Yrða

reka

sagnorð
rek, rekr; rak, rakt ( rakst), rak, ráku; ræki; imper. rek, rektú; rekinn; originally vreka; [ wrikan = διώκειν, ga-wrikan = ἐκδικειν; and wrecan; wreak; rechan; rächen; vrage; vräka; urgere]:—to drive; reka hross, fé, svín, naut, to drive horses, cattle, 593, 30, 118, 119. 264, ii. 327, 332, 20. x. 269, 421, 47, 342; reka burt, to expel, drive away, i. 70, x. 264; reka ór (af) landi, to drive into exile, 5, Eg 417; reka af höndum, to drive off one’s hands, drive away. vii. 27; rekinn frá Guði, ii. 167; reka djöfla frá óðum mönnum, ; reka flótta, to pursue a flying host, 299, i. 238.
2. to compel; at því sem hlutr rak þá til, in turns, as the lot drove them to do, 625. 84; segir hver nauðsyn hann rekr til, x. 265; ér vegit víg þau er yðr rekr lítið til, 154.3. with ; reka aptr, to drive back, repel, Ld 112: reka aptr kaup sín, to recall, make void, 32: to refute, i. 240:—reka fyrir, to expel, ver-treiben, hann görði frið fyrir norðan fjall, ok rak fyrir vikinga, 45; þá vóru villumenn fyrir reknir, 54; fyrir reka argan goðvarg, i. 13 (in a verse):—reka út, to expel.II. to perform business or the like; reka hernað, to wage war. i. 105, xi. 91; reka eyrendi, 92; þat er lítið starf at reka þetta erendi. 408; reka sýslu, to transact business, ii. 332; reka hjúskap, to live in wedlock, i. 450.III. to thrust, throw, push violently; hann rak hann niðr mikit fall, i. 83; rak hann útbyrðis. 221; rak hann at höfði í soðketilinn, 248; Flosi kastaði af sér skikkluni ok rak í fang henni, 176: of a weapon, to run, hann rekr atgeirinn í gegnum hann, he ran it through his body, 115, 119, 264; hann rak á honum tálgu-kníf, stabbed him. 14: reka fót undan e-m, to back the foot clean off, iii. 6.
2. reka aptr hurð, dyrr, to bolt, bar, 749, ix. 518; þeir ráku þegar aptr stöpulinn, viii. 247; hón rak lás fyrir kistuna, 159; reka hendr e-s á bak aptr, to tie one’s hands to the back, pinion, xi. 146.
IV. various phrases; reka auga, skygnur á e-t, to cast one’s eyes upon, see by chance, hit with the eye, 154: svá langt at hann mátti hvergi auga yfir reka, so far that he could not reach it with his eyes, xi. 6; reka minni til, to remember, vi. 256, vii. 35 (of some never-to-be-forgotttn thing); reka fréttir um e-t, to enquire into, i. 73; reka sparmæli við e-n, 74; reka ættar-tölur (better rekja), 168, ; reka upp hljóð, skræk, to lift up the voice, scream aloud; these phrases seem to belong to a different root, the remarks rekja and réttr.V. to beat iron, metal; reka járn, 129 A (= drepa járn); reka nagla, hæl, saum, to drive a nail, a peg (rek-saumr); selrinn gékk þá niðr við sem hann ræki hæl, 272.VI. to be drifted, tossed; skipit rak inn á sundit, x. 136; skipit rak í haf út, 33; rak þangat skipit, 600; rekr hann () ofan á vaðit, 108:—to be drifted ashore, viðuna rak víða um Eyjar, hornstafina rak í þá ey er Stafey heitir síðan, 326; ef þar rekr fiska, fugla eðr sela, ef við rekr á fjöru … nú rekr hval, ii. 337; borð ný-rekit, 25; hann blótaði til þess at þar ræki tré sextugt, 140; hafði rekit upp reyði mikla, 292; fundu þeir í vík einni hvar upp var rekin kista Kveldúlfs, 129:—e-n rekr undan, to escape, 155:—of a tempest, þá rak á fyrir þeim hrið (), a tempest arose, 108; rekr á storma, myrkr, hafvillur, þoku, to be overtaken by a storm, … fog.VII. to be tossed, wander; ek hefi rekisk úti á skógum í allan vetr, ii. 59; görask at kaupmanni ok rekask landa í milli, 79; lítið er mér um at rekask milli kaupstaða á haustdegi, 312; ok ef Kjartan skal nú undan rekask (escape), 222; at hann rækisk eigi lengr af eignum sínum ok óðulum, ix. 443; hann bað yðr standa í mót ok rekask af höndum óaldar-flokka slíka, 213.VIII. with to wreak or take vengeance; þér hafit rekit margra manna sneypu ok svívirðinga, 30; en áttu at reka harma sinna í Noregi, ii. 120: ok ef þér rekit eigi þessa réttar, þá munu þér engra skamma reka, 63; þér vilduð eigi eitt orð þola, er mæltt var við yðr, svá at þér rækit eigi, 32; frændr vára, þá er réttar vilja reka, 458; mjök lögðu menn til orðs, er hann rak eigi þessa réttar, 250; átru vér þá Guðs réttar at reka, 205.IX. , þykki mér ok rekin ván, at …, all hope past, that …, 216. 2. rekinn = inlaid, mounted; öxi rekna, 288; hand-öxi sína ina reknu, 30; öxi forna ok rekna, ii. 220, 20.
3. a triple or complex circumlocution is called rekit; fyrst heita kenningar (simple), annat tvíkennt (double), þriðja rekit, þat er kenning at kalla ‘flein-brag’ orrostu, en þat er tvíkennt at kalla ‘fleinbraks-fur’ sverðit, en þá er rekit er lengra er, 122; rek-stefja.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • pres.nútíð (e. present)
  • pret.þátíð (e. preterite)
  • mod.modern.
  • plur.fleirtala (e. plural)
  • subj.viðtengingarháttur (e. subjunctive)
  • part.lýsingarháttur (e. participle)
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Hel.Heliand.
  • Engl.English.
  • O. H. G.Old High German.
  • Germ.German.
  • Dan.Danish.
  • Swed.Swedish.
  • Lat.Latin.
  • prepp.forsetning (e. preposition)
  • cp.compare.
  • v. l.varia lectio.
  • s. v.sub voce.
  • impers.ópersónulegt (e. impersonal)
  • acc.þolfall (e. accusative)
  • reflex.reflexive.
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Fbr.Fóstbræðra saga. (D. II.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Gísl.Gísla saga. (D. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
  • Glúm.Víga-Glúms saga. (D. II.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Ver.Veraldar saga. (E. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • H. E.Historia Ecclesiastica Islandiae. (J. I.)
  • Band.Banda-manna saga. (D. II.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Sæm.Sæmundar Edda. (A, C. I.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Gullþ.Gull-Þóris saga. (D. II.)
  • EddaEdda. (C. I.)