búa

sagnorð

1

eiga heima (einhvers staðar)

hún býr í Þrándheimi

við búum í sveitinni

búa saman

þau bjuggu saman í tvö ár

2

vera með bú, búskap, býli

bóndinn bjó á Fossi

búa góðu búi

3

búa sig

gera sig tilbúinn, fara í spariföt; fara í yfirhöfn og húfu o.þ.h.

ég þarf að búa mig, ég er að fara í óperuna

búðu þig vel, það er kalt úti

búa sig til ferðar

gera sig kláran til ferðar

4

búa + að

búa að <reynslu sinni>

njóta góðs af reynslu sinni

hann býr að því að hafa verið skipskokkur í 40 ár

búa <vel> að <starfsfólkinu>

veita starfsfólkinu góðan aðbúnað, góða aðstöðu

það er vel búið að nemendum skólans

5

búa + í

<þetta> býr í <honum>

hann hefur þennan eiginleika

það býr í henni mikið hugrekki

6

þolfall

búa + til

búa til <kerti>

gera, skapa kerti

hann bjó til skutlu úr blaðinu

ég bý mér til hillur úr trékassanum

búa til mat(inn)

gera, elda matinn

7

þolfall

búa + um

búa um rúmið

gera rúmið snyrtilegt, slétta úr sænginni og breiða teppi fallega yfir það

búa um <hana>

koma henni fyrir

hann bjó um gestinn í sófanum

búa um <sárið>

setja umbúðir eða plástur á sárið

læknirinn bjó um meiddu höndina

8

þolfall

búa + undir

búa sig undir <fundinn>

undirbúa sig fyrir fundinn

íbúarnir þurfa að búa sig undir harðan vetur

þau bjuggu sig undir að taka á móti gestunum

það býr <eitthvað> undir

eitthvað liggur þarna að baki

9

þolfall

búa + út

búa <hana> út

útbúa hana, láta hana fá farangur o.þ.h.

hún bjó börnin út með hlý föt og nesti

10

búa + við

búa við <fjárhagslegt öryggi>

hafa, lifa við fjárhagslegt öryggi

þau bjuggu við kröpp kjör í borginni

11

búa + yfir

búa yfir <leyndarmáli>

geyma með sér leyndarmálið, eiga sér leyndarmál

hann býr yfir mikilli þekkingu

→ sjá: búast so, búinn lo

Orðasvið

búskapur

heimilishald

heimilishald
, heimilisrekstur
, heimilisstjórn