tafl
nafnorðhvorugkyn
, töfl, [from the tabula, but borrowed at a very early time, for it is used even in the oldest poems]:—a game, like the Old tables or draughts, used also of the old hneftafl (), and later of chess and various other games; sitja at hnef-tafli, … Hvítserkr ok Sigurðr láta þegar falla niðr taflit, i. 285; leika skák-tafl, 523; þar vóru mjök töfl uppi höfð ok sagna-skemtan, ok mart þat er til híbýla-bótar mátti vera, 407; þeir bitusk bæði um tafl ok kvátru, i. 173; vera at tafli, 40; Valdimarr konungr lék at skáktafli … konungr sá eigi af taflinu, xi. 365; konungr bar aptr tafl hans, 167; konungr sat ok teflði hneftafl, ok nefndi maðrinn töfl ( ) konungs, … taflmaðrinn ætlaði at konungr mundi tala til taflsins, vi. 29; leika at tafli, 167: þá skildi á um tafl, of chess, iii. 123; tafl em ek örr at efla, iþróttir kann ek níu, (in a verse); ek em maðr hagari ok teflig hneftafl betr, 186; tefldi annarr Austmaðr við heima-mann Þorgils … kallaði Austmaðr á Sigurð at hann réði um taflit með honum, þvíat hann kunni þat sem aðrar iþróttir, ok er hann leit á, þótti honum mjök farit vera taflit, … en taflit svarfaðisk, 204, 205; um daginn eptir tefldi Grímr við Austmann ok rann at borðinu sveinn ok rótaði taflinu, 31; Eiðr sat at tafli ok synir hans tveir, Ísl. ii. 359, Vigl. 17; jafnan skemtu þau Helga sér at tafli ok Gunnlaugr, Ísl. ii. 205: the pieces were of gold and silver, gullnar-töflur, ; þar sátu konur tvær ok léku at hnet-tafli, ok var taflit allt steypt af silfri enn gyllt allt it rauða … en hann hefði taflit ok þat er fylgði, 20; taflborð ok tafl af lýsi-gulli gört, iii. 627: of walrus, tennr eigi stærri en göra má mjök stór knífskepti af eðr tafl, 127, Skíða R. 164, Worsaae, Nos. 560–563; hnefa-tafl, skák-tafl, goða-tafl: in the phrases, verða tafli seinni, to be too late; Snorri kvað enn farit hafa sem fyrr, at þeir höfðu orðit tafli seinni enn Arnkell, 166; nú eru brögð í tafli, a trick in the game, foul play, iii. 607; merkti Ögmundr biskup at þá vóru brögð í tafli ok líkaði stórílla, ii. 318, Þryml. 13; jarl kvað Aron svá tafli teflt hafa við sik (played him such a game), at okkur sambúð mun skömm vera, i. 632.
Skammstafanir og tilvitnanir
- n.hvorugkyn (e. neuter)
- pl.fleirtala (e. plural)
- Lat.Latin.
- Engl.English.
- q. v.quod vide.
- fem.kvenkyn (e. feminine)
- sing.eintala (e. singular)
- cp.compare.
- COMPDSsamsett orð (e. compounds)
- Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
- Þorf. Karl.Þorfinns saga Karlsefnis. (D. II.)
- Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
- Fs.Forn-sögur. (D. II.)
- Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
- Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
- Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
- Mork.Morkinskinna. (E. I.)
- Dropl.Droplaugar-sona saga. (D. II.)
- Vsp.Völuspá. (A. I.)
- Gullþ.Gull-Þóris saga. (D. II.)
- Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
- Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
- Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
- Grág.Grágás. (B. I.)