Yrða

verða

sagnorð
verð, verðr, verð; varð, vart ( varðst), varð; urðu; yrði: verð; orðinn; orðnir, spelt phonetically ornir, 6: in later vellums occur the forms vurðu, vyrði, vorðinn, see Introd.; but the old poets use it for alliteration as if it began with a vowel: with verðr-at, 6; varð-at, 38; urðu-a it, 3; urðu-t. : [ wairþan = γίγνεσθαι, ἔσεσθαι; weorðan; Old worth, as in the phrase ‘woe worth the day!’ werden; vorde; varda.]
A. To become, happen, come to pass; sá atburðr varð, at …, 196; varð hitt at lyktum, at …, 191; ef svá verðr, at …, 20; ef svá verðr (if it so happen), at ek deyja, 34; fundr þeirra varð á Rogalandi, 32; mörg dæmi hafa orðit í forneskju, 73; varð þar hin snarpasta orrosta. 297; at því sem nú er orðit, 46; þá varð (arose) hlátr mikill, id.; varð óp mikit, ; þat varð um síðir, and so they did at last, 240; er þetta allvel orðit, well done, well happened, 187; þau tíðendi eru hér vorðin, iv. 309 (orðin, 139, ); þat varð ekki, but it came not to pass,
2. adding to happen, to befall one; þat varð mér, it befell me, Ísl. ii. (in a verse); varð þeim af in mesta deila, 189; Eyjólfi varð orðfall, speechlessness befell E., he faltered, 225; þat varð Skarphéðni at stökk í sundr skóþvengr hans, 145; urðu þeim þegar in sömu undr, 21.3. to blunder, make a slip; þat varð þinni konu, at hón átti mög við mér, 40; sjaldan verðr viti vörum, 6; þat verðr mörgum manni at um myrkvan staf villisk, (in a verse); skalat honum þat verða optarr enn um sinn … ef eigi verðr þeim optarr enn um sinn, () i. 55; e-m verðr Þorf e-s, to come in need of, 149; ef þeim verðr nökkut er honum hefir fylgt, if anything should befall them, 65; annat man þér verða (another fate, death, will be thine), enn þú sprongir, iii. 225; verða úti, to perish in a storm from cold, vii. 122; sumir urðu úti, i. 71; verða til, to perish.4. to happen to be, to occur, or the like; í læk þann er þar verðr, in the brook that happens to be there, 163; holt þat er þar verðr, 746; varð þá enn brátt á er þvers varð fyrir þeim, þá kölluðu þeir þverá, 132; varð fyrir þeim fjörðr, they came on a fiord, 130; verða á leið e-s, to be in one’s path, happen to one, 181; taka þat sem á leið hans verðr, ii. 346; verða á fætr, to fall on one’s, feet, iii. 301; verða ek á fitjum, 27; þeim þótti honum seint heim verða, 8 new : verða brottu, to leave, absent oneself; þeir sá þann sinn kost líkastan at verða á brottu, vii. 204; verð í brottu í stað, begone, 64: verða úti, id., 16.II. followed by a noun, adjective, participle, adverb, as predicate; þá verðr þat þinn bani, 94; hann varð tveggja manna bani, he became the bane of, slew, two men, 97; hann mun verða engi jafnaðar-maðr, 24; ef hann vyrði konungr, i. 20; verða biskup, prestr …, i. passim; ok verðr eigi gjöf, ef …, it becomes not a gift, if …, () i. 130; verða þær málalyktir, at …, the end was that …, 88: verða alls hálft annat hundrat, the whole amount becomes, 88; honum varð vísa á munni, xi. 144; varð henni þá ljóð á munni, i. 525; þat varð henni á munni er hón sá þetta, 139: hví henni yrði þat at munni, xi. 149; þá er í meðal verðr, when there is an interval, leisure, (Thorodd): the phrase, þegar í milli veiðr fyrir honum, of the empty hour; varð Skarpheðinn þar í millum ok gaflhlaðsins, S. was jammed in between, 203; = verða fastr.
2. with adjectives, to become so and so:
α. verða glaðr, feginn, hryggr, to become glad, fain, sad, i. 21, viii. 19, passim; verða langlífr, to be long-lived, i. 640; verða gamall, to become old, 85; verða sjúkr, veykr, to become sick; verða sjónlauss, blindr, to become blind, 759; verða ungr í annat sinn, i. 20; verða varr, to become aware (see varr); verða víss, 268; verða sekr, to become outlawed; verða vátr, to become wet, 15; verða missáttr við e-n, 150 (and so in endless instances): in the phrase, verða dauðr, to die; dauðr varð inn Húnski, 98; áðr Haraldr inn Hárfagri yrði dauðr, 6; síðan Njáll var(ð) dauðr, 238, and a few more instances, very on Runic stones, but now obsolete.β. with participles; verða búinn, to be ready, vii. 121; verða þeir ekki fundnir, they could not be found, 56; verða staddr við e-t, to be present, 744; in usage with a notion of futurity, eg verð búinn á morgun, I shall be ready to-morrow; eg verð farinn um það. I shall be gone then: with neut, , járn er nýtekit verðr ór afli, just taken out of the furnace, 209 B; varð ekki eptir honum gengit, he was not pursued, 270; þeim varð litið til hafs, they happened to look, 125; honum varð litið upp til hlíðarinnar, 112; blóð varð eigi stöðvat, the blood could not be stopped, i. 46, 210.γ. phrases, e-m verðr bilt, to be amazed, 29, 40, 169; verða felmt, 105; verða íllt við, hverft við, id.; Kolbeini varð ekki fyrir, K. lost his head, was paralysed, as if stunned, iii. 285.
3. with adverbs or adverbial phrases; ef þat bíðr at verða vet, ; ma þetta verða vel þótt hitt yrði ílla, ; verða verr enn til er stýrt, 321; hann varð vel við skaða sinn, bore it well, like a man, 76, 75; faðir hans varð ílla við þetta (disliked it), ok kvað hann taka stein um megn sér, 58; jarl varð ílla við þetta, was much vexed by it, ix. 341; varð hann údrengiliga við sitt líflát, 234; hvernig varð hann við þá er þér rudduð skipið, 116; hversu Gunnarr varð við, how G. bore it, 82; verra verðr mér við, enn ek ætla at gott muni af leiða, 109; mér hefir orðit vel við þik í vetr, I have been pleased with thee this winter, vii. 112; eigi vildi ek svá við verða blóðlátið, fiskbleikr sem þú ert—Ek ætla, segir hinn, at þá myndir verr við verða ok ódrengiligar, 269; þar varð ílla með þeim, things went ill with them, they became enemies, 39: to behave, varð engum jafnvel til mín sem þessum, vii. 158; hann lætr sér verða á alla vega sem bezt til Áka, xi. 76; hann lét henni hafa orðit stórmannliga, iii. 372.
III. with , verða af; hvat er orðit af e-u, what is come of it? where is it? of a thing lost; segðu mér þat, hvat varð af húnum mínum, 30; hvat af motrinum er orðit, 208; nú hverfr Óspakr á brott svá at eigi vitu menn hvat af honum verðr, 5; varð ekki af atlögu búanda, 184; ekki mun af sættum verða, i. 126: to come to pass, varð ekki af eptir-för, it came to naught; varð því ekki af ferðinni, Ísl. ii. 247; Símon kvað þá ekki mundu af því verða, S. said that could not be, vii. 250; ok verðr þetta af, at hann tekr við sveinunum, the end was that at last he took the boys, 36; eigi mun þér þann veg af verða, 197:—verða at e-u, to come to; hvat þér mun verða at bana, what will be the cause of thy death, 85; verða at flugu, i. 353 (see ‘at’ C. I. α); verða at undri, skömm, honum varð ekki at því kaupi, the bargain came to naught for him, 7; the honum varð ekki að því, it failed for him:—e-m verðr á ( á-virðing), to make a blunder, mistake; kölluðu þat mjök hafa vorðit á fyrir föður sínum, at hann tók hann til sín, 35; þótti þér ekki á verða fyrir honum er hann náði eigi fénu, 33; Þorkell settisk þá niðr, ok hafði hvárki orðit á fyrir honum áðr né síðan, 185; aldri varð á um höfðingskap hans, 33:—verða eptir, to be left, 126, 124, 595; honum varð þar eptir geit ok hafr, 1:—verða fyrir e-u, to be hit, be the object of; fyrir víginu hefir orðit Svartr, S. is the person killed, 53; verða fyrir öfund, görningum, to be the victim of, : e-m verðr lítið fyrir e-u, it costs one small effort (see fyrir):—verða til e-s, to come forth to do a thing, volunteer, or the like; en sá er nefndr Hermóðr er til þeirrar farar varð, 37; til þess hefir engi orðit fyrr en þú, at skora mér á hólm, Ísl. ii. 225; en engi varð til þess, no one volunteered, 86; einn maðr varð til at spyrja, 82; þá verðr til ok svarar máli konungs sá maðr, er …, 12; hverr sem til verðr um síðir at koma þeim á réttan veg, i. 273: fengu þeir ekki samit, því at þeim varð mart til, many things happened, so as to bring discord, ii. 17 C; mundi okkr Einari eigi annat smátt til orðit, 9; eigi varð verri maðr til, there was no worse man, 482:—verða við, to respond to; bið ek þik at þú verðir við mér þó at engi sé verðleiki til, 59; at hann beiddi Snorra ásjá, en ef hann yrði eigi við bað hann Gretti fara vestr, 112 new ; verða við bæn e-s, to grant one’s request, passim.IV. with , denoting necessity, one must, needs, one is forced, obliged to do; þat verðr hverr at vinna er ætlað er, 10; varð ek þá at selja Hrafni sjálfdæmi, Ísl. ii. 245; eða yrði þeir út at hafa þann ómaga, () ii. 21; þat munu þér þá reyna verða, you must try, 23 new ; þar er bera verðr til grjót, where stones have to be carried, () ii. 90; lágu hestarnir í kafi svá at draga varð upp, 546; en vita verð ek (I must know) hvar til þetta heyrir, ii. 146; munu þér því verða annars-staðar á leita, 223; at hann man verða sækja á ókunn lönd, viii. 19; ok verðr af því líða yfir þat, it must be passed by, ; maðr verðr eptir mann lifa, a saying, ii. 552; verð ek nú flýja, 188; urðu þeir at taka við Kristni, 105; vér höfum orðit til at hætta lífi ok sálu, hefir margr saklauss orðit at láta, sumir féit ok sumir fjörit, 31, 32; vér munum verða lifa við öðrum veiði-mat, 16; verða at skiljask við e-n, 1. 24: the same verb twice, þá varð ek verða hapta, then came I to become a prisoner, 1. 9; eg verð að verða eptir, I must stay behind.
B. Peculiar isolated phrases, in some of which ‘verða’ is probably a different word, = varða (), having been confounded with verða; thus, verða, verðr (= varða, varðar), to be liable, are frequent occurrences as a law phrase in the ; svá fremi verðr beitin, ii. 226; þeim manni verðr fjörbaugs-garðr, er …, 212.
2. the phrase, eigi verðr (= varðar) einn eiðr alla, see eiðr; also ymsar verðr sá er margar ferr, in many warfares there will be some defeats, 182.3. to forfeit, lose, of paying a fine or penalty; heit ek á þann félaga er mik lætr eigi slíkt verða, 11; æti þik ormar, yrða ek þik, kykvan, that snakes ate thee alive, and that I lost thee, 22; fullhuginu sá er varð dróttinn, the brave man bereft of his master, Sighvat ( 236); ek hefi orðinn þann guðföður, er …, I have lost a godfather who …, Hallfred ( 210); hér skaltú lífit verða, here shall thou forfeit life, die, iii. (in a verse).4. the law phrase, verða síns, to suffer a loss; leiglendingr bæti honum allt þat er hann verðr síns fyrir lands-drottni ( verðr missa), whatever he has to lose, whatever damage, 362; þræll skal ekki verða síns um, i. 85; allt þat er hann verðr síns í, þá skal hinn bæta honum, 207 A; hann kvað þá ekki skyldu síns í verða (varða ) um þetta mál, they should lose nothing, 253: vildi hann ( Herode) eigi verða heit sitt (= fyrir verða?), he would not forfeit, break his vow, 106.
C. Reflex.; at þær ræður skyldi eigi með tjónum verðask, to be lost, forgotten, 561 B.
2. ; bræðr munu berjask ok at bönum verðask, (); þá er bræðr tveir at bönum urðusk, Ýt. 11.3. ; eptir orðna þrimu geira, Ód.; hluti orðna ok úorðna, past and future, 623. 13; kvenna fegrst ok bezt at sér orðin, 268; þeir vóru svó vorðnir sik (so shapen, beschaffen), at þeir höfðu …, 7; þeir eru svá vorðnir sik, at þeir hafa eitt auga í miðju enninu, 68.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • pres.nútíð (e. present)
  • pret.þátíð (e. preterite)
  • mod.modern.
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • subj.viðtengingarháttur (e. subjunctive)
  • imperat.boðháttur (e. imperative)
  • part.lýsingarháttur (e. participle)
  • freq.frequent, frequently.
  • neg.negative.
  • suff.suffix.
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • Germ.German.
  • Dan.Danish.
  • Swed.Swedish.
  • l. c.loco citato.
  • dat.þágufall (e. dative)
  • cp.compare.
  • Ed.edition, editions, edited.
  • i. e.id est.
  • prob.probably.
  • ellipt.elliptical, elliptically.
  • e. g.exempli gratia.
  • prepp.forsetning (e. preposition)
  • infin.nafnháttur (e. infinitive)
  • viz.namely.
  • q. v.quod vide.
  • prop.proper, properly.
  • recipr.reciprocally.
  • MS.manuscript, manuscripts.
  • Niðrst.Niðrstigningar saga. (F. III.)
  • Fm.Fafnis-mál. (A. II.)
  • Vþm.Vafþrúðnis-mál. (A. I.)
  • Gh.Guðrúnar-hefna. (A. II.)
  • Lex. Poët.Lexicon Poëticum by Sveinbjörn Egilsson, 1860.
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Blas.Blasius saga. (F. III.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Ls.Loka-senna. (A. I.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Kb.Konungs-bók. (B. I, C. I, etc.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Vkv.Völundar-kviða. (A. II.)
  • Fbr.Fóstbræðra saga. (D. II.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Rb.Rímbegla. (H. III.)
  • Sd.Svarfdæla saga. (D. II.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Íb.Íslendinga-bók. (D. I.)
  • Gísl.Gísla saga. (D. II.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Korm.Kormaks saga. (D. II.)
  • Róm.Rómverja saga. (E. II.)
  • Fær.Færeyinga saga. (E. II.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Band.Banda-manna saga. (D. II.)
  • Karl.Karla-magnús saga. (G. I.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Hrafn.Hrafnkels saga. (D. II.)
  • Odd.Stjörnu-Odda draumr. (D. V.)
  • Barl.Barlaams saga. (F. III.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Post.Postula sögur. (F. III.)
  • Hým.Hýmis-kviða. (A. I.)
  • Skv.Sigurðar-kviða. (A. II.)
  • Gkv.Guðrúnar-kviða. (A. II.)
  • Vápn.Vápnfirðinga saga. (D. II.)
  • Js.Járnsíða. (B. III.)
  • Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Jb.Jóns-bók. (B. III.)
  • Rd.Reykdæla saga. (D. II.)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • Hb.Hauks-bók. (H. IV.)