fár
nafnorðkvenkyn
1. [ faar], a sheep, ii. 312, 165; vide fær.2. [ fær; fâr = dolus; fahr = treason, gefahr = danger; fear = terror; also furcht:—but in the old languages the word does not rightly mean either fear or danger; the fare and fara are borrowed from ]1. evil passion, bale, harm, mischief; fár ok fjandskapr, 125; eigi standa orð þín af litlu fári, baleful words, i. 195; lesa fár um e-n, to speak foul calumnies of one, 23; af fári, from evil passion, 12. 151; er þú felldir mér fár af höndum, that thou brakest my spell, 10; flytjandi fárs, bringing mischief, 4; ef ek vissa þat fár fyrir, if I could foresee that bale, 2. 7; halda kvið til fárs e-m, to withhold the verdict to the injury of the other party, i. 58; verða e-m at fári, to be one’s bale, 12 (in a verse); full skal signa ok við fári sjá, make a sign over the cup to prevent harm in it, 8; þat er fár mikit (‘tis a bad omen), ef þú fæti drepr, 2. 24; þá er hann réttlauss ef hann þiggr fár á sér, if he receives bodily harm, i. 255.2. plague, of animals; hunda-fár, sickness among dogs; kúa-fár, nauta-fár, cattle plague, heljar-fár, morð-fár, murderous pestilence; urðar-fár, a weird plague, ii. 213 (in a verse); feikna-fár, deadly pain, 2. 11; vera í fári, to be in an extremity; í dauðans fári, in the death-agony,
β. of men, a dangerous illness; lá hann í þessu fári nær viku, i. 761; fár-veikr, dangerously ill; fár er nokkurs-konar nauð, 110, far B.γ. wrath; fár er reiði, 110; vera í íllu fári (vide far B), to be bent on doing mischief.
3. as a law term, fraud, such as selling sand or dirt instead of flour or butter, defined i. 24; kaupa fals, flærð eða fár, 324.:
3. fá, fátt; fám; fá (paucos and paucam); fán (paucum); fár (paucae and paucas), but in usage dissyllabic, fáum, fáa, fáan, fáar: fára, fárra:— færi, færri with a double r; fæstr, in books of last century sometimes spelt færstr,—a form warranted neither by etymology nor pronunciation: færst, however, occurs in the old 132. 210: [ paucus; faus; feá few; fáh; foh; lost in ; and få or faa]I. few; Margr við Mývatn, en Fár í Fiskilækjar-hverfi (a pun), 311, 361; með fá liði, with few men, 51; færa sauðfé, fewer sheep, () 159; færi sauði, i. 423; í fám orðum, in few words, 29; við fá menn, i. 35; við fára manna vitni, 260; færi öfundarmenn, 204; fleiri … færi, i. 38; fáir einir, only a few; fá eina menn, iii. 3; hjón fá ein, 573, vide einn.2. used as noun, few, in the sense of few or none, none at all; fáir hafa af því sigrask, 103; þeir kváðu fá fúnað hafa fyrir honum, 263.
II. dismal, cold, reserved; Sigurðr konungr hafði verit nokkut fár (dismal, in low spirits) öndverðan vetr, en nú var hann glaðr ok spurall, iv. 82; varð hann fyrst fár ok úkátr, 192; vóru menn allir fáir við þá, v. 307; Vigdis varð fá um, Vigdis became silent about it, disliked it much, iii. 180; var þá Gunnarr við hana lengi fár, for a long time G. was cold to her, 59.β. in old sayings; fár er fagr ef grætr, i. 566; fár veit hverju fagna skal, Kvöldv. i. 47; fár bregðr hinu betra ef hann veit hit verra, 227: fár er hvatr er hrörask tekr ef í bernsku er blauðr, 6; fár er full-rýninn, 11; fár hyggr þegjanda þörf, 28; fás er fróðum vant, 107; fátt er of vandlega hugat. Kvöldv. ii. 198; fátt veit sá er sefr, 36; fátt er svo fyrir öllu íllt að ekki boði nokkuð gott; fátt segir af einum, Volks. 62; fátt er ramara en forneskjan, 144; fátt er sköpum ríkra, 23; fár gengr of sköp norna, 24; fátt er betr látið en efni eru til, 2; fár er vamma vanr, 68; fátt veit fyrr en reynt er, vi. 155; fátt gat ek þegjandi þar, 104. Many of these sayings are household words, and this use of the word is typical of the dry northern humour.
2. fátt, coldness, coolness; fátt var með þeim Rúti um samfarar, there was coolness between R. and his wife, 11; var fátt um með þeim bræðrum, 2, 199; var et fæsta með þeim, 234; verið hefir fátt með okkr, 100: fátt kom á með þeim Gretti, 99.
III. , konungr svarar fá (), 94; Guðrún talaði hér fæst um, 210; var eigi boðit færa en hundraði, not fewer than a hundred, 17; fátt af þeirra mönnum, only a few of their men, v. 290; fátt eina, only a few, 328: with , fátt manna, few men, 130; fátt góðs, but little good, 38; fátt einna hverra hluta, few of things, few things, iv. 175: þeir ugðu fátt at sér, they heeded them but little, vii. 201; hlutask til fás, 17.β. as , in the phrases, sofa fátt, to sleep but little, be wakeful; leika fátt, to play but little, be in a dismal humour; tala fátt, to speak but little; syrgja fátt, to sorrow but little, to be gay, γ. with numerals, less than, short of, minus, save; vetri fátt í fjóra tigu, forty years save one, thirty-nine, x. 2, ; tveimr ertogum fátt í átta merkr, eight marks less two ortogs, 84; lítið fátt í fimm tigi vetra, little short of fifty years, iii. 60; hálfum eyri fátt á átta merkr, eight marks less half an ounce; þremr mörkum fátt á laup, a bushel less three marks, 84, 11: at fæstu, the fewest, least, the minimum; tveir et fæsta, two at least, i. 9; sex menn et fæsta, 378; the afl-fátt, svefn-fátt, dag-fátt,
Skammstafanir og tilvitnanir
- f.kvenkyn (e. feminine)
- Dan.Danish.
- n.hvorugkyn (e. neuter)
- A. S.Anglo-Saxon.
- Hel.Heliand.
- Germ.German.
- Engl.English.
- cp.compare.
- Scandin.Scandinavia, Scandinavian.
- mod.modern.
- Swed.Swedish.
- i. e.id est.
- esp.especially.
- etc.et cetera.
- COMPDSsamsett orð (e. compounds)
- fem.kvenkyn (e. feminine)
- neut.hvorugkyn (e. neuter)
- dat.þágufall (e. dative)
- acc.þolfall (e. accusative)
- gen.eignarfall (e. genitive)
- pl.fleirtala (e. plural)
- compar.miðstig (e. comparative)
- superl.efsta stig (e. superlative)
- MSS.manuscript, manuscripts.
- Lat.Latin.
- Ulf.Ulfilas.
- O. H. G.Old High German.
- e. g.exempli gratia.
- metaph.metaphorical, metaphorically.
- adv.atviksorð (e. adverb)
- v. l.varia lectio.
- q. v.quod vide.
- D. N.Diplomatarium Norvagicum. (J. II.)
- BoldtBoldt. (J. II.)
- Gísl.Gísla saga. (D. II.)
- Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
- Hm.Hává-mál. (A. I.)
- Og.Oddrúnar-grátr. (A. II.)
- Am.Atla-mál. (A. II.)
- Skv.Sigurðar-kviða. (A. II.)
- Grág.Grágás. (B. I.)
- Korm.Kormaks saga. (D. II.)
- Sdm.Sigrdrífu-mál. (A. II.)
- N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
- Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
- Pass.Passiu-Sálmar.
- Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
- EddaEdda. (C. I.)
- Arna-Magn.Arna-Magnacanus.
- Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
- Rd.Reykdæla saga. (D. II.)
- Glúm.Víga-Glúms saga. (D. II.)
- Eg.Egils saga. (D. II.)
- Kb.Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)
- Stj.Stjórn. (F. I.)
- Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
- Nj.Njála. (D. II.)
- Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
- Fm.Fafnis-mál. (A. II.)
- Sl.Sólarljóð. (A. III.)
- Mork.Morkinskinna. (E. I.)
- Grett.Grettis saga. (D. II.)
- Fs.Forn-sögur. (D. II.)
- Km.Kráku-mál. (A. III.)
- Band.Banda-manna saga. (D. II.)
- Mirm.Mirmants saga. (G. II.)
- Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
- Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
- Hrafn.Hrafnkels saga. (D. II.)
- Lex. Poët.Lexicon Poëticum by Sveinbjörn Egilsson, 1860.
- B. K.Björgynjar Kálfskinn. (J. II.)