Yrða

staðr

nafnorðkarlkyn
1. , staðar, stað, and older staði, staðir: [from standa; staþs = τόπος; stæð; stead in home-stead; stæd; statt]:—a ‘stead,’ place, abode; stjörnur þat né vissu hvar þær staði áttu, 5; sessa ok staði, 7; fá mönnum stað ok mála, i. 473; nú hefir maðr eigi stað þeim mönnum, 465; færa úmaga til staðar, 256; færa varnað til staðar, 535; koma í þann stað, i. 485; í einn stað, in one place; í annan stað, in another place, 656 C. 11; fimmtán í hvárum stað, fifteen in each place, 577; í einhverjum stað, in some place, somewhere, 94; í einum stað í England, somewhere in England, x. 392; ek hefi í einum stað á stofnat, 3; í öllum stöðum, in all places, altogether, ii. 178; í öllum stöðum þeim, er…, in every case, where …, i. 153.2. skipta í tvá, fjóra, sextán … staði, to divide into two, four, sixteen … parts, 656 C. 16; skiptask í tvá staði, ii. 437:—fara af stað ( á stað), to go away, leave, 177; hafa sik af stað, to absent oneself, i. 565; bíða e-s ór stað, to wait in one’s place, wait till one is attacked, iv. 268, viii. 48, 318, 355; ráða e-u til staðar, to settle, ii. 78, 178; gefa e-u stað, or gefa staðar, to stop, halt, () 3, 40, vi. 384 (gefa A. V. 3), viii. 400; nema stað or staðar, to stop, 18, 54, 132, Dropl, 29, i. 167, 206, ii. 535, 104, i. 144, 40 (nema A. 5); leita staðar, to seek a place (privy), 113. i. 16, 197 (leita I): to seek an outlet, ii. 528; ganga at staðar, cacare, i. 127.3. adverbially, í stað, on the spot, at once, presently, 9, ii. 508, 263, 505, iv. 249; rétt í stað, just now, 7; í marga staði, in many respects, vii. 221; í engan stað, noways, i. 80; í alla staði, in every respect, 213, 224, 237, vi. 59, xi. 58; í staðinn. instead, i. 61, i. 24, 73, i. 285; í annan stað, on the other hand, secondly. vi. 191, 210, 216:— as adverb, alls staðar, everywhere; annars s., elsewhere; einhvers-staðar, nökkurs-s., somewhere; marg-staðar, fás staðar, in many places, in few places; né eins staðar, nowhere; sums-staðar, somewhere; see allr, annarr, einn, nekkverr, margr, sumr.4. a goal, aim; hvern stað á sættar-umleitan þessi, ix. 51; ef þann stað tæki vizka þeirra, i. 249; vil ek vita hvern stað eiga skal málit, I wish to know the final answer, Ísl. ii. 216: hann spyrr hvern skal eiga hans mál, 132; koma í einn stað niðr, to turn out the same way, ii. 168.II. usages, a stop, pause, hesitation; þeim varð staðr á um andsvörin. ix. 461; nú drepr ór hljóð, ok verðr honum staðr á, ok mælti þó vánu bráðara, xi. 115.
2. elasticity, of steel or the like; ok dregr ór allan staðinn ór honum, it (the bow) lost all its elasticity, 623. 19; var þá ór sverðinu allr staðrinn, 118, 132; staðr í sverði, Kormak, in usage:—strength of mind, courage, þann úhreinan anda er hann átti eigi stað við at sjá, iii. 246; mun hann ekki eiga stað við sjónum haus, he will not be able to stand his looks, iv. 242; ef þú þykkisk mega göra stað í hestinn (make the horse firm), þá far til, i. 633.3. a mark, print; sýndi hann oss á sínum limum járna stað ok banda, 121; sá þar öngan stað (no marks, traces were seen) þeirra tíðenda er þar hofðu orðit, i. 283.
III. a church-establishment (church, see, convent); höfuð-kirkja á staðinum, ix. 369; staðrinn í Skálaholti, s. á Hólum, or Hóla-staðr, á staðnum á Hólum, i. passim; staðr í Lundi, 1234; klaustr eða aðrir stórir staðir, xi. 202; Brandr er setti stað (a benefice) at Húsa-felli, 332; staðr í Viðey (a convent), i. 512 stað hér at Helgafelli, 282: a town, staðr í Lybiku, x. 48; s. í Óðinsvé, xi. 267; þann inn dýrliga stað (Konunga-hella), vii. 187; stað eða borg, 222: staðar-ábúð, staðar-bót, staðar-spjöll; staðar-bú, a rectory; staðar-eign, church-possession; staðar-fé, church-property; staðar-forráð, administration of church-establishments; staðar-jörð, a glebe; staðar-prestr, a parish-priest; staðar-setning, an establishment, i. 113, 143, iii. 229, 6, 28, iii. 4, v. 18, i. 546; staða-mál, the church contest, the name given to the struggle between clergy and laity about the ownership and administration of the churches and glebes (staða-forráð), which took place in at the end of the 13th century, and was partly settled by the agreement of 1296, , Arna S., passim; staða-menn, the lay proprietors of the church estates, Arna S.; staða-gjafir, the yielding up of staðir,
2. ‘staðr’ was hence (but always in ) added to several local names where such an establishment had been erected, Staðr, Staðar-fell, Staðar-hraun, Staðar-hóll, as also Mel-staðr, Reyni-staðr, the old names in the heathen age of these places being Fell, Hraun, Hóll, Melr, see , , 3. again, the -staðir is in local names of the heathen age; Grani bjó at Grana-stöðum, Grímarr á Grímars-stöðum, Höskulds-staðir, Alreks-staðir …, , passim, see also map of lcel.2. restive, of a horse; hross skjart eða statt, 504; verða staðr at, to stop, start, from surprise, 76; þá varð þeim staðara at höggva, ix. 225.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • m.karlkyn (e. masculine)
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • dat.þágufall (e. dative)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • Dan.Danish.
  • Germ.German.
  • mod.modern.
  • pref.preface.
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • spec.specially.
  • freq.frequent, frequently.
  • Icel.Iceland, Icelander, Icelanders, Icelandic.
  • A. D.Anno Domini.
  • sing.eintala (e. singular)
  • e. g.exempli gratia.
  • plur.fleirtala (e. plural)
  • adj.lýsingarorð (e. adjective)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • Ls.Loka-senna. (A. I.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Fær.Færeyinga saga. (E. II.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Dropl.Droplaugar-sona saga. (D. II.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Flóv.Flóvents saga. (G. II.)
  • H. E.Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Sd.Svarfdæla saga. (D. II.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Ann.Íslenzkir Annálar. (D. IV.)
  • D. I.Diplomatarium Islandicum. (J. I.)
  • K. Á.Kristinn-réttr Árna biskups. (B. III.)
  • Vm.Vilkins-máldagi. (J. I.)
  • Ám.Auðunnar-máldagi. (J. I.)
  • Dipl.Diplomatarium. (J. I.)
  • Band.Banda-manna saga. (D. II.)
  • Bjarn.Bjarnar saga. (D. II.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Korm.Kormaks saga. (D. II.)