , ef þit sjáisk tveir á, if ye fight it out among yourselves, 715; skulu þér láta þá sjálfa á sjásk, 147:—sjásk til, to look to one another; sásk til síðan áðr í sundr hyrfi, 34.III. to be seen; þeir sásk aldri síðan, were never seen since, 279; var hann horfinn ok sásk eigi síðan, i. 328.IV. sjándi ( sjáandi); at öllum á-sjándi, in the sight of all, x. 329; sjánda guð, 49; Áskell skyldi vera þeim jafnan á-sjándi (help them), 255; sjáendr eða segendr, ii. 88; hverir hlutir honum eru veitandi ok hverir viðr sjándi, which are to be granted, and which to be withheld, 440. sjánds-váttr, an eye-witness, i. 357.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • pres.nútíð (e. present)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • pret.þátíð (e. preterite)
  • subj.viðtengingarháttur (e. subjunctive)
  • imperat.boðháttur (e. imperative)
  • part.lýsingarháttur (e. participle)
  • neut.hvorugkyn (e. neuter)
  • neg.negative.
  • suff.suffix.
  • mod.modern.
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • Germ.German.
  • Dan.Danish.
  • MS.manuscript, manuscripts.
  • v. l.varia lectio.
  • indic.framsöguháttur (e. indicative)
  • l. c.loco citato.
  • Ed.edition, editions, edited.
  • absol.absolute, absolutely.
  • prepp.forsetning (e. preposition)
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • impers.ópersónulegt (e. impersonal)
  • recipr.reciprocally.
  • pass.þolmynd (e. passive)
  • m.karlkyn (e. masculine)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Hým.Hýmis-kviða. (A. I.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Gkv.Guðrúnar-kviða. (A. II.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Hbl.Harbarðs-ljóð. (A. I.)
  • Hkv. Hjörv.Helga-kviða Hjörvarðssonar. (A. II.)
  • Skv.Sigurðar-kviða. (A. II.)
  • Sdm.Sigrdrífu-mál. (A. II.)
  • Finnb.Finnboga saga. (D. V.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Fbr.Fóstbræðra saga. (D. II.)
  • Vápn.Vápnfirðinga saga. (D. II.)
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)
  • Vþm.Vafþrúðnis-mál. (A. I.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Hðm.Hamðis-mál. (A. II.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Glúm.Víga-Glúms saga. (D. II.)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • Hdl.Hyndlu-ljóð. (A. II.)
  • Háv.Hávarðar saga. (D. II.)
  • Hrafn.Hrafnkels saga. (D. II.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Dropl.Droplaugar-sona saga. (D. II.)
  • Njarð.Njarðvíkinga saga. (D. II.)
  • Magn.Magnús saga jarls. (E. II.)
  • Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • K. Þ. K.Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
  • Ht.Hátta-tal. (C. I.)
  • Hkv.Helga-kviða Hundingsbana. (A. II.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Gm.Grímnis-mál. (A. I.)
  • Hkm.Hákonar-mál. (A. III.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Korm.Kormaks saga. (D. II.)
  • Rd.Reykdæla saga. (D. II.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)