Yrða

önd

nafnorðkvenkyn
1. , andar, endr and andir, and so in usage; [ ened; Dutch eend; anut; ente; and, ænder; anas, anatis; νηττα]:—a duck, (Gl.); flaug mikill fjöldi anda ( ) … eina öndina, 38; endr ok elptr, 477; vali, álptir, gæss ok andir, ii. 346, passim; brim-önd, töpp-önd.
:
2. , andar; spelt önn, ; [and-, p. 19, col. 2]:—a porch = and-dyri, the place opposite the door; skynda út at andar, (in a verse); síðan gékk hann eptir gólfi ok útar í öndina, ok lét fyrir lokuna, 60; ok er þau kóma fram um dyrr, gékk hón í öndina gegnt úti-dyrum ok kembir þar Oddi syni sínum, 92; vertú sem þistill þrunginn í önn (= önd) ofan verða, 31; see þröngva.3. , andar, öndu, and abbreviated önd; andir; [önd and andi (p. 20) are twin words, for the origin see anda, to which add the aind or aynd]:—the breath; önd gaf Óðinn, ; en er barnit skaut upp öndu, 122; var þá niðri öndin (no sign of breathing), síðan skaut hón upp öndinni, began to draw breath, i. 378; tók hann önd í kafi (under water) svá at hann drakk eigi, 355; hann tók aldri til andar, ii. 225; draga öndina, to draw breath, ísl. ii. 413; Armóði var við andhlaupi (choking), en er hann fékk öndunni frá ser hrundit, 553; varpa mædiliga öndinni, to draw a deep breath, 140; öndunni, 272; kona varp öndu, to draw a deep sigh, 2. 29; meðan í önd hixti, 39; hann rann … skrefaði, meðan hann þolði önd einu sinni, in one breath, 482; hence the phrase, þola önn (sic) fyrir e-t, to hold one’s breath for anxiety; nú þrýtr öndin, the breath is stopped, i. 204.2. breath, life; öndin blaktir á skari, blaktir önd í brjósti, the breath (life) flutters in the breast; ef maðr hrapar svá grepti, at kviðr berr at önd sé í brjósti, 26; skal hann heldr eta kjöt en fara öndu sinni fyrir matleysi … svá skal hann eta, at hann ali önd sína við, 130; þá skal hann kjöt eta ok bjarga svá öndu sinni, i. 12; fugla, kvikenda ok hverrar lifandi andar, every living soul, ; at eigi saurgisk andir yðrar, 317; andar gustr, a gush of breath, 17: týna öndu, to lose breath, die, 37, 3. 58; fara öndu e-s, to put to death, 25; krefi Guð hann andar sinnar, if God call him, 720, iii. 79; Guð krafði konung andar, xi. (in a verse); áðr Guð kveddi andar hans, iii. 165; þá menn er sjálfir spilla öndu sinni, to spill one’s breath, commit suicide, i. 13.3. the soul; aldri hafði önd mín tvá líkami, iv. 121; önd þjófs á krossi, Pr. 67; þau fálu Guði önd sína á hendi, 201; mín önd miklar Dróttinn og minn andi gladdist í Guði heilsu-gjafara mínum, Luke i. 46 (); andar-dauði, spiritual death, 42; andar-dauðr, spiritually dead, 6l; andar-heilsa, hreinson, kraptr, hefnd, siðr, synd, þorsti, soul’s health, cleansing, … thirst, 4, 45, 73, 5, , 623. 19, 29; andar-sýn, soul’s sight, a vision, 553, ii. 11; andar-gjöf, a spiritual gift, id.; andar-kraptr, 153; andar-sár, mental wounds, i.
:
Skammstafanir og tilvitnanir
  • f.kvenkyn (e. feminine)
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • mod.modern.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • O. H. G.Old High German.
  • Germ.German.
  • Dan.Danish.
  • Lat.Latin.
  • Gr.Greek.
  • COMPDSsamsett orð (e. compounds)
  • l. c.loco citato.
  • prop.proper, properly.
  • dat.þágufall (e. dative)
  • Scot.Scottish.
  • eccl.ecclesiastical.
  • MS.manuscript, manuscripts.
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Art.Artus-kappa sögur. (G. II.)
  • Karl.Karla-magnús saga. (G. I.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Skm.Skírnis-mál. (A. I.)
  • Bjarn.Bjarnar saga. (D. II.)
  • Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Bkv.Brynhildar-kviða. (A. II.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Rb.Rímbegla. (H. III.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • K. Þ. K.Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Hkv. Hjörv.Helga-kviða Hjörvarðssonar. (A. II.)
  • Skv.Sigurðar-kviða. (A. II.)
  • Sdm.Sigrdrífu-mál. (A. II.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • D. N.Diplomatarium Norvagicum. (J. II.)
  • Vídal.Vídalíns-Postilla.
  • Greg.Gregory. (F. II.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)