háttr
nafnorðkarlkyn
, háttar, hætti, hættir, háttu, [akin to hagr, hagtr], manner, habit:
I. a mode of life, habit; ríkra manna háttr, 268; fara vel með sínum háttum, to conduct oneself well, 65; ráða sjálfr háttum sínum, to be one’s own master, vii. 199; fornmennis-háttr, ii. 59; riddaraligr háttr, x. 230; víkinga-háttr, i. 412; þat er háttr skálda at (it is the fashion of poets to) lofa þann mest er þá eru þeir fyrir, (): hátta-góðr, well-mannered, 258: halda teknum hætti, to go on in one’s usual way, persevere, ii. 85, 77.
2. conduct; vanda um háttu manna, ii. 37.
II. a mode, way of doing a thing; kunna hátt á e-u, to know how to do a thing, 101:—answering to hoc modo, hunc ad modum, hann reist örn á baki honum með þeima hætti, at …, i. 108; hann stóð upp ok svaraði erendi konungs með þessum hætti (as follows), i. 33; með hverjum hætti, in what manner? how? með ymsum hætti, 2. appearance, manner; hversu vóru þeir menn í hátt, how did those men look? 396; jörðin ok dýrin ok fuglarnir höfðu saman eðli í sumum hlutum, en þó ólík at hætti, but unlike in manners, 144 (): manner, kind, sá er annarr háttr jarldóms, ii. 403.3. moderation, measure; ágirni kann engan hátt, 18; hófsemi er háttr alls lífs, 28.4. adverbial usages answering to Lat, -modi in hujusmodi, ejusmodi:
III. a metre; þenna hátt fann fyrst Veili, () 131; þeir létu vera fimm vísur með hverjum hætti, 304, () passim; eptir hætti, in the proper metre, 131. Names of metres, Kviðu-háttr, the epic metre (as the Völuspá), ; Ljóða-h. or Ljóðs-h., the trimeter in old saws and didactic poems (as the Háva-mál); Mála-h., Ref-hvarfa-h., Orðskviða-h., Draugs-h., Flagða-h., Dýri-h., Nýi-h., Álags-h., Hátt-lausa: derived from the names of men, Egils-h., Braga-h., Torf-Einars-h., Fleins-h.; Núfu-h., ; of countries, Grænlenzki-h., expounded in () and Háttat. Rögnvalds, : a saying is called máls-háttr.α. , mikils háttar, vi. 20, 144, 229, viii. 198, x. 234; lítils háttar, insignificant, vi. 7, 229, viii. 198; minna háttar, i. 160; alls-háttar, of every kind, iii. 184; nokkurs háttar, in some way, 178; þess-háttar, of that kind, 149 (), passim; engis-háttar, in nowise, 81; margs-háttar, of many kinds, passim.β. , á allan hátt, in every respect, i. 857; á engan hátt, by no means; á ymsan hátt, in various respects; á hvárigan hátt, γ. eptir hætti, duly, tolerably, as may be expected.
Skammstafanir og tilvitnanir
- m.karlkyn (e. masculine)
- gen.eignarfall (e. genitive)
- dat.þágufall (e. dative)
- pl.fleirtala (e. plural)
- acc.þolfall (e. accusative)
- qs.quasi.
- pref.preface.
- adj.lýsingarorð (e. adjective)
- Lat.Latin.
- etc.et cetera.
- cp.compare.
- COMPDSsamsett orð (e. compounds)
- Nj.Njála. (D. II.)
- Eg.Egils saga. (D. II.)
- Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
- Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
- Hkr.Heimskringla. (E. I.)
- Eb.Eyrbyggja saga. (D. II.)
- Barl.Barlaams saga. (F. III.)
- Stj.Stjórn. (F. I.)
- EddaEdda. (C. I.)
- N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
- Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
- Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
- Ht.Hátta-tal. (C. I.)
- Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
- SkáldaSkálda. (H. I.)