Yrða

sær

nafnorðkarlkyn
, there are three forms, sær, sjór, sjár ( snær, slær, ); in old writers sær is commonest, sjór in , sjár is the most rare: the v (also written f) appears in sævar, sjóvar, sjávar; sævi, sjóvi, sjávi; sæ, sjó, sjá; the was then shortened into sæ, sjó, sjá, which forms prevail in prose: in usage the v has also been dropped between two vowels, sjóar for sjóvar, sjóir for sjóvir, sjóum: a sjós is only used in special phrases, and is borrowed from the Danish: [ saiws and mari-saiws = λίμνη, Luke v. 12; sæ; sea; seô; see; sö; sjö.]
A. The sea, never used, like see, of a lake; himin, jörð ok sjá, i. 304; á sjá ok landi, 31; ef sjár kastar á land, ii. 388; þar sem sær mætisk ok græn torfa, i. 13; sær eða vötn, ii. 275; sær ok vindar, 10; særinn féll á land, xi. 6 (and sjórinn, id.); upp ór sæ (), 7; sænum, 6, 7 (four times); and sjónum, 6 (once); í sæinn, 6, 7 (thrice); sjóinn, id. (once); á sæinn út, i. 229; út til sævar, ii. 106, 69; þar er vatni náir, eða sjá (sea-water) ef eigi nær vatni, 5 new ; sjár kolblár, 42; sjór kolblár, 19; á hverngi veg er sjór blendr saman fé manna, ii. 389; sá þeir skína ljós á sjóinn, i. 228; vestr með sjó, 36; sjór í miðjum hlíðum, 25, ; Danavirki var gört … um þvert landit millum sjóva, xi. 28; sjór enn rauði, the Red Sea, 655 viii. 2; hann bað þrælinn færa sér í dælu-keri þat er hann kallaði sjó …, Ekki þykki mér þetta sjór, 251; bar sjóinn í seglit (the sea, waves), ix. 320; hón hjó fram öxinni á sjóinn …, varð af brestr mikill ok blóðugr allr sjórinn, 68, 69: the phrase, kasta á sæ, to cast into the sea, throw away, 38 (see glær); því kalla menn á sæ kastað er maðr lætr eigu sína, ok tekr ekki í mót, 128: storm mikinn ok stóran sjá, a high sea, vii. 51: sigla suðr um sjá (= sail through the Straits of Dover southward), 281.:α. sævar-: sævar-bakki, a, the sea-beach, ii. 31 C. sævar-borg, a castle on the sea-side, = sæborg, xi. 74. sævar-djúp, the depth of the sea, the deep sea, sævar-fall, tides, 6, 90. sævar-floti, a, a float, raft of timber, i. 423. sævar-gangr, the swell of the sea, the sea running high, 41. sævar-hamrar, sea-crags, 310 (sjávar-hamrar, 155). sævar-strönd, the sea-strand, 655 xii. 3. sævar-urð, piles of rocks on the sea-shore, 114.β. sjávar-: sjávar-brekka, u, a shelving shore, i. 669. sjávar-djúp = sævar-djúp, 279. sjávar-gata, u, the way from the sea to a bouse; eigi er löng s. til Borgar, B. is not far from the coast, 28 new sjávar-hamrar = sævarhamrar, 182, 155. sjávar-háski, a, danger, distress at sea, x. 135. sjávar-hella, u, a flat rock projecting into the sea, 326 (Append.) sjávar-höll, a king’s hall on the sea-side, x. 20. sjávar-lopt, a house built aloft in the sea, vi. 162. sjávar-ríki, the kingdom of the sea, 6, () sjávar-stjarna, u, the star of the sea, the Virgin Mary, ‘stella maris’, sjávar-stormr, a sea-storm, 415. 9. sjávar-strönd, = sævarströnd, i. 50.γ. sjóvar-, often spelt sjófar-, sjóar-: sjóvar-afli, a, sea-fishery, produce from the sea, 88 A; svipull sjóar afli, a saying, sjóvar-bakki, a, = sævarbakki, vii. 145. sjóvar-bryggja, u, a landing bridge, vi. 5. sjóvar-djúp, = sævardjúp, 288. sjóvar-fall (sjóar-fall) = sævarfall, 438, 338. sjóvar-floti = sævar-floti, 178. sjóvar-gangr (sjóar-gangr) = sævargangr, 5, xi. 6, () sjóvar-háski = sjávarháski, ii. 112, i. 326, 27. sjóvar-hringr, the circle of the ocean, girding the earth, 466. sjóvar-lögr, sea-water, 242. sjóvar-ólga, u, the swell of the sea, ii. 378. sjóvar-sandr, sea-sand, sjóvar-skafl, (see skafl), ii. 76. sjóvar-skrimsl, a sea-monster, 86. sjóvar-stormr, = sjávarstormr, 287, 99. sjóvar-straumr, a sea-current, 142. sjóvar-strönd (sjóar-strönd), = sævar-strönd, i. 345, x. 233, 288. sjóvar-sýn, an outlook at sea; þvíat eins at allgóð sé s., in bright weather only, 25 (), 288. sjóvar-urð, = sævarurð. sjóvar-vatn, sea-water, 287.δ. sjóar-, passim in usage.
B. PROPER :
I. in names, Sæ-björn, Sæ-mundr, Sæ-unn (Sæ-uðr), Sæ-hildr; in Sjólfr, Sæ-úlfr, II. sæ-borg, a sea-side town, 24, xi. 75; a sea-castle, sæborgir Birkibeina, their ships, ix. 221. sæ-brattr, ‘sea-brent,’ steep towards the sea, Ísl. ii. 73, 90. sæ-bygð, a coast-land, iv. 116. sæ-byggjar, coast-dwellers, viii. 404. sæ-dauðr, dead at sea, drowned, sæ-farar, sea-faring; á hann (Njörð) skal heita til sæfara ok veiða, ; kenna menn til víga eðr sæfara, id.: hann hét á Þor til sjófara ok harðræða, 206. sæ-fari, a, a sea-farer: as adjective = sæhafi, 129, : for the sæfa in 406 (). 88 A, read sæfara (sæa). sæ-fiskr, a sea-fish, 476. sæ-færr, sea-worthy, iv. 246, 107: of weather, fit for sea-faring, veðr hvasst ok eigi sæfært, 482; hvern dag er sjófært var, 47. sæ-föng, stores from the sea; úáran, biluðu mönnum sáð ok sæföng, i. 137. sæ-garpr, a great sea-champion, iii. 446, 169. sæ-hafi or sæ-hafa, sea-tossed, driven out of one’s course; in the phrase, verða s., hann var s. til Hvítramanna-lands, 129, i. 675, 406, i. 93, 217, ii. 410; kemr á andviðri ok verða þeir sæhafa at dalnum, 68 (new 36 line 15 has wrongly ‘sækja’), 17 new Sæ-hrimnir, the name of the mythical boar whose flesh the heroes in Walhalla feed on, , . sæ-karl, a sea-carle, raftsman, 163. sæ-konungr, , sæ-kykvendi, a sea-beast, 2, 170, 104. sæ-kyrra, u, a sea-calm, smooth sea, 164. sæ-lið, service at sea, 142. sæ-lægja, u, a mist on the sea; þoka ok sælægjur, 358. sæ-lægr, lying on the sea, an epithet of a sea-mist; s. mjörkvi, vi. 261, viii. 178 (spelt sjálægr). sæ-naut, a sea-cow (fabulous); þjórr, ok var sænauta litr á hornunum, 21, see i. 134. 135. sæ-nár, , ii. 131, see nár. sæ-sjúkr, sea-sick, iii. 427. sæ-tré, , sea-trees, ships; hér eru vit Sigurðr á sætrjám, 2. 17; hann lá úti á sætrjám vetr ok varmt sumar, ii. 242. ☞ For the compds in sjá- and sjó- see pp. 534, 535.
Skammstafanir og tilvitnanir
  • m.karlkyn (e. masculine)
  • cp.compare.
  • etc.et cetera.
  • mod.modern.
  • gen.eignarfall (e. genitive)
  • dat.þágufall (e. dative)
  • acc.þolfall (e. accusative)
  • sing.eintala (e. singular)
  • pl.fleirtala (e. plural)
  • Ulf.Ulfilas.
  • A. S.Anglo-Saxon.
  • Engl.English.
  • O. H. G.Old High German.
  • Germ.German.
  • Dan.Danish.
  • Swed.Swedish.
  • Ed.edition, editions, edited.
  • v. l.varia lectio.
  • COMPDSsamsett orð (e. compounds)
  • f.kvenkyn (e. feminine)
  • n.hvorugkyn (e. neuter)
  • pref.preface.
  • i. e.id est.
  • MS.manuscript, manuscripts.
  • pr.proper, properly.
  • contr.contracted.
  • qs.quasi.
  • adj.lýsingarorð (e. adjective)
  • l. c.loco citato.
  • q. v.quod vide.
  • poët.poetically.
  • Fms.Fornmanna sögur. (E. I.)
  • Grág.Grágás. (B. I.)
  • N. G. L.Norges Gamle Love. (B. II.)
  • Eluc.Elucidarium. (F. II.)
  • Hkr.Heimskringla. (E. I.)
  • Ó. H.Ólafs saga Helga. (E. I.)
  • K. Þ. K.Kristinn-réttr Þorláks ok Ketils = Kristinna-laga-þáttr. (B. I.)
  • Nj.Njála. (D. II.)
  • Landn.Landnáma. (D. I.)
  • Lv.Ljósvetninga saga. (D. II.)
  • Ld.Laxdæla saga. (D. II.)
  • Sturl.Sturlunga saga. (D. I.)
  • Mar.Maríu saga. (F. III.)
  • Rb.Rímbegla. (H. III.)
  • EddaEdda. (C. I.)
  • Orkn.Orkneyinga saga. (E. II.)
  • Fbr.Fóstbræðra saga. (D. II.)
  • Bs.Biskupa sögur. (D. III.)
  • Band.Banda-manna saga. (D. II.)
  • Bret.Breta sögur. (G. I.)
  • Grett.Grettis saga. (D. II.)
  • Hallgr.Hallgrímr Pétrsson.
  • Str.Strengleikar. (G. II.)
  • Jb.Jóns-bók. (B. III.)
  • K. Á.Kristinn-réttr Árna biskups. (B. III.)
  • Bær.Bærings saga. (G. II.)
  • Fas.Fornaldar sögur. (C. II.)
  • Stj.Stjórn. (F. I.)
  • Sks.Konungs Skugg-sjá. (H. II.)
  • Al.Alexanders saga. (G. I.)
  • Fs.Forn-sögur. (D. II.)
  • Clem.Clements saga. (F. III.)
  • Sdm.Sigrdrífu-mál. (A. II.)
  • Karl.Karla-magnús saga. (G. I.)
  • Eg.Egils saga. (D. II.)
  • Gísl.Gísla saga. (D. II.)
  • Fb.Flateyjar-bók (E. I.)
  • Bárð.Bárðar saga. (D. V.)
  • Gm.Grímnis-mál. (A. I.)
  • SkáldaSkálda. (H. I.)
  • Ver.Veraldar saga. (E. II.)
  • Vápn.Vápnfirðinga saga. (D. II.)
  • Ísl. Þjóðs.Íslenzkar Þjóðsögur.
  • Skv.Sigurðar-kviða. (A. II.)