Yrða

orka

sagnorð
að, [ vorka, akin to verk, also yrkja; waurkjan = ποιειν, ἐργάζεσθαι; and the worahto on the Runic stone in Tune; weorcjan; work]:—to work, but only used in a limited sense, for vinna () is the general word: to work, perform, be able to do, manage, önnur vann allt þat er hón orkaði, the other worked (vann) all that she could (orkaði), 4; ek mun hjálpa þér allt slíkt sem ek orka, i. 213; ek þarf eigi meira forvirki en þetta lið orkar, 5; móður sína á maðr fyrst fram at færa, en ef hann orkar betr …, i. 232; treysta ek á sem ek orkaða, v. 301; ek orka tólf punda þunga (I can carry twelve pounds weight), en hestr minn berr fjögurra lesta byrði, 18; svá skal gerða þann garð sem búar sjá at hann má orka á þrem sumrum, ii. 331.
2. with ; þó hyggsk hann einn munu öllu orka, xi. 267; þótti öllum undr, hverju hann gat orkat, 125 A; allt þat lið er vápnum mátti orka, 176; líkneskjum þeim, er ek veit eigi hverju orkat hafa, ii. 265; skal hann á einum degi kveðja alla, ef því má orka (if he can), () i. 162; hann mátti engu á orka, he could do nothing, vii. 270; sá er ölverki orkar Ásar, Kormak; orka þrek, (in a verse); orkaði hón vel þeim langa veg, she proceeded well on her long journey, 3. with of the thing; o. e-m e-s, to cause, effect; mér orkar þat margra vandræða, 21; á skip skal skriðar orka, en skjöld til hlifa, mæki höggs, en mey til kosta, a ship shall be worked for sailing …, a maid for giving away, 81; orka e-m frægðar, to give glory to one, (in a verse); hvar skal ek þess orka, iii. 72; orka e-m til þarfa, to work for one’s good, (in a verse): in the saw, jafnan orkar tvímælis þó hefnt sé, revenge works dissent, 68; allt orkar tvímælis þá gört er, 139; þetta mun orka tíðinda, this will make a story, ii. 270:—to summon, call upon, orka orða á e-n, to make one speak, accost; þá er menn orkuðu orða á hann, iv. 165 (ortu orða á hann, from yrkja, ); ef menn tveir eigu land, ok vill annarr-tveggi orka lands-deildar á annan, ii. 253; en hverr er átt hefir skal orka heimildar á seljanda sinn, shall call on the seller to shew his title, 216; hann orkar á Óla til atkvæðis ok órræða um þetta mál, xi. 33.II. with ; orkum ekki á þá fyrri, let us not be the first to use force, attack them, 119 A; þó hann orkaði á jörðina, though he tilled the earth, 5; var þat þó lengi at eigi orkaði eldr á Þórólf, that the fire could not work, had no effect on ’s body, 316: orka at e-u, to act, proceed with, execute; svá skal þar orka at kaupi ok at sölu sem annars staðar var tínt, ii. 246; þeir ræða nú um með sér, hversu at skal orka, what is to be done? 242; orkuðum (aurkoðom ) at auðnu, we tried our fortune, 96; orka til e-s, to prepare, = afla til e-s, orka til veizlu, to give a banquet. iii. 66:—to stride, walk proudly, þeir á jökla orka austr, they strode eastwards on the ice, Skiða R. 53: from the orkaði (ꜹrkaði) was afterwards formed another verb arka, to stride ( to strive) on one’s journey.III. , ekki orkaðisk á, no work was done, iv. 328, ; honum þótti seint á orkask, vi. 77:—at orkask = orka at e-u, hversu hann skyldi at orkask at segja föður sínum þessi tíðendi, xi. 15:—fyrir þá skuld, at þau hefði sjálf orkask hugar á (made up their minds) at bæta meinbugi sína, 162 A; láttu þeygi orkask at vistarinnar, 677. 12; hann orkaðisk (he strove) at forðask rangar hugrenningar, (St.)
2. as ; orkandi, the worker, mighty; Guð er alls orkandi, all-powerful, 645. 50; Satan alls ílls orkandi, 7.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • qs.quasi.
  • cp.compare.
  • Ulf.Ulfilas.
  • pret.þátíð (e. preterite)
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • q. v.quod vide.
  • dat.þágufall (e. dative)
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • l. c.loco citato.
  • prepp.forsetning (e. preposition)
  • Cd.Codex.
  • prop.proper, properly.
  • reflex.reflexive.
  • v. l.varia lectio.
  • part.lýsingarháttur (e. participle)
  • subst.substantive.
  • Dropl.Droplaugar-sona saga. (D. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Hrafn.Hrafnkels saga. (D. II.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Bær.Bærings saga. (G. II.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Fagrsk.Fagrskinna. (K. I.)
  • Kb.Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)
  • Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Ver.Veraldar saga. (E. II.)
  • Th.Theophilus. (F. III.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Niðrst.Niðrstigningar saga. (F. III.)