Yrða

slá1

sagnorð
slæ, slær, slær; slám ( sláum), sláið, slá: sló, slótt, slóttú ( slóst, slóstu), sló; slógu (slósk = slógusk, ii. 208 C): slægi: slá, sláðú: sleginn: a sleri or slöri occurs as a provincialism in the old vellum Ágrip—sløru, x. 403; sleri, 394; slæri, slöri, 379: [ slahan = τύπτειν, παίειν; sleân, slæge; slay; Dan.-Swed. slaa; slahan; schlagen.]
A. To smite, strike, 13; slá með steini, viii. 388; slá e-n til bana, ii. 183; slá e-n högg, kinnhest, i. 150, ix. 469, 522, 134; slá knött, 24; slá til e-s, to strike at one, 306, ii. 24 C; slá í höfuð e-m, v. 173.
2. slá hörpu, fiðlu, to strike the harp, fiddle, 34, Fdda 76, 62, i. 155, i. 348, vii. 356 (in a verse), 704, 168 (hörpu-sláttr); slá hljóðfæri, Fms, iii. 184; slá slag, to strike up a tune; hann sló þann slag, … sló hann þá Gýgjar-slag… þann streng er hann hafði ekki fyrr slegit, iii. 222, 223, drápa and drepa: slá leik, to strike up for a dance or game to begin, hann sá at leikr var sleginn skamt frá garði, ii. 190; so in embroidery (see borð), slá danz, 117, 52: slá eld, to strike fire, ix. 234: slá vef, to strike the loom, in weaving, xi. 49, ; slá borða, i. 193, 205.3. to hammer, forge; slá hamri, 18; slá sverð, 21; slá þvertré af silfri í hofit, 313; slá saum, ii. 218, ix. 377, 451; hann sló gull rautt, 5; slá herspora, vii. 183; sleginn fram broddr ferstrendr, 285; slá öxar eða gref, 451: to mount, járnum sleginn, v. 339, iii. 574: to strike off, of coin.4. to mow, cut grass; slegin tún, 112; þrælar níu slógu hey, 48; ek mun láta bera út ljá í dag ok slá undir sem mest … slá töðu, 150, i. 522; slá teig þann er heitir Gullteigr, Ísl. ii. 344; slá afrétt, ii. 303; slá eng, 281, 360: , þeir slóu (sic) allir í skyrtum, Ísl. ii. 349, ii. 281.5. to slay, smite, kill, passim, but little used in classical writings, where drepa is the word; sverði sleginn, 656 C. 4; slá af, to slay. ii. 56, 89, 183; slá af hest, to kill a horse, send it to the knacker: to smite with sickness, slá með likþrá, blindleik, blindi, ; harmi sleginn, iii. 11.II. phrases; slá kaupi, to strike a bargain, 30, ii. 80; slá máli í sátt, to put it to arbitration, x. 403; slá kaupi saman, ii. 79: slá fylking, to dress up a line of battle, viii. 408; slá öllu fólki í mannhringa, x. 229; slá hring um, to surround, 275. ii. 523; slá manngarð, mannhring, to form a ring of men round, 80, 88, viii. 67, x. 229; eldi um sleginn, : slá í lás, to slam, lock, i. 63: slá eldi í, to set fire to, vii. 83, xi. 420, 47; slá beisli við hest, to put a bridle in a horse’s mouth. ii. 508: slá landtjöldum, to pitch a tent, 291, ii. 264; or also, to strike a tent, take it down, 147; slá landtjalds-stöngunum, to loosen them, i. 26; slá festum, to unmoor a ship, ii. 222, viii. 288, 379; slá undan höfuð-bendunum, to slacken the stays, 67; slá netjum, to put out the nets. ii. 145; slá hundum (or slá hundum lausum, ii. 174, x. 326), to slip the hounds, 120.
2. with ; slá e-n við, to display; slá við segli, to spread the sail, ii. 523; þá var slegit við öllum búnaði, all was taken into use, x. 36; ek hefi þó náliga öllu við slegit, því er ek hefi í minni fest, I have put forth all that I recollected, i. 59: slá e-n upp, to spread a report (upp-sláttr), Fms, viii. 232, ix. 358: slá niðr, to throw down, 110; hann sló sér niðr, he lay down, ii. 194; hann slær sér niðr (takes to his bed) sem hann sé sjúkr, 520; nú er niðr slegit allri vináttu, an end to all friendship, vi. 286, xi. 72: slá út, to throw out, i. 31; slá út eitrinu, to pour it out, 40: slá saman liðinu, to join the army, x. 268: slá upp ópi, to strike up, raise a cry, viii. 414, ii. 125: slá í sundr kjöptunum, ii. 26: slá á e-t, to take to a thing; slá á glens ok glímur, he took to play and sport, ii. 182; hann sló á fagrmæli við þá, begun flattering, 167; slá í rán, to betake oneself to robbery, 400: slá á heit, to take to making a vow, 91: slá á, to take on oneself; slá á sik sótt, to feign illness, vi. 32; slá á sik úlfúð, to show anger, ill-will, 114; skaltú ekki slíku á þik slá, at þrá eptir einni konu, do not betake thyself to that, Ísl. ii. 250: slá e-u af, to put off; eg hefi slegið því af.
III. , it strikes or breaks out to a thing, the thing happens; loganum sló út um keröldin, flames broke out round the casks, i. 128; þá sleri ljósi fyrir hann sem elding væri, x. 394; sló á hann hlátri, he was taken in a fit of laughter, vii. 150; sló ópi á herinn, the men fell a-shouting, viii. 225; þá sleri á uþefjani ok ýldu, x. 379; sló þá í verkjum fyrir brjóstið, ii. 127 C. i. 119; sló þá felmt ok flótta á liðit, the men were panic-stricken and took to flight, i. 45; þótt þunga eðr geispa slái á hana, vi. 199; sló mikilli hræðslu á konu þá, viii. 8; sló ifa í skap honum, 655 xii. 3, 424; því slær á (it so happens), at hann réttir höndina í ljósit, i. 462; slær þegar í bardaga, it came to a fight, xi. 32; sló með þeim í mestu deilu, x. 99; í kappmæli, i. 327; hér slær í allmikit úefni, 246; var mjök í gadda slegit, at hann mundi fá hennar ( klapped og klart), 280; þá sló því á þá, at þeir fóru í á með net, i. 119.
B. Reflex. to throw oneself, betake oneself; slósk hón at fram eldinum, she rushed to the fireside, Fms iv. 339; slásk á bak e-m, to go behind another, i. 197 C; slásk aptr, to draw back; gæta þess at eigi slægisk aptr liðit, 214; þeir kómu í Valadal, ok slósk (sic = slógusk) þar inn, broke into the houses, ii. 208 C; þá slógusk í Suðreyjar víkingar, Vikings infested, invaded the islands, i. 245; slásk í för með e-m, to join another in a journey, xi. 129; ef nokkurr slæsk í mat eðr mungát, ok rækir þat meirr enn þingit, 15; hann slósk á tal við Guðrúnu, entered into conversation with G., 129; slásk í sveit með e-m, 202; slásk á spurdaga við e-n, to ask questions, 302 B; slásk á svikræði, vi. 179. ☞ The slæsk in 144 is an error for slævask, see sljófa.
II. to fight; hann slóst við Enska í hafi, 1420, slaaes, but it is , for berjask is the right word.III. sleginn; með slegnu hári, with dishevelled hair, 250: hón var mörgu sleginn, whimsical, 3 (= blandin): sleginn, surrounded, 14, 29; sleginn regni, beaten with rain, 5: sleginn, coined, i. 5.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • pres.nútíð (e. present)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • m.karlkyn (e. masculine)
  • pret.þátíð (e. preterite)
  • mod.modern.
  • subj.viðtengingarháttur (e. subjunctive)
  • imperat.boðháttur (e. imperative)
  • part.lýsingarháttur (e. participle)
  • i. e.id est.
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • O. H. G.Old High German.
  • Germ.German.
  • cp.compare.
  • absol.absolute, absolutely.
  • metaph.metaphorical, metaphorically.
  • prepp.forsetning (e. preposition)
  • impers.ópersónulegt (e. impersonal)
  • Dan.Danish.
  • recipr.reciprocally.
  • unclass.unclassical.
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Dropl.Droplaugar-sona saga. (D. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Vígl.Víglundar saga. (D. V.)
  • Finnb.Finnboga saga. (D. V.)
  • Vsp.Völuspá. (A. I.)
  • Am.Atla-mál. (A. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Karl.Karla-magnús saga. (G. I.)
  • Darr.Darraðar-ljóð. (A. III.)
  • Vkv.Völundar-kviða. (A. II.)
  • Þiðr.Þiðreks saga. (G. I.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • Gþl.Gulaþings-lög. (B. II.)
  • Sól.Sólarljóð. (A. III.)
  • Hdl.Hyndlu-ljóð. (A. II.)
  • Fær.Færeyinga saga. (E. II.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Ann.Íslenzkir Annálar. (D. IV.)
  • Akv.Atla-kviða. (A. II.)
  • Vtkv.Vegtams-kviða. (A. I.)