Yrða

vit

nafnorðhvorugkyn
[from vita; ge-wit; wit; witz; vid]:—consciousness, sense; vera í viti sínu, to be in one’s senses, to be conscious, of a wounded person, i. 306; ef hón mælir eigi í viti, 340; vitandi vits, , ii. 76; ú-vit, insensibility; öng-vit, a swoon: inn fyrsti gaf önd ok líf, annarr vit ok hræring, þriði mál ok heyrn, .
2. intelligence, cognisance (= vitorð); var þetta fyrst á fárra manna viti, 229; ok var þat á fárra manna viti, 258, 656 A. 18; þat er eigi var á allra manna viti, within all men’s knowledge, iii. 5; er þat eigi á váru viti, 216.3. wit, understanding, reason; þá mælti Austmaðr at Sighvatr skyldi fyrst eta höfuðit af fiskinum, kvað þar vit hvers kvikendis í fólgit, iv. 89; ganga af vitinu, to go out of one’s wits, go mad, i. 92, 468; hann var fyrir reiði sakir mjök svá af vitinu, 102; vit heitir speki, 110; minni, vit, skilning, ; engi er hans maki at viti, 36; ágætr fyrir vits sakir, ii. 44; spakr at viti, wise, i. 58; þar ferr vit eptir vænleik, 198; manna vænstr til vits, ix. 480; em ek svá viti borinn, 200; vel viti borinn, with a good understanding, ii. 109; mann-vit, ú-vit, verks-vit, hug-vit; the phrase, með vitum (= vitnum) ok váttum, with wit and witness, i. 180; þat er mitt vit (my opinion), at …, i. 45.II. in usages, a place where a thing is kept or hoarded, a case ( gjemmer); fannsk engi hlutr í vitum hans, ii. 57; hann varðveitti í vitum sínum annars manns fingr-gull, i. 197; þú hefir í vitum þínum lík barns, … láta rannsaka vit sín, 134; ek ætla annat heldr at þú munir hafa hann í vitum þínum, 9; rannsökum vit Simonar ok vitum hvat vér finnum þar, … Simon vill eigi láta rannzaka vit sín, 134.
2. a dual (?), the nostrils, including the mouth, the ‘cases’ of breath and life; blóð rann ákaft af munni hans ok vitum, iii. 437 (a paper ); hélt hann þeim (the hands) fyrir vitin á sér, ellegar hefði hann öndina misst í ógna hver, he held his hands before his nostrils and mouth, or he would have lost his breath in that dreadful cauldron, ; rann mikill sjór af vitum hans = ἂν στόμα τε δινάς θ, v. 456: hence later, in usage, one’s wits, the five senses; fimm líkams vitum várum, 23, 625. 177; öllum vitum ens ytra manns ok ens iðra, 53; gæta fimm líkams vita várra, (St.); also skilningar-vit = ‘wit-cases’, the five senses.B. vit [vita A. IV], in the adverbial phrase, á vit e-m or e-s, ‘towards a person,’ calling on, visiting; koma e-m á vit e-s, to bring one towards, Ýt.; jarl sneri þá þangat á vit þeirra, turned towards them, ix. 310; Englands á vit, towards England, Ód.; for Magnúss jarl vestr um haf á vit ríkis síns, M. returned to his kingdom, 158; nú kaupir hann skip, ok ætlar at fara útan á vit fjárins, 13; jarl átti festarmey þar á Englandi ok fór hann þess ráðs á vit, 192; ríða á vit sín, to look after one’s own affairs, 150 (see ríða); lyfja þeim sitt ofbeldi, nema þeir riði skjótt á vit sín, 10.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • n.hvorugkyn (e. neuter)
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • Germ.German.
  • Dan.Danish.
  • allit.alliteration, alliterative.
  • plur.fleirtala (e. plural)
  • spec.specially.
  • i. e.id est.
  • MS.manuscript, manuscripts.
  • esp.especially.
  • eccl.ecclesiastical.
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Hm.Hává-mál. (A. I.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Karl.Karla-magnús saga. (G. I.)
  • Barl.Barlaams saga. (F. III.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Fær.Færeyinga saga. (E. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Clem.Clements saga. (F. III.)
  • Vápn.Vápnfirðinga saga. (D. II.)
  • Stef. Ól.Stefán Ólafsson.
  • Od.Odysseifs-kvæði, prose, 1829.
  • Greg.Gregory. (F. II.)
  • Hom.Homiliu-bók. (F. II.)
  • Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
  • Bjarn.Bjarnar saga. (D. II.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)