brjóta
sagnorð
braut; 2nd brautt is obsolete; commonly brauzt or brauztu, 24 (in a verse), vi. 139 (in a verse of 1050); brutu; brotið; brýt: [this word does not occur in and is unknown in ; the has breâtan, breôtan, but rarely and in the sense to destroy, demolish: but the dialects all have it; bryta; bryde; whereas the braican, brechen, break are unknown to the idioms. Du Cange records a Latin-Spanish britare = destruere; it is therefore likely that it came into Spain with the Goths, although Ulfilas does not use it]:—to break; with , 64, i. 346; þeir brutu báða fótleggi í honum, 115; sumir brutu (hurt) hendr sínar, sumir fætr, i. 10; ef maðr brýtr tennr or höfði manns, ii. 11; hvárz þat er höggit, eðr brotið, cut or broken, id.; þeir kómu við sker ok brutu stýri, ix. 307; Þormóðr kvað betra at róa minna ok brjóta ekki, 50: phrases as, b. á bak, to break the back, vii. 119; á háls, the neck, 21; b. í hjóli (hveli), to break on the wheel, of capital punishment, xi. 372, 147; í þeim hring stendr Þórs steinn, er þeir menn vóru brotnir um (on which the men were broken) er til blóta vóru hafðir, 26.
2. denoting to destroy, demolish; b. skurðgoð, x. 277, i. 10; þeir höfðu brotið hof en kristnað land, i. 32; Valgarðr braut krossa fyrir Merði ok öll heilög tákn, 167.
β. b. skip, to shipwreck (skip-brot); brutu þar skipit allt í span, 282, 8, 149: , hón kom á Vikarsskeið, ok braut þar, 110: nú er á (a river) brýtr af annars manns landi, 419; land-brot.
3. adding ; niðr, sundr, af, upp, to break down, asunder, off, or the like; sá er niðr braut alla Jerusalem, 673. 51; b. niðr blótskap, iii. 165, viii. (); brutu þá Baglar af brúna, B. broke the bridge off, x. 331; b. sundr, ix. 482; b. upp, to break up; þeir brutu upp þilit, 235; þeir brutu upp búr hans (of burglars), 593; b. upp kirkju, ix. 12; b. upp hlið, to break up a fence, 84.β. b. upp, to break up a package, unpack; brýtr hann nú upp gersemar sínar, 6:—as a term, b. upp means to bring out victuals for the mess, bakke op; jarl ok hans menn b. upp vistir ok setjast til matar, xi. 147: , b. upp vápn means to take arms, prepare for battle (in a sea fight); brjóta upp vápn sín ok berjask, 85; menn brutu upp um annan öll vápn, vi. 313 (in a verse).γ. b. or b. saman, to fold (clothes or the like); b. sundr, to unfold, 171: in usage also b. bréf, to fold a letter (hence brot, to denote the size of a book); b. upp bréf, to break a letter open, 181; b. blað, to fold down a leaf in a book, ; b. út, to break (a channel) through, 65 (of a river); þá var út brotinn óssinn, i. 315.
4. various phrases; b. bág við, to fight, v. bágr, i. 43; b. odd af oflæti sínu, to break the point off one’s pride, to humble oneself, 94 (where to disgrace oneself); b. straum fyrir e-u, to break the stream for one, metaphor from a post or rock in a stream, to bear the brunt of battle, 344; b. bekrann, vide bekri, 5. to break, violate, lög, rétt, ; mun ek þó eigi fyrir þínar sakir brjóta lögin né konungs tignina, eða svá landsréttinn, iv. 263; en þér, konungr, brutuð lög á Agli, you broke the law in Egil’s case, 416, x. 401; at þú brjótir lög þín, xi. 93; engi skyídi annars ráð brjóta, ; b. á bak, to infringe, i. 528 ( lög-brot, laga-brot); b. af við e-n, to wrong one, iii. 551: in sense, i. 460 (vide af-brot, mis-brot, crime, sin): to transgress, brjóta þau ok bæði, ok göra hórdóm, 134.β. denoting force, to force, compel; b. menn til Kristni, 178, i. 142; til trúar, 98; til hlýðni, to force to submission; allt landsfólk var undir brotið ríki þeirra, all people were brought under their rule, iv. 64; hón er í hernaði ok brýtr undir sik víkinga, 22; b. konu til svefnis, a law term, violare, i. 338.
II. , with í, ór, um, út, við, or braut; brjótask, to break in, out, ; hann brauzk í haug Hrólfs Kraka, 169; brjótumk vér þá burt ór húsinu, to break out of the house, i. 88; brjótask á, to break in upon, press; Önundr brauzk á hurðina, Onund tried to break in the door, 101, vii. 187; b. fram, to break forth, ; b. milli, to break out between, i. 634; b. út, to break out, in the sense of plague, disease, fire, or the like; er út brýzk vökvi ok úhreinindi, 22 (út-brot, a breaking out, eruption); b. um, to make a hard struggle ( of one fettered or pinioned); því harðara er hann brauzk um, 20; björn einn brauzk um í vök, 146; af ofrgangi elds þess er um brýtsk (rages) í grundvöllum landsins, 151; b. við e-t, to struggle (wrestle) hard against; þeir brutusk við skóga eðr stóra steina, of enraged berserkers, i. 515: to fight hard against, hann brauzk við heiðinn lýð, xi. 396; b. við ofrefli, to fight against odds, Ísl. ii. 394: to strive hard, 411; Hákoni jarli var ekki mikit um at b. við borgargörðina, Haco did not care to exert himself much about making the burg, ix. 46: with , b. við e-u, to fight against (in a bad sense); b. við gæfu sinni, to break with one’s good luck, iv. 233; b. við forlögunum, to struggle against fate, 20; b. í e-u, to be busy, exert oneself in a thing; eigi þarftú í þessu at brjótask lengr, give it up, iii. 102; því at þessi maðr Ólafr brýzk í miklu ofrefli, this man Olave struggles against great odds, iv. 77.2. , þeir rérust svá nær, at brutusk árarnar fyrir, that they broke one another’s oars, viii. 216.
III. in a sense; skipit () braut í spán, the ship was broken to pieces, 142; skip Þangbrands braut austr við Búlandshöfða, 162; tók út skip Þangbrands ok braut mjök, i. 15: of a house, or the like, destroyed by wind or wave, þá braut kirkju (), the church was blown down, 30: the phrase, straum () brýtr á skeri, the stream is broken against a skerry (rock); strauminn braut á öxlinni, the stream broke against his shoulders, 140 (the new ), the old straumrinn—not so well; lá () brýtr, the surf breaks, abates, ( verse 78).IV. brotinn, broken; sverð slæ ok brotin, i. 343: as in such compds as fót-brotinn, væng-brotinn, háls-brotinn, hrygg-brotinn, , with broken leg, wing, Skammstafanir og tilvitnanir
- pret.þátíð (e. preterite)
- pers.person.
- A. D.Anno Domini.
- pl.fleirtala (e. plural)
- sup.sagnbót (e. supine)
- pres.nútíð (e. present)
- Ulf.Ulfilas.
- Germ.German.
- A. S.Anglo-Saxon.
- Scandin.Scandinavia, Scandinavian.
- Swed.Swedish.
- Dan.Danish.
- Goth.Gothic.
- Engl.English.
- acc.þolfall (e. accusative)
- ch.chapter.
- absol.absolute, absolutely.
- cp.compare.
- prepp.forsetning (e. preposition)
- pref.preface.
- naut.nautical.
- milit.military.
- mod.modern.
- etc.et cetera.
- metaph.metaphorical, metaphorically.
- theol.theological, theologically.
- reflex.reflexive.
- adv.atviksorð (e. adverb)
- esp.especially.
- e. g.exempli gratia.
- dat.þágufall (e. dative)
- i. e.id est.
- recipr.reciprocally.
- impers.ópersónulegt (e. impersonal)
- pass.þolmynd (e. passive)
- Ed.edition, editions, edited.
- part.lýsingarháttur (e. participle)
- adj.lýsingarorð (e. adjective)
- Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
- Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
- Nj.Njála. (D. II.)
- Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
- Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
- Grág.Grágás. (B. I.)
- Grett.Grettis saga. (D. II.)
- Vígl.Víglundar saga. (D. V.)
- Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
- Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
- Landn.Landnáma. (D. I.)
- Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
- Eg.Egils saga. (D. II.)
- K. Þ. K.Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
- Fær.Færeyinga saga. (E. II.)
- Barl.Barlaams saga. (F. III.)
- Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
- Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
- Bret.Breta sögur. (G. I.)
- H. E.Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
- K. Á.Kristinn-réttr Árna biskups. (B. III.)
- Fs.Forn-sögur. (D. II.)
- Odd.Stjörnu-Odda draumr. (D. V.)
- Bb.Búnaðar-bálkr.
- Greg.Gregory. (F. II.)
- EddaEdda. (C. I.)
- Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
- Stj.Stjórn. (F. I.)
- Ht.Hátta-tal. (C. I.)
- Hkr.Heimskringla. (E. I.)