Yrða

ryðja

sagnorð
ryð, ruddi, rutt, [this word has lost the initial h ( hryðja), being derived from hrjóða, denoting ‘to clear, rid of,’ also hroði, hryðja, sweepings, offal; and is altogether different from rjóða = to redden; the h remains in hruðning, ; see hrjóða; rid; red or redde; rydde.]
B. To clear; taka at ryðja mörkina ok brenna, ok byggja síðan … en er spurðisk til Ólafs at hann ryðr markir, kölluðu þeir hann Trételgju, i. 55; hann ruddi lönd í Haukadal, 103; Önundr konungr lagði á þat kapp mikit ok kostnað at ryðja markir ok byggja eptir ruðin, i. 45; sumir konungar ruddu marklönd stór ok bygðu þar, 48; þeir ruddu markir ok bygðu stór héruð, 137; sú bygð var mjök sundrlaus, bygð við vötn en rudd í skógum, 174; hann lét húsa ok r. Ekreyjar, x. 154; hér eptir ruddisk landit ok siðaðisl, i. 575; hann lét r. viða í skógum ok byggja, 68; r. götu gegnum skóg, i. 72; r. land fyrir sér, to clear it, i. 173; r. götu, to open a road, 46 new ; r. veg, stíg, to clear the way, x. 15, 293:—ryðja sér til rúms, to make oneself room, viii. 93; þar sem ek gæta rutt mér til rúms ok kippt manni ór sæti, i. 136; r. sér til ríkis. to clear the way to a kingdom, conquer it, iv. 60; r. sér til landa, Glúm, (in a verse):—r. skip, to clear, unload a ship, 182, 55, 100, 10, i.496, ii. 229: ryðja búrit, to empty it, 41–43 new :—to strip, disable, in fighting, 123:—r. höfn, to clear the harbour, leave the haven, ix. 45; ryðja lögréttu, to clear the court of strangers, i. 7; munu halir allir heimstöð ryðja, to clear, make empty the homestead, ; Valhöll ryðja fyr vegnu fólki, to clear Valhalla, make it ready for receiving slain heroes, 1:—with , ryðja e-u brott, to drive away, 544. 38, iv. 231; ryðja herklæðum af sér, to strip off one’s armour, 102, 4:—to heap, pile, þeir ruddu viðinum á hurðina, they blocked up the door, 60:—r. til e-s, to clear the way for a thing; at r. til þeirra atburða er Ólafr konungr verðr við staddr, Fms.ii. 89; ok mundi þat r. til landauðnar, i. 24; ok ruddu þeir til líkagraptarins við Sléttu-karla, 58; Þorlákr biskup ruddi til þess á sínum dögum, at þá var settr ok ritaðr Kristinna-laga þáttr, i. 73; ok ryði hvárr-tveggi sín vitni til bókar, 184:—, hvernig skjótt ruddi samnaðinn, how the flock dispersed, 220.
II. as a law term; ryðja kvið, dóm, or also ryðja mann ór kvið, dómi, to challenge a neighbour, juror, out of the kviðr or dómr, i. 7, 17, 34, 49, 110, 235; ef hann ryðr kvið at frændsemi, … hann skal ryðja við sjálfan sik at frændsemi ok at mægðum, skalat maðr ryðja við sjálfan sik at guðsifjum, hann skal r. við sóknar aðilja eða varnar, … ok er honum rett at r. þann upp, i. 50; sá er ór er ruddr, 31; þá er hann ruddi hann ór dómi, 31, and passim.III. , ryðjask um, to clear one’s way, make great havoc; Atli hleypr upp á skip at Rúti ok ryðsk um fast, 9, ii. 219; eu þeir ruddusk um ágæta vel, ii. 492; andask ómaginn, ok ryðsk svá til (it turns out) at ómaginn átti fé eptir, i. 224:—to throng, crowd, ryðjask að.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • qs.quasi.
  • cp.compare.
  • q. v.quod vide.
  • Engl.English.
  • Scot.Scottish.
  • Dan.Danish.
  • Ed.edition, editions, edited.
  • dat.þágufall (e. dative)
  • impers.ópersónulegt (e. impersonal)
  • reflex.reflexive.
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Gullþ.Gull-Þóris saga. (D. II.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Háv.Hávarðar saga. (D. II.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • Em.Eiríks-mál. (A. III.)
  • El.Elis saga. (G. II.)
  • Hkm.Hákonar-mál. (A. III.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Fbr.Fóstbræðra saga. (D. II.)
  • K. Á.Kristinn-réttr Árna biskups. (B. III.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)