Yrða

hefja

sagnorð
hóf, hófu; hafinn, but also hafiðr (weak); hef; hæfi, with hóf-at, ; [ hafjan; hebban; heave, hove; hafan; heben; hæve; häfva; capere, in-cipere.]
A. To heave, lift, raise; hefja stein, to lift a stone, 142; ok munu nú ekki meira hefja fjórir menn, 140; (hón) hóf hann at lopti, hove him aloft, Ýt. 9; hefja e-n til himins, 61 (in a verse); hóf hann sér af herðum hver, Hym. 36; þá er hefja af hvera ( taka ofan pott, to take the pot off), 42; hóf sér á höfuð upp hver Sifjar verr, 34; hón hófat augu af mér, she took not her eyes off me, 16; hann hóf upp augu sín, he lifted up his eyes, 623. 20; hefja sik á lopt, to make a leap, 144.
2. phrases, hefja handa, to lift the hands (for defence), 65, 262; h. höfuðs, to lift the head, stand upright, be undaunted; sá er nú hefir eigi höfuðs, 213: h. sinn munn í sundr, to open one’s mouth, iii. 189: hefja graut, skyr, , to lift the porridge, curds, , eat food with a spoon, vi. 364; Rindill hóf ( hafði wrongly) skyr ok mataðisk skjótt, 63.3. hefja út, to lift out a body, carry it from the house (út-hafning), 24; er mik út hefja, 100; var konungr hafiðr dauðr ór hvílunni, iii. 146. The ceremony of carrying the corpse out of the house is in still performed with solemnity, and followed by hymns, usually verses 9 of the 25th hymn of the Passíu-Sálmar; it is regarded as a farewell to the home in which a person has lived and worked; and is a custom lost in the remotest heathen age; the to lift.
β. hefja (barn) ór heiðnum dómi, to lift (a bairn) out of heathendom, is an old term for to be sponsor ( halda undir skírn), Sighvat (in a verse); i. 350 records three kinds of sponsorship—halda barni undir primsignan, önnur at hefja barn ór heiðnum dómi, þriðja at halda á barni er biskup fermir: to baptize, skal þat barn til kirkju færa ok hefja ór heiðnum dómi, 12; barn hvert er borit verðr eptir nótt ina helgu, þá skal haft vera (baptized) at Páskum, id.
4. to exalt, 20, with 10; hóf hann Jóseph til sæmðar, 454; hafðr til ríkis, 458; upp hafðr, 451; önd hennar var upp höfð yfir öll engla fylki, 129; hann mektaðisk mjök ok hóf sik of hátt af þeim auðæfum, 154; at hann hæfi upp (exaltaret) Guðs orð með tungunni, 208; konungr hóf hann til mestu metorða, 625. 31: er hans ríki hóf, 28.II. ,
1. to be heaved, hurled, drifted, by storm, tide, or the like; þá hóf upp knörr () undir Eyjafjöllum, a ship was upheaved by the gale, i. 30; hóf öll skipin ( the ship drifted) saman inn at landinu, i. 206; þetta hóf (drifted) fyrir straumi, iii. 94; þeir létu hefja ofan skipin forstreymis, let the ship drift before the stream, vii. 253; Birkibeina hefr undan, the B. went back, ix. 528.2. , en er af henni hóf öngvit ( when she awoke, of one in a swoon), 68; þá hóf af mér vámur allar ( all ailments left me), svá at ek kenni mér nú hvergi íllt, ii. 54; ek sé at þú ert fölr mjök, ok má vera, at af þér hafi, I see thou art very pale, but may be it will pass off, 236; hóf honum heldr upp brún ( his face brightened), 55.
III. to raise oneself, to rise; hefjask til ófriðar, to raise war, rebel, 264.
β. to be raised; hefjask til ríkis, to be raised to the throne, i. 99; hefjask hátt, to be exalted, 13; hann hafði hafisk af sjálfum sér, he had risen by himself, 23; féll Hákon en hófsk upp Magnúss konungr, i. 114; Þórðr hófsk (rose) af þessu, 305, 152.2. phrases, hefjask við, to lay to, a term; lét þá jarl hefjask við ok beið svá sinna manna, viii. 82; hefjask undan, to retire, draw back, 144: in the phrase, hefjask af höndum e-m, to leave one; hefsk nú aldregi af höndum þeim, give them no rest, xi. 59.3. , réttnefjaðr ok hafit upp í framanvert, 29.
B. Metaph. to raise, begin, incipere:
1. to raise; hefja flokk, to raise a party, a rebellion, viii. 273; h. rannsókn, to raise an enquiry, ii. 193; h. ákall, to raise a claim, 39; h. brigð, to make a reclamation, 295.2. to begin; hefja teiti, vii. 119; h. gildi, i. 20; h. Jóla-hald, to begin (keep) Yule, i. 31; h. boðskap, ii. 44: of a book, þar hefjum vér sögu af hinum helga Jóni biskupi, i. 151; h. mál, to begin one’s speech, 2; h. ferð, to start, ii. 38; h. orrustu.
β. with upp, (hence upp-haf, beginning); hóf Helgi upp mál sitt, 350; Egill hóf upp kvæðit, E. began his poem, 427; hann heyrði messu upp hafna, v. 225; hefja upp sálm, to begin a hymn, 623. 35; Flosi hóf upp suðrgöngu sína, F. started on his pilgrimage, 281; h. upp göngu sína, to start, 116.γ. hefja á rás, to take to one’s feet; síðan hefr hann á rás ok rann til bæjarins, 237; hinir Gautsku höfðu (thus weak vide hafa C. 2) á rás undan, iv. 120.δ. , hann hóf svá, he began thus, i. 33; þar hef ek upp, vii. 146; þar skal hefja upp við arftöku-mann, start from the a., i. 62.
II. to begin; hér hefr Þingfara-bólk (), 5; hér hefr upp Kristindóms-bólk, 39, 75, 378; hér hefr Landnáma-bók, 24; hér hefr upp landnám í Vestfirðinga fjórðungi, 64, 168 (), 237 (); hér hefr Kristni-Sögu, i. 3; nú hefr þat hversu Kristni kom á Ísland, id.; hér hefr sögu af Hrafni á Hrafnsevri, 639; hér hefr upp ok segir frá þeim tíðindum, er …, viii. 5; áðr en hefi sjálfa bókina, ; hér hefr sögu Gísla Súrs-sonar, (), : with upp, ok upp hefr Skáldskapar-mál ok Kenningar, () ii. 427; hér hefr upp Konunga-bók og hefr fyrst um þriðjunga-skipti heimsins, 3; hann kom til Túnsbergs er upp hóf Adventus Domini, ix. 338.III. to begin; þar hefsk saga Harðar, 62; hvaðan hefir hafizk sú íþrótt, whence originates that art? 47; hér hefjask upp landnám, 275; hófsk ríki Haralds konungs, king H.’s reign began, 2; áðr Rómverja-ríki hófsk, 402; hófusk (höfðusk, wrongly) þá enn orrostur af nýju, xi. 184; hvernig hafizk hefir þessi úhæfa, 125; nú hefsk önnur tungl-öldin, 34; þá hefsk vetr, 70–78, 436.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • pret.þátíð (e. preterite)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • part.lýsingarháttur (e. participle)
  • pres.nútíð (e. present)
  • indic.framsöguháttur (e. indicative)
  • subj.viðtengingarháttur (e. subjunctive)
  • neg.negative.
  • suff.suffix.
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • O. H. G.Old High German.
  • Germ.German.
  • Dan.Danish.
  • Swed.Swedish.
  • cp.compare.
  • Lat.Latin.
  • mod.modern.
  • etc.et cetera.
  • Ed.edition, editions, edited.
  • Icel.Iceland, Icelander, Icelanders, Icelandic.
  • sqq.following.
  • Scot.Scottish.
  • eccl.ecclesiastical.
  • ch.chapter.
  • impers.ópersónulegt (e. impersonal)
  • acc.þolfall (e. accusative)
  • medic.medicine, medically.
  • reflex.reflexive.
  • naut.nautical.
  • prep.forsetning (e. preposition)
  • absol.absolute, absolutely.
  • v. l.varia lectio.
  • begin.beginning.
  • Cod.Codex.
  • Fris.Frisian.
  • Korm.Kormaks saga. (D. II.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Gm.Grímnis-mál. (A. I.)
  • Hým.Hýmis-kviða. (A. I.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Ad.Arinbjarnar-drápa. (A. III.)
  • Yngl. S.Ynglinga saga. (C. II.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Bjarn.Bjarnar saga. (D. II.)
  • Finnb.Finnboga saga. (D. V.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Sd.Svarfdæla saga. (D. II.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Boll.Bolla-þáttr. (D. V.)
  • Rb.Rímbegla. (H. III.)
  • Gísl.Gísla saga. (D. II.)
  • Arna-Magn.Arna-Magnacanus.
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)